ikkinchi darajali bo’laklar o’zbek tilini o’rganuvchisining nutqiy tafaqqurini rivojlantiruvchi vosita sifatida kurs ishi

DOCX 21 стр. 70,0 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 70,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

ikkinchi darajali bo’laklar o’zbek tili o’rganuvchisining nutqiy tafakkuruini rivojlantiruvchi vosita sifatida kurs ishi reja: kirish 1. ikkinchi darajali bo’laklarning o’rganilish tarixi 2. turkiy tilliarda ikkinchi darajali bo’laklari 3. ko‘makchili so‘zlar bilan ifodalangan ajratilgan bo‘laklarni farqlash 4. ikkinchi darajali bo’laklar mavzusiga dars ishlanmaga misol 5. ajratilgan bo`laklarning gap qurilishidagi o`rni 6. ajratilgan sifatlovchining o’zbek tilini o’rganishdagi o’rni 7. ajratilgan eganing o’zbek tilini o’rganishdagi o’rni 8. ajratilgan holning o’zbek tilini o’rganishdagi o’rni 9. ajratilgan to`ldiruvchining o’zbek tilini o’rganishdagi o’rni 10. sintaksem analiz nazariyasida ikkinchi darajali bo’laklar 11. o’zbek tilini o’qitishda ikkinchi darajali bo’laklar tahlili uchun beriladigan mashqlardan namunalar xulosa https://www.youtube.com/watch?v=y1gscqopxtc orqali ham tomosha qilishingiz mumkin. kirish. gapning ikkinchi darajali bo’laklari bosh bo’laklarga tobe bo’lib, ularni to’ldirib, aniqlab, izohlab keladi. ikkinchi darajali bo’laklar 3 xil: to’ldiruvchi, aniqlovchi va hol. to’ldiruvchi - o‘z hokim so‘ziga boshqaruv yo‘li bilan bog‘lanib, bu so‘z anglatgan harakat, predmet, belgiga nisbatan obyekt bo‘lib keladigan bo‘lak. aniqlovchi - narsa - …

2 / 21

xshiga qora yuqmas, yomonga el boqmas. 3. son bilan: men unga to’rttadan berdim. 4. sifatdosh bilan: eshitganni ko’rgan yengibdi. 5. olmosh bilan: u bizni sayohatga taklif qildi. 6. ibora bilan: uning tepa sochi tikka bo’lishidan qo’rqdi. to’ldiruvchi ikki xil bo’ladi: vositasiz to’ldiruvchi va vositali to’ldiruvchi. vositasiz to’ldiruvchi tushum kelishigidagi so’z bilan belgili yoki belgisiz shaklda qo’llanadi. bo’linganni bo’ri yer. bir bosh uzum berdi. vositali to’ldiruvchilar esa jo’nalish, o’rin-payt, chiqish kelishiklari hamda ko’makchilar bilan shakllangan bo’ladi. oltin o’tda bilinar, odam mehnatda. yaxshi yaxshiga yondashtirar. u do’stlari bilan xayrlashdi. aniqlovchi predmetning belgisini yoki bir predmetning boshqasiga qarashliligini bildiradi. aniqlovchi otga bog‗lanadi. aniqlovchi ikki xil bo‗ladi: sifatlovchi, aniqlovchi va qaratqich aniqlovchi. sifatlovchi – aniqlovchi predmetning belgisini, xususiyatini, miqdordarajasini bildirib, o’zi aniqlagan so’zga bitishuv yo’li bilan birikadi. uning go’zal manzaralari, qaynoq hayoti bilan tanishmisiz? qaratqich aniqlovchi biror predmet yo shaxsning o’zi ifodalagan shaxs yoki predmetga qarashli ekanligini bildirib, qaratuvchi o’zi aniqlagan so’zga moslashuv yo’li …

3 / 21

ad holi harakatning bajarilishidan ko’zda tutilgan maqsadni bildiradi. biz o’qish uchun shu dargohga kelganmiz. daraja-miqdor holi harakatning bajarilish darajasini, miqdorini bildiradi. eshik sal ochildi. sodda gap grammatik asosga ko’ra gaplar sodda va qo’shma bo’ladi. bir ega va kesim tarkibidan tashkil topgan gaplar sodda gap bo‗ladi. sodda gaplar yig‗iq va yoyiq shaklda bo‗ladi. yig’iq sodda gaplar ega va kesimdangina (ahror keldi), yoyiq sodda gaplar esa bosh bo’laklar bilan birga ikkinchi darajali bo’laklar ishtirokida ham (ahror bozor qilgani ketdi) tuziladi. - hol va uning ifodalanishi. ularni qachon?, qanday?, qaerda?, qanday qilib? kabi so’roqlarga javob bo’ladigan so’zlar bilan kengaytirish, ega + hol + kesim qolipli gaplar turish berilgan so’roqlarga javob bo’ladigan so’zlar tanlab, yoyiq gaplar hosil qilish, hol haqida xulosa chiqarish: - to’ldiruvchi va uning ifodalanishi ular kimni? nimani? kimga? nimaga? kim bilan? nima bilan? kabi so’roqlarga javob bo’ladi. so’zlar bilan kengaytirish ―ega + to’ldiruvchi + kesimlarga javob bo’ladigan so’zlar asosida yoyiq gaplar …

4 / 21

” degan terminni ishlatmagan bo‘lsa ham, lekin nazariy asoslarga e’tibor bersak, ajratilgan bo‘laklar to‘g‘risida fikr bildirgan ekanligini ko‘ramiz. m.v. lomonosov ajratilgan bo‘laklarni dastlab stilistik xususiyatlarga e’tiborini qaratib, ajratilgan aniqlovchilar, sifatdosh, ravishdosh oborotlarning gap tarkibidagi uslubiy vazifasini belgilab beradi. u ravishdosh va sifatdoshni bu fe’l ismlar o‘zida ismlar va fe’llar kuchini birlashtirib, nutqni ixchamlashga xizmat qiladi, deb aytadi. an’anaviy tilshunoslikda ikkinchi darajali bo‘laklar masalasida bir xillik yo‘q. bundagi har xillik ham ikkinchi darajali bo‘laklarga ajratishning ob’ektiv kriteriyalarining xilma xilligidan kelib chiqadi. ikkinchi darajali bo‘laklarga ajratishning ob’ektiv kriteriyalari xix asrning ikkinchi yarmida f.i.buslaev, a.a. potebnya ishlarida olg‘a surildi. bu olimlar tomonidan belgilangan asosiy prinsiplar d.n.ovsyanikov kulikovskiy, a.a.shaxmatov, a.m.peshkovskiylar tomonidan davom ettirildi. yuqoridagi barcha tilshunoslar ongli ravishda yoki intuitiv holatda gap bo‘laklari masalasida quyidagi xolatdan kelib chiqadilar: gapning har bir bo‘lagi ma’no bilan birga, material substratcha shakliga ega bo‘lishi kerak.faqat shu material substratga ega bo‘lgandagina gap bo‘lagi ob’ektiv xarakter kasb etadi, til faktiga …

5 / 21

agi izoh muchalar” nomi bilan o‘zbek tili grammatikasiga kiritildi. keyinchalik x.g‘ozievning 1938 – 1941 yillardagi darsliklarida bu sintaktik hodisalar “ajratilgan ikkinchi darajali bo‘laklar” atamasi ostida bayon etildi. bundan tashqari “o‘qituvchilar gazetasi”ning 1940 yil 15 aprel sonida ona tili o‘qituvchilariga yordam tariqasida x.g‘ozievning “gapdagi ajratilgan ikkinchi darajali bo‘laklar haqida” maqolasi bosilib chiqdi. ajratilgan bo‘laklarning asosiy tiplari, ajratilgan izohlar, ravishdosh va yordamchi so‘zlar vositasida ajratilishi aytiladi. lekin yordamchilar vositasida ajratilgan bo‘laklar gap bo‘laklari bo‘yicha tasnif qilinmaydi. 1955 yilda g‘.abdurahmonovning “ajratilgan ikkinchi darajali bo‘laklar” nomli monografiyasi e’lon qilindi. bu ish o‘zbek tilida ajratilgan bo‘laklarni va ularning xilma xil ko‘rinishlarini ilmiy asosda ko‘rsatib berishga urinishning dastlabki natijasi bo‘ldi. olim mazkur ishida ajratilgan bo‘laklarning ergash gaplardan farqini, ularning bir urdan ikkinchi turga aylantirish usullarini to‘la yoritib berdi. g‘.abdurahmonovning fikricha, ajratilgan bo‘laklar o‘zining semantik funksiyasi va shunga muvofiq o‘ziga xos intonatsiyasi bilan ajralib turuvchi alohida sintaktik qurilmadir. xullas, hozirgi davr tilshunosligida bu masala ajratilgan bo‘lak termini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ikkinchi darajali bo’laklar o’zbek tilini o’rganuvchisining nutqiy tafaqqurini rivojlantiruvchi vosita sifatida kurs ishi"

ikkinchi darajali bo’laklar o’zbek tili o’rganuvchisining nutqiy tafakkuruini rivojlantiruvchi vosita sifatida kurs ishi reja: kirish 1. ikkinchi darajali bo’laklarning o’rganilish tarixi 2. turkiy tilliarda ikkinchi darajali bo’laklari 3. ko‘makchili so‘zlar bilan ifodalangan ajratilgan bo‘laklarni farqlash 4. ikkinchi darajali bo’laklar mavzusiga dars ishlanmaga misol 5. ajratilgan bo`laklarning gap qurilishidagi o`rni 6. ajratilgan sifatlovchining o’zbek tilini o’rganishdagi o’rni 7. ajratilgan eganing o’zbek tilini o’rganishdagi o’rni 8. ajratilgan holning o’zbek tilini o’rganishdagi o’rni 9. ajratilgan to`ldiruvchining o’zbek tilini o’rganishdagi o’rni 10. sintaksem analiz nazariyasida ikkinchi darajali bo’laklar 11. o’zbek tilini o’qitishda ikkinchi darajali bo’laklar tahlili uchun b...

Этот файл содержит 21 стр. в формате DOCX (70,0 КБ). Чтобы скачать "ikkinchi darajali bo’laklar o’zbek tilini o’rganuvchisining nutqiy tafaqqurini rivojlantiruvchi vosita sifatida kurs ishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ikkinchi darajali bo’laklar o’z… DOCX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram