savodo‘rgatish metodi

PPTX 30 pages 102.4 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 102.4 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu: savod o‘rgatish metodikasi mavzu: savod o‘rgatish metodikasi reja: 1. savod o‘rgatish metodikasining maqsad va vazifalari. 2. savod o‘rgatishda qo‘llaniladigan metodlar. savod o‘rgatish metodikasining maqsadi - bolalarni boshlang‘ich o‘qish va yozishga o‘rgatish. savod o‘rgatish davrida o‘qish va yozish harakatini maqsadga muvofiq ravishda bajara olish o‘qish va yozish ko‘nikmasi deyiladi. bu ko‘nikma bilimni talab qiladi, chunki har qanday ko‘nikma bilimsiz shakllanmaydi. bilim ko‘nikmaga aylanmagan bo‘lishi mumkin. masalan, bola v harfining elementlarini, yozuv chiziqlari orasiga qanday joylashtirilishini bilib, uni daftarda yoza olmasligi yoki harflarni tanib, ular ishtirok etgan so‘zni o‘qiy olmasligi mumkin. yozish ko‘nikmasini hosil qilish uchun boshqa faoliyat turlari, ya’ni yozish jarayonida partada to‘g‘ri o‘tirish, ruchkani barmoqlar orasida tutish, daftarni qiyalikda qo‘yish kabilar ham o‘rgatiladi. o‘qish va yozish ko‘nikmasi takomillashtirila borib, malakaga aylantiriladi. malakaning shakllanishi uchun bir faoliyat bir necha bora takrorlanishi lozim. yozish malakasida o‘quvchi ruchkani qanday ushlash, qanday yurgizish haqida o‘ylab o‘tirmay, so‘z va gaplarni yoza boshlaydi. demak, o‘qish …

2 / 30

di. shunday ekan, savod o‘rgatish jarayonida bola juda ko‘p o‘qishi va yozishi zarur. o‘qish uchun ham, yozish uchun ham yangi matn olinadi, chunki bir matnni bir necha bor qayta o‘qish bilan maqsadga erishish qiyin. bu ko‘pincha o‘qilgan matnni yuzaki yodlab olishga olib keladi. takroriy faoliyatda vaziyat va mazmunning almashinishi malakani mustahkamlashga yordam beradi, qobiliyatni o‘stiradi. o‘quvchi oldida uzoq muddatda amalga oshadigan maqsad - o‘qish va yozishni o‘rganish hamda hozirda bajarishi shart bo‘lgan kundalik maqsad - topishmoqni o‘qish va javobini topish, so‘z va gaplarni o‘qish, rasm asosida so‘zlab berish kabilar turadi. o‘zbek tili yozuvi tovush yozuvi, ya’ni fonematik yozuvdir. har bir tovush uchun, har bir fonema uchun maxsus grafik shakl (harf) olingan. o‘qishda grafik shakllar tovushga aylantirilsa, yozuvda aksincha, tovushlar harflarga aylantiriladi. bu o‘qish va yozish faoliyatida o‘quvchi uchun qiyinchilik tug‘dirgandek tuyulsa-da, aslida o‘qish va yozish jarayonini soddalashtiradi, chunki tilimizdagi tovushni ifodalovchi harflar soni uncha ko‘p emas. o‘qish va yozishni o‘zlashtirish …

3 / 30

ing quyidagi xususiyatlarini hisobga olish muhim ahamiyatga ega: 1. savod o‘rgatishda tovush-harf bilan tanishtirish unlilardan boshlanadi. hozirgi o‘zbek tilida 6 ta unli fonema mavjud: a, o, i, e, u, o‘. e harfi so‘z va bo‘g‘in boshida qo‘llanadi (ekin, echki, aeroplan), undoshdan keyin o‘rta keng lablanmagan unli tarzida o‘qiladi (kel, tez). savod o‘rgatishda oldin so‘z boshida keladigan e, so‘ngra undoshdan keyin keladigan e tovush-harfi bilan tanishtiriladi. o harfi o‘zbekcha, umumturkiy so‘zlarda quyi keng, lablangan o tovushini ifodalaydi, ruscha-baynalmilal so‘zlarda urg‘usiz bo‘g‘inda a tarzida (botanika), o‘ tovushi kabi (tonna), qisqa i tarzida (traktor) talaffuz qilinadi. shuning uchun bu unli qatnashgan ruscha-baynalmilal so‘zlar savod o‘rgatish davridan so‘ng o‘quv jarayoniga kiritiladi. a tovushi bahor, savol kabi so‘zlarda o kabi, muomala, munosabat kabi so‘zlarda i tovushiga yaqin talaffuz qilinadi, lekin a yoziladi. u tovushi qovun, sovun kabi so‘zlarda i tovushiga yaqin talaffuz etilsa ham, u yoziladi. i tovushi bilan, sira kabi so‘zlarda qisqa i tarzida …

4 / 30

adga muvofiq. birinchi darsda portlovchi j tovushini o‘rgatish, talaffuzini tushuntirish, analitik-sintetik mashqlar yordamida o‘qish ko‘nikmalari hosil qilinadi, keyingi darsda esa sirg‘aluvchi j tovushi va uning talaffuzi o‘rgatiladi. so‘ng bu ikki tovushning talaffuzidagi farq taqqoslash usuli orqali tushuntiriladi. berilgan bilim analitik-sintetik mashqlar yordamida mustahkamlanadi. sh tovushini ifodalovchi sh harf birikmasi ham s va h harfi bilan, ch tovushini ifodalovchi ch harf birikmasi h harfi bilan tanishtirilgach o‘rgatiladi. o‘quvchilar bu harf birikmalarini bir yaxlit tovush sifatida o‘qish va yozishga ko‘nikishlari lozim. bu davrda s va h (is’hoq) tarzida o‘qiladigan holatga to‘xtab o‘tilmaydi. jarangsiz jufti bor jarangli undoshlar (b-p, d-t, v-f, g-k, z-s kabi) haqida dastlabki tushunchalar beriladi, ularning talaffuzi va yozuviga e’tibor qaratiladi. x va h tovushlarining talaffuzi va imlosi haqida ham dastlabki tushunchalar beriladi, ularni farqlash bo‘yicha maxsus mashqlar ham uyushtiriladi. tutuq belgisi unli tovushdan so‘ng kelsa, uni (ma’no) cho‘zib talaffuz qilishga, undosh tovushdan so‘ng kelsa, undoshni unlidan ajratib (jur’at) talaffuz …

5 / 30

ng o‘qilishi bilan yozilishi taqqoslanadi. o‘quvchilar muayyan darajada tushunchaga ega bo‘lganlaridan so‘ng orfoepik o‘qish mashq qilinadi. o‘qish va yozish jarayonining psixofiziologik tavsifi kichik yoshdagi o‘quvchini o‘qishga o‘rgatishda quyidagilar kuzatiladi: 1. bola o‘qish paytida bitta harfni ko‘radi, uni bilish uchun rasmlarni ko‘z oldiga keltiradi, rasmlarni yoki boshqa harflarni eslaydi, esga tushirgach, uni aytishga oshiqadi, biroq o‘qituvchi aytishga yo‘l qo‘ymaydi, undan bo‘g‘inni aytishni talab qiladi. o‘quvchi ikkinchi harfni eslab olguncha, birinchisi esdan chiqib qoladi yoki ularni qo‘shib bo‘g‘in, bo‘g‘indan so‘z hosil qilguncha, o‘qish jarayoni sustlashadi. 2. ko‘pincha bola o‘qiyotgan qatorni yo‘qotib qo‘yadi, harfni, bo‘g‘inni, so‘zni qayta o‘qishiga to‘g‘ri keladi. o‘quvchining diqqati barqarorlashgan sari bo‘g‘in va so‘zni butunligicha idrok eta boshlaydi. 3. o‘qishni endi o‘rganayotgan bola o‘qiyotgan matn mazmunini o‘zlashtirishga qiynaladi, o‘zlashtira olmaydi, chunki u so‘zni qanday o‘qishga ko‘p kuch beradi. darslikdagi rasmlar, o‘qituvchining savollari, ko‘rgazmali qurollar ularning ongli o‘qishlarini ta’minlaydi. 4. tajribasiz kitobxon so‘zni birinchi bo‘g‘iniga yoki rasmga qarab topadi. bu xato …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "savodo‘rgatish metodi"

mavzu: savod o‘rgatish metodikasi mavzu: savod o‘rgatish metodikasi reja: 1. savod o‘rgatish metodikasining maqsad va vazifalari. 2. savod o‘rgatishda qo‘llaniladigan metodlar. savod o‘rgatish metodikasining maqsadi - bolalarni boshlang‘ich o‘qish va yozishga o‘rgatish. savod o‘rgatish davrida o‘qish va yozish harakatini maqsadga muvofiq ravishda bajara olish o‘qish va yozish ko‘nikmasi deyiladi. bu ko‘nikma bilimni talab qiladi, chunki har qanday ko‘nikma bilimsiz shakllanmaydi. bilim ko‘nikmaga aylanmagan bo‘lishi mumkin. masalan, bola v harfining elementlarini, yozuv chiziqlari orasiga qanday joylashtirilishini bilib, uni daftarda yoza olmasligi yoki harflarni tanib, ular ishtirok etgan so‘zni o‘qiy olmasligi mumkin. yozish ko‘nikmasini hosil qilish uchun boshqa faoliyat turlari, ya’ni ...

This file contains 30 pages in PPTX format (102.4 KB). To download "savodo‘rgatish metodi", click the Telegram button on the left.

Tags: savodo‘rgatish metodi PPTX 30 pages Free download Telegram