uzbek bolalar adabiyoti

DOCX 1 page 125.1 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 125.1 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

5-mavzu. o'zbek bolalar adabiyoti shakllanish va taraqqiyot yo'lida (1920-30-yillar) hamza, elbek, s.ayniyning bolalar adabiyotidagi o'rni reja: 1. h.h.niyoziyning ijodiy faoliyati.hamza – bolalar shoiri. 2. sadriddin ayniyning ijodiy faoliyati.sadriddin ayniy bolalar shoiri va adibi. 3. elbek-bolalar shoiri, nosiri va islohotchi muallimi tayanch tushunchalar: milliy uyg'onish, jadid, ma'rifatparvarlik, mohiyat . islohot, pedagog, risola, mundarija, shoir, ma'rifatparvar, milliy ashula, engil adabiyot, zullisonayn. o'zbek ma'rifatparvarlik adabiyotining taniqli namoyandasi hamza hakimzoda niyoziy (1889-1929) o'zbek bolalar adabiyotining maydonga kelishiga katta hissa qo'shgan. uning o'zi tashkil qilgan yangi usul maktablari talabalari uchun yaratgan “engil adabiyot”, “o'qish kitobi”, “qiroat kitobi” nomli o'qish kitoblariga kiritgan ko'plab she'r, hikoya va masallari, ilm-ma'rifatga chorlovchi, ta'limiy-ma'rifiy ahamiyatga ega asarlari hali-hanuz o'z qimmatini yo'qotgan emas. ayniqsa, shoirning o'quv qurollari madhiga bag'ishlangan she'rlari, “bolaning yomon bo'lmog'iga sabab bo'lgan onaning jazosi” hikoyasi, “toshbaqa bilan chayon” masali bolalar yosh xususiyatlariga muvofiqligi bilan diqqatga sazavor.niyoziyning “engil adabiyot”ida ilm va joholat muqoyasasiga oid talaygina she'rlar o'z ifodasini topgan. …

2 / 1

i aniqroq ko'rsatib beriladi: olim bo'lsak dunyoda, kelur har ish bunyoda, biz ham suv ostin kezub, ham ucharmiz havoda. johil qolsak dunyoda, xo'rlik kelur ziyoda, hayvon kibi yuk tashub, cho'l kezarmiz piyoda. demak, shoir yosh avlodlarining bir kuni olimlar qatoridan o'rin olishiga, hatto suv osti va osmonda kezadigan bilimdon bo'lishiga da'vat etadi va bunga qat'iy umid bog'laydi. kelajakka ishonch ruhi adibni bolalar uchun ko'plab darsliklar, ijtimoiy-siyosiy mavzuda, dunyoviy ilm, kasb-hunarni o'rganishga undovchi she'rlar bitishiga turtki bo'ladi. shoirning “qalam” g'azali engil vazn, oynoqi satrdan iborat bo'lmasa-da, mazmunan dolzarb. she'r qalam haqidagi qasida tarzida yozilgan. lirik qahramon maktabga kelib, qalamga oshno bo'lgani va shu tufayli aqli raso, ilm-u adab egasi bo'lgani hamda barcha orzu umidlari royobga chiqqanini ta'rif-tavsif etadi: o'qudim, chiqdi savodim ham xatim yaxshi bo'lub, g'ayratimga yarasha ishlar mango qildi qalam. sadriddin ayniy -bolalarning zullisonayn adibi sadriddin ayniy(1878-1954) bolalar uchun ijod etgan ma'rifatparvar adiblardan. bu bejiz emas, albatta. ma'rifatparvar s.ayniy 1903 …

3 / 1

inadi. ayniy erli xalq shevasida , ko'proq tojik tilida ijod qilgan, binobarin, darsliklarida fors tilidagi “chor kitob”ga xos an'analarni rivojlantiradi. ayniqsa, maktabning ilm maskani sifatidagi ta'rif-tavsifi ustoz-shogird savol-javobiga monand keltirilishi diqqatga sazovor. bunday matnlardan dunyoning eng yaxshi joyi- maktab, eng yaxshi bolalar- maktabda o'qiydaganlar, undan ham yaxshilari- hech qachon maktabdan qolmaydiganlari, bulardan-da yaxshisi- saboqni puxta o'zlashtiradiganlari, tag'in o'rtoqlariga samimiy munosabatda bo'ib yordamini ayamaydiganlari ekani o'quvchiga tushuntirilib boriladi. ustod ayniy darsligiga kirgan didaktik matnlar bola tarbiyasida maktab, oila va muhit munosabatlari ta'siriga e'tibor berilgani bilan ajralib turadi. ya'ni, bunda bolaning to'g'ri tarbiya topishida birgina maktab emas, oila, ota-ona va atrofdagi odamlar ham muhim rol oynashi ijtimoiy-hayotiy hikoyatlar orqali asoslab berilgan. s.ayniy maktablar uchun ko'pgina alifbe va o'qish kitoblarini tartib berganligining o'ziyoq, uning bolalikka bo'lgan yuksak e'tiboridan dalolat beradi. adibning 1920-yillarda nashr etgan o'nga yaqin tojik va o'zbek tilidagi alifbe hamda o'qish kitoblari orasida “qiz bola yoki xolida” darsligi qizlar maktabiga mo'ljallangani …

4 / 1

o'nggina qiz bola timsolida xolida gavdalanadi. dastlab uning olti yasharlik paytidagi arzanda va tantiqligi, kichkina bo'lishiga qaramay, yasan-tusanga o'chligi va o'rtoqlariga ham shunga qarab munosabat qilishi hikoya qilinib, keyinchalik bu qizaloq odmigina fotima bilan do'stlashgach, xulq atvorida, dunyoqarashida o'zgarish yasalgani oydinlashadi. xolidada o'qish va ilm olishga havas uyg'ongani, mehnatsevarlik fazilatlarining shakllana borishi “xolida xat va savoddan bo'lak narsani istamaydur”, “xolida maktabga boradi”, “xolida shohi va baxmal kiyimlarini sug'urib tashlaydir”, “xolida qo'l ishlari o'rganadur”, “xolida tikish tikadur” sarlavhali hikoyalarda o'z ifodasini topa brogan. xullas, asar so'nggida kitobxon xolidani aqlli va dono qiz sifatida ko'radiki, bu bilan adib bola tarbiyasi, inson shaxsining shakllanishida mehnat va oilaviy muhit muhim rol oynashini ko'rsata olgan. ayniy bu qissa orqali o'zbek bolalar nasrining shakllanishiga ham katta hissa qo'shdi, deya olamiz. bundan tashqari maktab va tarbiya mavzui unga umr boyi hamdam bo'ldi; adibning “eski maktab”, “etim”qissasi va “esdaliklar” memuari shunday xulosaga kelishga asos bo'ladi. shu ma'noda s.ayniy …

5 / 1

ola-yu, zorlarga to'la mana bu tarjimai holini kuzating-chi, mahv etishga vaj bo'ladigan biror dalil topa olar ekanmisiz? «men, - deb yozadi u, - toshkent uezdi, iskandar volosti (hozirgi bo'stonliq tumani – o.s.) xumson qishlog'ida 1898 yilda kambag'al oilasida tug'ildim. 1905 yilda (7 yoshimda) qishloq eski maktabiga 4 yil o'qib, o'quv-yozuvni o'rgandim. otamning mendan boshqa bolalari bo'lgani uchun bizni boqa olmasdi. men yoshlikdan dehqonchilik ishlariga berildim. 1910-11 yillarda juda qiynaldik vash u natijada boshqa aka-ukalarim kabi men ham uyni tashlashga majbur bo'ldim. toshkenga 1911 yilda birinchi martaba keldim. bunda bir kishiga qarol bo'lib ishladim. shu vaqtda toshkentda jadid maktablari ko'p edi. bularning eski maktablardan yaxshiroq ekanini angladim. o'zimning qiynalishim va qarollikda kaltaklar ostida qolishim uy xo'jayinidan meni qochishga majbur etdi. shu yili eski shahar devonbegi mahallasidagi xoniy maktabiga o'qishga kirdim. o'qishga kirish meni ko'p sevintirdi, lekin moddiy yo'qdan ko'p siqilganlik ancha xafa qilardi, hatto qish kunlari oyoq yalang qoldim, yotar er …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uzbek bolalar adabiyoti"

5-mavzu. o'zbek bolalar adabiyoti shakllanish va taraqqiyot yo'lida (1920-30-yillar) hamza, elbek, s.ayniyning bolalar adabiyotidagi o'rni reja: 1. h.h.niyoziyning ijodiy faoliyati.hamza – bolalar shoiri. 2. sadriddin ayniyning ijodiy faoliyati.sadriddin ayniy bolalar shoiri va adibi. 3. elbek-bolalar shoiri, nosiri va islohotchi muallimi tayanch tushunchalar: milliy uyg'onish, jadid, ma'rifatparvarlik, mohiyat . islohot, pedagog, risola, mundarija, shoir, ma'rifatparvar, milliy ashula, engil adabiyot, zullisonayn. o'zbek ma'rifatparvarlik adabiyotining taniqli namoyandasi hamza hakimzoda niyoziy (1889-1929) o'zbek bolalar adabiyotining maydonga kelishiga katta hissa qo'shgan. uning o'zi tashkil qilgan yangi usul maktablari talabalari uchun yaratgan “engil adabiyot”, “o'qish kitobi”, “qiro...

This file contains 1 page in DOCX format (125.1 KB). To download "uzbek bolalar adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: uzbek bolalar adabiyoti DOCX 1 page Free download Telegram