yog’lar va moyli xom ashyolar kimyosi

DOC 128 pages 3.0 MB Free download

128 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type DOC

Pages 128

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 128

o’zbekiston respublikasi o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi namangan muhandislik-texnologiya instituti “tasdiqlandi” o’quv ishlari bo’yicha prorektor __________ u.h.meliboyev 2022 yil «___»___________ yog’lar va moyli hom ashyolar kimyosi bilim sohasi: 100 000- gumanitar soha 300 00-ishlab chiqarish –texnik soha ta’lim sohasi: 110 000-pedagogika 320000-ishlab chiqarishlar texnologiyalari ta’lim yo’nalishi: 5321000- oziq-ovqat texnologiyasi (yog’-moy texnologiyasi bo’yicha) namangan – 2022 yil “yog’lar va moyli xom ashyolar kimyosi” fani oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi tomonidan 25.08.2018 yildagi 744-sonli buyruining 2-ilovasi bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. tuzuvchi: d.saribayeva - nammti oot kafedrasi katta o’qituvchisi, phd s.bozorov - nammti oot kafedrasi assistenti z.madaminova - nammti oot kafedrasi assistenti taqrizchilar: d.sherqo’ziyev - nammti “kimyoviy-texnologiya” kafedrasi dotsenti l.mamajonov - namdu “biotexnologiya” kafedrasi dotsenti o’quv-uslubiy majmua namangan muhandislik-texnologiya institutning ilmiy-uslubiy kengashida ko’rib chiqilgan va o’quv jarayonida foydalanish uchun tavsiya etilgan. (___ - yiilish bayoni, ____ 2022 yil) mundarija i. o’quv materiallari ii. mustaqil ta’lim mashulotlari …

2 / 128

rkibida moyi juda ko’p va oson ajratib olish mumkin bo’lgan o’simliklardan foydalanishgan (zaytun,palma moylari). asta-sekin yovvoyi o’simliklar, qishloq xo’jalik ekinlariga aylantirilib, moy ishlab chiqarish hunari paydo bo’lishiga va yog’-moy sanoatining tarkib topishiga sabab bo’ldi. bugungi kunda asosiy o’rinni yog’li o’simliklarning madaniy turlari tutadi. ular yovvoyi turlardan unumdorligi bilan farq qiladi. yog’larni ishlab chiqraish texnologiyasi, yog’li urug’lar va yog’lar xususiyatini o’rganishdan ilgarilab ketdi. yog’larni iste’mol qilish va ishlab chiqarishga bir necha ming yil bo’lishiga qaramay, ularni o’rgana boshladi. 1669 yilda taxenius, 1741 yilda joffrua yog’lar tarkibida kislota xususiyatiga ega bo’lgan modda borligini aytishdi. xviii asrda o’simliklar va ularni qayta ishlash mahsulotlarini o’rganishga katta ahamiyat berila boshladi. tadqiqotlar asosan o’simliklarning kimyoviy tarkibini o’rganishga yo’naltirilgan edi. 1783 yil v.v. sheele zaytun yog’ini parchalab, hosil bo’lgan mahsulotlarning biri shirin modda ekanini aniqladi. 1823 yilga kelib m.e.shevrel yog’ tarkibini, strukturasini aniqladi. olein, stearin kislotalarini ajratib oldi. xix asrning 40-yillariga kelib o.b.sossyur ayrim yog’li urug’larni unib …

3 / 128

ida erkin yog’ kislotalar miqdori oshib borar ekan. shunga qarab uning yangi-eskiligini aniqlashni tavsiya etdi. shu vaqtga kelib, meva va urug’ning asosiy xususiyatlarini ular tarkibidagi lipidlar-yog’simon moddalar belgilashi aniq bo’ldi. 1924 yilga kelib s.l.ivanov o’simlik yog’larining kimyoviy tarkibi ularning geografik kelib chiqish o’rniga bog’liqligini aniqladi. masalan, aynan bir o’simlik shimoliy yoki tog’li rayonlarda o’stirilsa, uning yog’i tarkibidagi yog’ kislotalari ko’proq to’yinmagan bo’lsa, janubiy yoki tekisliklarda o’stirilsa yog’ kislotalari ko’proq to’yingan bo’ladi. a.m.goldovskiy 1941 yilda shuni aniqladiki, o’simliklarda bir organik guruhga kiruvchi individual modda emas, balki o’xshash moddalar bo’ladi. 1943-53 yillarda f.a.lipman va f.nyukomb yog’ kislotalar sintezida koferment a ishtirok etishini aniqlashdi va tasdiqlashdi. umumiy bioximiya fanining rivojlanishi yog’li o’simliklar ximiyasining rivojlanishi uchun qo’llanilgan ilmiy asoslar yaratib berdi. 1953 yilda d.d.uotson va x.k.kriklar dnk molekulasi 2ta zanjirdan tashkil topganini isbotlashdi. 1963 yilda nirenberg butun tirik mavjudot oqsil molekulasi strukturasini belgilovchi genetik kodning nima bilan shifrlanishini aniqlab berdi. nihoyatda mukammal avtomatlashgan analitik …

4 / 128

ning ekologik toza, chiqitsiz texnologiyalarini joriy qilish, injener-texnologlardan yog’li xom ashyolarda bo’ladigan kimyoviy va biokimyoviy jarayonlarni chuqur bilishni talab qiladi. o’simlik yog’lari o’simliklar to’qimalarida keng tarqalgan. lipidlar o’simlik hujayralarining asosiy moddalaridan bo’lib, ayrimlarida ular juda ko’p to’planadi. lipidlar asosan o’simliklar urug’larida to’planib, ayrimlarida 50-70% gacha bo’lishi mumkin. yog’larni juda ko’p miqdorda to’playdigan o’simliklar guruhi yog’li o’simliklar deb nom olgan va ular sanoat ahamiyatiga ega bo’ladi. sanoat ahamiyatiga ega bo’lgan bu guruh o’simliklariga hozirgi kunda 100 ga yaqin o’simliklar kiradi. chunki, hozirgi kunda urug’ tarkibining 1/10, hatto 1/15 qismini yog’ tashkil qiluvchi urug’lar ham qayta ishlanmoqda. oldin bu ko’rsatkich faqat ¼ qismni tashkil qiluvchi urug’lar hisoblanar edi. urug’larning moyi va oqsil moddalari asosiy amaliy ahamiyatga ega. o’simlik moylari boshqa bir qator komponentlar kabi odam ratsional ozuqasining asosini tashkil qiladi. ozuqa o’simlik moylari kulinar, salat va konservalash moylari kabi turlari iste’mol qilinadi. kulinariyada o’simlik moylari toza yoki margarin va mahsus kulinar yog’lar …

5 / 128

o’shimcha sifatida ishlatiladi. moyli urug’lar urug’ va meva po’stlari asosan sellyulozadan tashkil topganligi sababli spirt ishlab chiqaruvchi gidroliz zavodlariga xom ashyo bo’lib xizmat qiladi. moyli urug’lar va ularni qayta ishlash mahsulotlari moylar va oqsillardan tashqari bir qator biologik aktiv birikmalar bo’lgan vitaminlar va provitaminlarga ham boydir (tokoferollar, steroidlar, karatinoidlar va boshqalar). undan tashqari moyli urug’lar boshqa urug’lardan xilma xil fosfolipid kompleksi hamda makro- va ultramikroelementlar to’plamining miqdori bilan ajralib turadi. moyli urug’larning kimyoviy tarkibi ularni sanoatda kompleks qo’llash imkoniyatini yaratadi. moyli urug’larni yig’ib olish, qayta ishlash va saqlash texnologiyalari, ular tarkibidagi barcha qimmatli moddalar to’plamini tayyor mahsulotlar tarkibida saqlab qolishga yo’naltirilgan bo’lishi kerak. bugungi kunda jahon miqyosida ozuqa o’simlik moyi sifatida 1-o’rinda soya moyi, 2-o’rinda palma moylari, 3-o’rinda kungaboqar moyi, 4-o’rinda raps moy va keyingi o’rinlarda chigit, zaytun, kunjut, saflor va boshqa moylar qo’llanilmoqda. moyli urug’larning kimyoviy tarkibi sanoatda o’simlik moyli xom ashyosidan kompleks foydalanish uchun katta imkoniyat yaratadi. yig’ishtirib …

Want to read more?

Download all 128 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yog’lar va moyli xom ashyolar kimyosi"

o’zbekiston respublikasi o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi namangan muhandislik-texnologiya instituti “tasdiqlandi” o’quv ishlari bo’yicha prorektor __________ u.h.meliboyev 2022 yil «___»___________ yog’lar va moyli hom ashyolar kimyosi bilim sohasi: 100 000- gumanitar soha 300 00-ishlab chiqarish –texnik soha ta’lim sohasi: 110 000-pedagogika 320000-ishlab chiqarishlar texnologiyalari ta’lim yo’nalishi: 5321000- oziq-ovqat texnologiyasi (yog’-moy texnologiyasi bo’yicha) namangan – 2022 yil “yog’lar va moyli xom ashyolar kimyosi” fani oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi tomonidan 25.08.2018 yildagi 744-sonli buyruining 2-ilovasi bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. tuzuvchi: d.saribayeva - nammti oot kafedrasi katta o’qituvchisi, phd s.bo...

This file contains 128 pages in DOC format (3.0 MB). To download "yog’lar va moyli xom ashyolar kimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: yog’lar va moyli xom ashyolar k… DOC 128 pages Free download Telegram