bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi

DOCX 12 pages 141.7 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 141.7 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

3-mavzu: bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik reja: 3.1 iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari. 3.2 ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o‘lchanishi. 3.3 ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari. a. ouken qonuni. 3.4 o‘zbekiston respublikasida ishsizlikni kamaytirish va aholining ish bilan bandligini ta’minlash siyosatining xususiyatlari. 3.6. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari ishlab chiqarish, bandlilik va inflatsiya darajasining davriy tebranishga iqtisodiy davr (sikl)lar deyiladi. ayrim iqtisodiy davrlar boshqalaridan o‘tish davrining davomiyligi va faolligi bilan farq qiladi. shunga qaramasdan ularning barchasi bir xil bosqichlardan tashkil topadi (3.1-rasm). 3.1- rasm. iqtisodiyotning davriy rivojlanishi iqtisodiy davrlar to‘rtta bosqichni o‘z ichiga oladi. birinchi bosqich iqtisodiy rivojlanishning eng yuqori darajasiga erishilgan bosqich bo‘lib. u «cho‘qqi» deb yuritiladi. bu iqtisodiyotda ish bilan to‘liq bandlik. 22 o‘zbekiston respublikasi iqtisodiyot va sanoat vazirligi ma’lumotlari asosida tuzilgan 1 26 7 ishlab chiqarish to‘la quvvatda ishlayotganligi, shuningdek, mahsulotlarning baho darajasining o‘sish holati kuzatiladi. keyingi bosqich pasayish (retsessiya) bosqichidir. bunda ishlab chiqarish va bandlik darajalari …

2 / 12

to‘g‘ri bo‘ladi deb hisoblashadi. iqtisodiy tebranishlarning asosiy sababi sifatida iqtisodichilar uch omilni ko‘rsatadi. birinchi guruh olimlar iqtisodiy tebranishlarning asosiy sababi texnika va texnologiyalarda ro‘y beradigan o‘zgarishlar deb hisoblaydilar. ularning fikricha fan-texnika yutuqlarini qo‘llash natijasida iqtisodiyotda o‘sish ro‘y beradi. masalan avtomobilning yaratilishi yoqilg‘i sanoati, neft qazib chiqarish, ximiya, yo‘l qurilishi materiallari sanoatlarining jadal rivojlanishiga sabab bo‘ldi. yangi texnologiyalar ishlab chiqarish unumdorligini bir necha baravar oshirish, ilgari foydalanilmagan resurslarni ishga tushirish imkonini beradi. texnik va texnologik yangiliklar doim ham yaratilavermasligi iqtisodiyotdagi tebranishlarga sabab bo‘ladi. olimlarning yana bir guruhi iqtisodiy bosqichlarni siyosiy va tasodifiy vaziyatlarga bog‘lashadi. bu jarayonni monetar siyosatga bog‘laydigan olimlar ham mavjud. ya’ni, davlat qanchalik ko‘p pul bosib chiqarsa, uning qadri shunchalik kamayib boradi, va aksincha, pul miqdori qanchalik kam bo‘lsa, ishlab chiqarish ko‘lamining pasayishi va ishsizlar sonining ortishi shunchalik tezlashadi. xullas, iqtisodiy bosqichlarni baholashga turli xil 43 yondashuvlar mavjud. ammo barcha iqtisodchilar, ishlab chiqarish va bandlilik darajalarini yalpi talab va …

3 / 12

ebranishlar amplitudasini qisqartirish barcha hukumatlar makroiqtisodiy siyosatining muhim maqsadlaridan biridir. shu o’rinda quyidagi misolni keltiramiz. 2008 yilda yuzaga kelgan jahon moliyaviy -iqtisodiy inqirozi dunyodagi deyarli barcha rivojlangan mamlakatlarda makroiqtisodiy berqarorlikni keltirib chiqardi. dastlab aqsh ipoteka bozorlarida namoyon bo‘lgan mazkur inqiroz yetarlicha to‘lov layoqatiga ega bo‘lmagan, qarzlarni qaytarish qobiliyati shubhali bo‘lgan qarzdorlarga ipoteka kreditlari berish amaliyotining jadallashuvi natijasida ro‘y berdi. modomiki, ipoteka krediti o‘zining mohiyati bo‘yicha ko‘chmas mulk garovi hisobiga beriladigan kreditlar bo‘lsada, aqsh bozorlari bunday likvidli ko‘chmas mulklarga etarlicha «to‘yindi» va ularning narxlari keskin tusha boshladi. buning ustiga investitsion banklarning aqsh ipoteka bozorlaridagi yangi moliyaviy «mahsulot» hisoblangan aktivlarni sekyuritizatsiyalash bo‘yicha operatsiyalarining avj olishi ipoteka bozorlaridagi tanazzullik holatlari ehtimolligini oshirdi. aqsh iqtisodiyoti yaratilgan shart-sharoitlar tufayli arzon kredit resurslariga to‘yindi va bu federal zahira tizimi (fzt) amalga oshirayotgan pul-kredit siyosatini o‘zgartirishiga olib keldi. natijada 2004-2006 yillarda federal zahira tizimi foiz stavkalarni 6,25% gacha ko‘tardi. kreditlarning qimmatlashuvi aholini ipotekaga nisbatan talabining pasayishiga va …

4 / 12

i qaytarishi bilan bog‘liq muammo kuchaydi. qarzdorlarning ko‘chmas mulk garovi bilan olingan kreditlarni qaytarishdan ko‘ra to‘lovlarni to‘lashdan bosh tortish holati kengaydi. banklarning to‘lov qobiliyatiga ega bo‘lmagan mijozlarning ko‘chmas mulklarini qayta sotuvga qo‘yishi natijasida ipoteka bozoridagi taklif ko‘payib, bozordagi narxlarning keskin pasayishiga olib keldi. aksariyat moliyachi-iqtisodchilar vujudga kelgan moliyaviy inqirozning haqiqiy sabablaridan biri sifatida rivojlangan mamlakatlarda iqtisodiyotni haddan ziyod ortiqcha erkinlashtirish siyosatining «mevasi» ekanligini, ya’ni «o‘z-o‘zini boshqaruvchi bozor» g‘oyasini ilgari surish orqali davlatning milliy iqtisodiyotga va xususan moliyaviy bozorlarga aralashuvini cheklanganligi bilan ham izohlamoqdalar. yuzaga kelgan global moliyaviy -iqtisodiy inqiroz jahonning asosiy moliyaviy markazlari hisoblangan yirik fond bozorlarini o‘z ichiga oluvchi mamlakatlar iqtisodiyotiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. uning o‘ziga xos xususiyati shundaki, moliyaviy inqiroz inflatsiya, qator banklar va moliyaviy muassasalarning tanazzulga yuz tutishi ta’sirida ishsizlik, ishlab chiqarish sur’atlarining pasayishi va boshqalar negizida iqtisodiy inqiroz shaklida kuchayib bormoqda. bundan ko‘rinadiki, hozirgi jahon moliyaviy inqirozining o‘ziga xos xususiyati - bu uning iqtisodiyotning moliyaviy sektoridan …

5 / 12

o‘lamini kengaytirishga qaratilgan keskin choralarni ko‘rish masalasini ko‘ndalang qilib qo‘ydi. 3.1. ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o‘lchanishi. iqtisodiyotning beqaror rivojlanishi oqibatida, iqtisodiy pasayish davrida ishlab chiqarish resurslari to‘liq foydalanilmay qoladi. yaimni yaratishda qatnashadigan iqtisodiy resurslarning eng asosiylaridan biri bo‘lgan mehnat resurslaridan to‘liq foydalanilmaslik ishsizlikda namoyon bo‘ladi. makroiqisodiy tahlilda mehnat resurslari emas balki ishchi kuchi kategoriyasidan ko‘proq foydalaniladi. ishchi kuchi yoki iqtisodiy faol aholi deganda mehnatga layoqatli yoshdagi ishlayotgan va ishsiz yurgan aholining umumiy soni tushuniladi.23 mehnat bozorida boshqa resurslar bozori singari talab va taklif qonuni amal qiladi. ishchi kuchining bahosi hisoblangan real ish haqi hajmi oshsa ishchi kuchiga bo‘lgan talab qisqaradi, agar real ish haqi hajmi kamaysa ishchi kuchiga bo‘lgan talab ortadi, ishchi kuchi taklifi esa kamayadi. ishchi kuchiga bo‘lgan talab miqdorining ishchi kuchi taklifi miqdoridan kam bo‘lishi ishsizlikni keltirib chiqaradi. ishsizlar - bu, ishchi kuchining bir qismi bo‘lib, ijtimoiy ishlab chiqarishda band bo‘lmagan, lekin ishlashni xohlovchi va faol ish …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi"

3-mavzu: bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik reja: 3.1 iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari. 3.2 ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o‘lchanishi. 3.3 ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari. a. ouken qonuni. 3.4 o‘zbekiston respublikasida ishsizlikni kamaytirish va aholining ish bilan bandligini ta’minlash siyosatining xususiyatlari. 3.6. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari ishlab chiqarish, bandlilik va inflatsiya darajasining davriy tebranishga iqtisodiy davr (sikl)lar deyiladi. ayrim iqtisodiy davrlar boshqalaridan o‘tish davrining davomiyligi va faolligi bilan farq qiladi. shunga qaramasdan ularning barchasi bir xil bosqichlardan tashkil topadi (3.1-rasm). 3.1- rasm. iqtisodiyotning davriy rivojlanishi iqtisodiy davrla...

This file contains 12 pages in DOCX format (141.7 KB). To download "bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyotining davriy r… DOCX 12 pages Free download Telegram