tosh-g’isht va armotosh konstruktsiyalar

DOCX 9 pages 88.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.8 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

9-mavzu. g’isht, tosh va armog’isht konstruktsiyalar reja: 20.1. tosh-g’isht konstruktsiyalar 20.2.tosh-g’isht konstruktsiyalar uchun ishlatiladigan materiallar 20.3.tosh-g’isht devorning mustahkamligi 20.4.tosh-g’isht devorning deformatsiyalanishi 20.1. tosh-g’isht konstruktsiyalar tabiiy toshdan ishlangan konstruktsiyalar insoniyat tarixida birinchi qurilish konstruktsiyalari bo’lgan. tosh asridayoq tabiiy toshdan dastlabki inshootlar qurilgan. jamiyatning ishlab chiqarish kuchlari taraqqiy etishi bilan yo’nilgan tosh, birinchi sun’iy tosh-xom g’isht va nihoyat, pishiq g’isht ishlatila boshlandi. armotosh konstruktsiyalar, ya’ni po’lat armaturali tosh-g’isht konstruktsiyalar xix asrda paydo bo’ldi. 1813 yilda angliyadagi fabrikalardan birida temir va g’ishtdan ishlangan mo’ri bu turdagi birinchi inshoot hisoblanadi. keyinchalik angliyada 1825 yili temza yaqinidagi tunnel, aqsh da 1853 yili suv saqlashga mo’ljallangan katta rezervuar qurilishida tosh-g’isht va armaturalar ishlatilgan. armotosh konstruktsiyalar bizning mamlakatimizda ham keng miqyosda ishlatilgan. bunga misol qilib buxoro, xorazm va samarqandda qurilgan tarixiy obidalar va inshootlarni ko’rsatish mumkin. tosh-g’isht va armotosh konstruktsiyalarning olovbardoshligi, tayyorlash osonligi, chidamliligi ulardan foydalanishda mablag’ning deyarli sarf bo’lmasligi bu xildagi konstruktsiyalarning afzalligidir. tosh-g’isht va armotosh …

2 / 9

isht va armotosh konstruktsiyalar uchun zarur bo’ladigan asosiy materiallarga toshlar (tabiiy yoki sun’iy), qorishmalar, po’lat armatura kiradi. yengillashtirilgan devorlarda isitgich materiallar ham ishlatiladi. tosh-g’ishtlar bir necha sifatlariga qarab turlarga ajratiladi. kelib chiqishiga ko’ra tabiiy va sun’iy toshlar bo’ladi. tabiiy toshlar kar’erlardan qazib olinadi. sun’iy tosh-g’ishtlar yuqori haroratda pishirish yoki bog’lovchi moddalar asosida qotirish yo’li bilan tayyorlanadi. toshlar katta-kichikligiga qarab balandligi 500 mm gacha va undan ortiq bo’lgan yirik (bloklar), balandligi 200 mm gacha bo’lgan mayda donali toshlar hamda balandligi 65, 88 yoki 103 mm, rejadagi o’lchamlari esa 250x120 mm li g’ishtlarga ajratiladi. tosh materiallarga quyidagi asosiy talablar qo’yiladi: ular mustahkam, uzoqqa chidamli va issiqlikni saqlash xossalariga ega bo’lishi lozim. tosh-g’ishtlar mustahkamligining asosiy ko’rsatkichi uning markasi hisoblanadi. marka ularning siqilishga bo’lgan vaqtinchalik qarshiligi bo’yicha, g’ishtlar uchun esa egilishdagi mustahkamligini hisobga olgan holda siqilishdagi vaqtinchalik qarshiligi bo’yicha belgilanadi. mustahkamligi past (4, 7, 10, 15, 25, 35, 50 markali) tosh materiallarga yumshoq ohak-toshlar, …

3 / 9

a turiga, uni ishlatilish sharoitlariga va talab etiladigan uzoqqa chidamlilik (ishonchlilik) darajasiga bog’liq bo’ladi. uzoqqa chidamlilikning uch darajasi belgilangan: i daraja - xizmat muddati oshirilgan (taxminan, 100 yildan ortiq) to’siq konstruktsiyalar uchun; ii daraja - xizmat muddati o’rtacha bo’lgan (50-100 yil) to’siq konstruktsiyalar uchun; iii daraja - xizmat muddati kamaytirilgan (20-50 yil) to’siq konstruktsiyalar uchun. issiqlik izolyatsiyasi xossalari binoning tashqi devorlarini tiklashda bir yula kilinadigan sarfga ham, binoni isitishga ketadigan ekspluatatsion sarflarga ham jiddiy ta’sir etadi. materialning hajmiy massasi qancha katta bo’lsa, uning issiqlik o’tkazuvchanligi shuncha yuqori bo’ladi, tashqi devorlar qalin bo’lsa qimmatga tushadi. shu sababdan, tashqi devorlar uchun hajmiy massasi kichik bo’lgan tosh materiallar yoki g’ovakli g’isht, g’ovakdor beton, ichi bo’sh keramik yoki beton toshlar ishlatish maqsadga muvofiqdir. tosh-g’isht terish uchun tsementli, ohakli, gipsli, gilli va aralash qorishmalar ishlatiladi. hajmiy massasi ga ko’ra ular og’ir (1500kg/m3) va yengil (1500 kg/m 3) qorishmalarga bo’linadi. og’ir qorishmalar uchun kvartsli, ohakli va …

4 / 9

markasi bilan baholanadi. bu marka qorishmadan qirralari 7 sm li 28 kun normal sharoitda (t=202c, =655%) saqlangan kublar siqilganda ko’rsatgan vaqtli qarshilik (kg/sm 2 da) bilan belgilanadi. qorishmalar uchun 4, 8, 10, 25, 50, 75, 100, 150, 200 loyiha markalari belgilangan. armotosh konstruktsiyalarga ishlatiladigan armatura a-i klassdagi qaynoq holida prokatlangan po’lat, a-ii klassdagi, diametri 6 dan 40 mm gacha bo’lgan davriy profilli po’lat, shuningdek, vr-i klassdagi, diametri 3-8 mm li sovuqlayin chuzib taram-taram qilingan oddiy armatura simlardan iborat. 20.3.tosh-g’isht devorning mustahkamligi tosh-g’isht devorning mustahkamligi tosh bilan qorishmaning mustahkamligiga, terish sifatiga va boshqa omillarga bog’liq. tadkikotlar natijasi shuni ko’rsatadiki, devorning tik choklari amalda xech kanday ish bajarmaydi, chunki qorishma qota boshlagach kirishib, tosh bilan bog’lanishi buziladi. yuk devorning yuqori katorlaridan pastki katorlariga gorizontal choklar orqali beriladi. qorishmaning qotishi bir xil bo’lmaganligi va toshlar notekis bo’lganligi sababli, yuk ayrim nukqalarga bir tekis uzatilmaydi. natijada, siqilgan devordagi toshlar faqat siqilibgina qolmay, balki egiladi …

5 / 9

ialdek ishlaydi, unda yoriqlar paydo bo’lmaydi; · ii-bosqichda ayrim g’ishtlarda mahalliy tik yoriqlar paydo bo’ladi, ular balandlik bo’ylab devorning 1-3 katorigacha tarqaladi. bu yoriqlar, odatda, xali xavfli hisoblanmaydi, chunki ular o’zgarmaydigan yuk ta’sirida boshqa tarkalmaydi, kuchlanish esa buzuvchi kuchlanishning faqat 50-70% ini tashkil etadi; shu bilan birga juda pishiq qorishma ishlatilgan devordagi kuchlanish buzuvchi kuchlanishning 70-80% iga yetishi mumkin. · iii bosqich - yukning bundan keyingi ortishida tik yoriqlarning ayrimlari tutashadi, buning oqibatida material alohida ustunchalarga bo’linadi; bu paytda devordagi kuchlanish buzuvchi kuchlanishlarning 80-90% iga teng bo’ladi. nihoyat, devorning buzilishi iv bosqichda boshlanadi. · iv bosqich - bunda materialda ilgari paydo bo’lgan ayrim ustunchalar ustivorligini yo’qotib, buziladi. 10 va undan yuqori markadagi qorishmalarda tiklangan devorning siqilishga vaqtli qarshiligi ru(mustahkamlik chegarasi) l.i.onishchik formulasidan aniklanadi: ru=krr1[1- ], (20.1) bu yerda r1,2- tosh-g’isht va qorishmaning tegishlicha mustahkamlik chegarasi; a va v-devor turini hisobga oluvchi empirik koeffitsientlar: a=0,09-0,2; v=0,25-0,30; kr- konstruktiv koeffitsient. devorning siqilishga …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tosh-g’isht va armotosh konstruktsiyalar"

9-mavzu. g’isht, tosh va armog’isht konstruktsiyalar reja: 20.1. tosh-g’isht konstruktsiyalar 20.2.tosh-g’isht konstruktsiyalar uchun ishlatiladigan materiallar 20.3.tosh-g’isht devorning mustahkamligi 20.4.tosh-g’isht devorning deformatsiyalanishi 20.1. tosh-g’isht konstruktsiyalar tabiiy toshdan ishlangan konstruktsiyalar insoniyat tarixida birinchi qurilish konstruktsiyalari bo’lgan. tosh asridayoq tabiiy toshdan dastlabki inshootlar qurilgan. jamiyatning ishlab chiqarish kuchlari taraqqiy etishi bilan yo’nilgan tosh, birinchi sun’iy tosh-xom g’isht va nihoyat, pishiq g’isht ishlatila boshlandi. armotosh konstruktsiyalar, ya’ni po’lat armaturali tosh-g’isht konstruktsiyalar xix asrda paydo bo’ldi. 1813 yilda angliyadagi fabrikalardan birida temir va g’ishtdan ishlangan mo’ri bu turdagi ...

This file contains 9 pages in DOCX format (88.8 KB). To download "tosh-g’isht va armotosh konstruktsiyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: tosh-g’isht va armotosh konstru… DOCX 9 pages Free download Telegram