kukun materiallardan detallar tayyorlash

DOCX 10 pages 220.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 220.7 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

5-mavzu kukun materiallardan detallar tayyorlash umumiy ma’lumot metall va nometall materiallar kukunlaridan turli xil detallar tayyorlash usuli kukun metallurgiyasi deyiladi. bu usulda tayyorlangan detallar geometrik shaklining aniqligi, yuza g‘adir-budurligining kichik-ligi, yeyilishga chidam-liligi, metall tejalishi, metall kesib ishlovchi stanok va keskichlarga zaruriyat yo‘qligi, malakali ishchilar talab etmasligi, ish unumining yuqoriligi, maxsus xossali detallar tayyorlanishi va boshqa ko‘rsatkichlarga ko‘ra mashina-sozlikda tobora keng qo‘llanilmoqda. masalan, kukun materiallaridan avtomobil hamda traktorlarning moy nasosi, shesternyalari, paxta terish mashinalarining shpindellari, sirpanish podshipniklari, kirya asboblar, turli keskichlar kallaklariga kavsharlanadigan qattiq qotishma plastinka va boshqalar tayyorlanadi. 2-§. metall va nometall materiallar kukunlarini tayyorlash ma’lumki, bu usulda detallarni tayyorlashda asosiy xomashyo metall va nometall materiallar kukunlaridir. ularni sanoat miqyosida tayyorlashda mexanik, kimyoviy va fizika-kimyoviy usullardan foydalaniladi. mexanik usulda kukun olishda shar tegirmonlardan foydalanilsa, kimyoviy va fizik-kimyoviy usullarda metall oksidlaridan metallarni qaytaruvchi gazlar (h2 co) ta’sirida, tuz eritmalarni elektrolizlab fe, cu, ni, w va boshqa metallar kukuni olinadi. 3-§. kukun …

2 / 10

lish sxemasi keltirilgan. sxemadan ko‘rinadiki, har ikkala holda shixta pressformaga kiritilib, puanson bilan pressla-nib, ma’lum vaqtdan so‘ng ajratib olinadi. bir tomonlama presslashda buyum zichligi bir tekis bo‘lmaydi, shu sababli, bu usuldan bo‘yli buyumlar tayyorlashda foydalanish maqsadga muvofiq emas. bu usulda odatdagi usullar bilan olib bo‘lmaydigan vk, tk tipli qattiq qotishmalar ham olinadi. chunki bunday qo-tishmalar tarkibiga kiruvchi volframning suyuqlanish tempe-raturasi 3400os bo‘lganligi sababli suyultirib olinmaydi. 26-rasm. oddiy shakldagi metallokeramik buyumlarni yopiq pressformada presslash sxemasi: a – bir tomonlama presslash; b – ikki tomonlama presslash: 1 – puanson; 2 – pressforma; 3 – shixta. xiii bob. kompozitsion materiallar l-§. umumiy ma’lumot kimyoviy jihatdan bir-birida erimaydigan har xil komponentlarni o‘zaro bog‘lanishidan hosil bo‘lgan mate-riallarga kompozitsion materiallar (k.m.) deyiladi. kompo-zitsion materiallar olishda ulardan kutilgan xossalariga ko‘ra komponentlar xili, o‘lchami va miqdori belgilanadi. kompozitsion materiallar asosiga matritsa sifatida metallar (al, mg va ularnining qotishmalari), polimerlar (epoksidlar, fenol formaldegidlar, poliamidlar)dan foydala-niladi. to‘ldiruvchilar sifatida qum kukunlari, …

3 / 10

ningdek, kimyo sanoatida, kriogen texnikada foydalaniladi. xiv bob. nometall materiallar l-§. umumiy ma’lumot mashinasozlikda konstruksion materiallar sifatida metall qotishmalari bilan bir qatorda nometall materiallardan ham keng foydalaniladi va ularni qo‘llanilish sohalari borgan sari ortib bormoqda. ma’lum m, nometall materiallar xili ko‘p, lekin sanoatda keng qo‘llaniladiganlariga plastik massalar, rezina, lak, bo‘yoq, yelim, asbest, shisha, keramika va boshqalar kiradi. nometall materiallarning yetarli puxtaligi, yengilligi, termik va kimyoviy chidamligi, yuqori izolatsion xarakteristikalari, ayniqsa, texnologik va ekspluatatsion xossalarining yaxshiligi ulardan metallar o‘rnida emas, balki zarur materiallar sifatida ham foydalanilmoqda. nometall materiallar asosi polimerlar (yuqori molekular birikma)dan iborat bo‘lib, ular tabiiy va sun’iy xillarga ajratiladi. tabiiy polimerlarga sellyuloza, slyuda, asbest, grafit, paxta va boshqalar, sun’iylariga polietilen, viskoza, sintetik kauchuk va boshqalar kiradi. 2-§. plastik massalar va ulardan detallar tayyorlash plastik massalar tabiiy yoki sun’iy polimerlar asosida olingan materiallar bo‘lib, ularni olish yoki qayta ishlashning ma’lum bosqichida yuqori plastiklikka ega bo‘ladi. plastik massalar oddiy va murakkab …

4 / 10

lalari, bo‘r, gips, grafit, kaolin, talk kukunlari va boshqa materiallar qo‘shiladi. plastik massalarning plastikligi, elastikligi va oquv-chanligini oshirish maqsadida plastifikatorlar kiritiladi va plastifikatorlar sifatida kamfara, kana-kunjut moyi, glitserin, dibutilftolat va boshqalar. stabilizatorlar plastik massalarga issiqlik, nur va boshqa faktorlar ta’sirida turg‘unligini oshirish maqsadida oltingu-gurtli birikmalar, fenollar va boshqalar ma’lum nisbatda qo‘shiladi. katalizatorlar sifatida magneziya, urotropin, ohak va boshqa materiallardan foydalaniladi. ular polimer material-larning qotish jarayonini tezlatadi. moylovchi moddalar plastmassalarni presslash jarayonini 106 osonlashtirish uchun qo‘shiladi. ularga mum, steorin, transformator moyi va boshqalar kiradi. bo‘yoqlar plastmassaga kerakli rang beradi. bo‘yoq sifatida oxra, rodanin, nigrozin va boshqalardan foydala-niladi. plastik massalar xossalariga (molekulalararo bog‘lanish xarakteriga) ko‘ra termoplastik va termo-reaktiv xillarga ajratiladi. termoplastik plastmassalarda polimer molekulalari o‘zaro bo‘shroq chiziqli bog‘lanadi. ular qizdirilganda yumshab, sovitilganda qotadi. shu sababli, ularni takror qizdirib ishlov beriladi. bu holda xossalari saqlanadi. termoreaktiv plastmassalar molekulalari o‘zaro kimyo-viy puxta bog‘lanadi. shu sababli, ularning xossalari termo-plastiklardan keskin farqlanadi. bu plastmassalar qizdiril-ganda yumshab …

5 / 10

oq tarqalgan. masa-lan, metall qolipga quyish usulidan termoplastik plastmas-salar (polietilen, polistirol, poliamid va boshqalar)dan detallar tayyorlashda, qizdirib presslashdan termoreaktiv plastmassalar (epoksid, getinaks va boshqalar)dan detallar tayyorlanadi. 107 3-§. moylovchi materiallar va ularning vazifasi ishqalanish yuzalarini moylashga xizmat qiluvchi mate-riallar moylovchi materiallar deyiladi. moylar detallarning korroziya bardoshligini oshirish, yeyilishni kamaytirish va ekspluatatsion muddatini uzaytirish uchun xizmat etadi. moylar suyuq, qattiq va aralashma bo‘ladi. suyuq moylarga mineral, o‘simlik, hayvon moylari kiradi. mashinasozlikda ko‘p foydalaniladigan moy mineral moylardir. ular bilan bir qatorda sovun aralashtirilgan qattiq moylar (solidol, tavot, texnik vazelin) dan ham foydalaniladi. aralashmali moylarda sovundan tashqari grafit, talk, slyudalar ham bo‘ladi. moylarni tanlashda ishqalanuvchi detallar konstruksiyasiga, ish sharoitiga (nagruzka, tempe-ratura, muhit), o‘zaro ishqalanuvchi materiallarga qaraladi. moylarning asosiy xarakteristikaga qovushoqligi, alanga-lanish temperaturasi kiradi. eng yuqori qovushoq moy mineral moyi bo‘lib, uning qovushoqligi 17–22 pa dir. 15-jadval109 cho‘zilishga nisbiy qattiqligi zarbiy martens material puxtaligi, uzayuvchanligi, hb, qovushoqligi,3 zichligi, bo‘yicha g/sm issiqlikka kgk/mm2 % kgk/mm2 …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kukun materiallardan detallar tayyorlash"

5-mavzu kukun materiallardan detallar tayyorlash umumiy ma’lumot metall va nometall materiallar kukunlaridan turli xil detallar tayyorlash usuli kukun metallurgiyasi deyiladi. bu usulda tayyorlangan detallar geometrik shaklining aniqligi, yuza g‘adir-budurligining kichik-ligi, yeyilishga chidam-liligi, metall tejalishi, metall kesib ishlovchi stanok va keskichlarga zaruriyat yo‘qligi, malakali ishchilar talab etmasligi, ish unumining yuqoriligi, maxsus xossali detallar tayyorlanishi va boshqa ko‘rsatkichlarga ko‘ra mashina-sozlikda tobora keng qo‘llanilmoqda. masalan, kukun materiallaridan avtomobil hamda traktorlarning moy nasosi, shesternyalari, paxta terish mashinalarining shpindellari, sirpanish podshipniklari, kirya asboblar, turli keskichlar kallaklariga kavsharlanadigan qattiq qotis...

This file contains 10 pages in DOCX format (220.7 KB). To download "kukun materiallardan detallar tayyorlash", click the Telegram button on the left.

Tags: kukun materiallardan detallar t… DOCX 10 pages Free download Telegram