bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik

PPTX 11 pages 301.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 301.3 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

bha 192-23 guruh talabalari 3- mavzu:bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik reja: 3.1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari. 3.2. ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o‘lchanishi. 3.3. ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari. a. ouken qonuni. 1 3.1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanish tarixini o‘rganish, ulardan hech biri uzoq muddatda bir tekis rivojlanmaganligi, aksincha, barcha malakatlar uchun davriy rivojlanish xos ekanligini ko‘rsatadi. ishlab chiqarish, bandlilik va inflatsiya darajasining davriy tebranishga iqtisodiy davr (sikl)lar deyiladi. ayrim iqtisodiy davrlar boshqalaridan o‘tish davrining davomiyligi va faolligi bilan farq qiladi. shunga qaramasdan ularning barchasi bir xil bosqichlardan tashkil topadi. iqtisodiy davrlar to‘rtta bosqichni o‘z ichiga oladi. birinchi bosqich iqtisodiy rivojlanishning eng yuqori darajasiga erishilgan bosqich bo‘lib, u «cho‘qqi» deb yuritiladi. bu iqtisodiyotda ish bilan to‘liq bandlik, ishlab chiqarish to‘la quvvatda ishlayotganligi, shuningdek, mahsulotlarning baho darajasining o‘sish holati kuzatiladi. keyingi bosqich pasayish (retsessiya) bosqichidir. bunda ishlab chiqarish va bandlik darajalari kamayadi, ammo bahoning o‘sish darajasi …

2 / 11

ishlarning asosiy sababi sifatida iqtisodichilar uch omilni ko‘rsatadi. 2008 yilda yuzaga kelgan jahon moliyaviy -iqtisodiy inqirozi dunyodagi deyarli barcha rivojlangan mamlakatlarda makroiqtisodiy berqarorlikni keltirib chiqardi. dastlab aqsh ipoteka bozorlarida namoyon bo‘lgan mazkur inqiroz yetarlicha to‘lov layoqatiga ega bo‘lmagan, qarzlarni qaytarish qobiliyati shubhali bo‘lgan qarzdorlarga ipoteka kreditlari berish amaliyotining jadallashuvi natijasida ro‘y berdi. modomiki, ipoteka krediti o‘zining mohiyati bo‘yicha ko‘chmas mulk garovi hisobiga beriladigan kreditlar bo‘lsada, aqsh bozorlari bunday likvidli ko‘chmas mulklarga etarlicha «to‘yindi» va ularning narxlari keskin tusha boshladi. buning ustiga investitsion banklarning aqsh ipoteka bozorlaridagi yangi moliyaviy «mahsulot» hisoblangan aktivlarni sekyuritizatsiyalash bo‘yicha operatsiyalarining avj olishi ipoteka bozorlaridagi tanazzullik holatlari ehtimolligini oshirdi. 2004-2006 yillarda federal zahira tizimi foiz stavkalarni 6,25% gacha ko‘tardi. global inqiroz bo‘yicha ko‘p sonli nashrlarni tahlil qilish shuni ko‘rsatdiki, dunyoning rivojlangan davlatlari uchun inqirozning harakat nuqtasi moliyaviy bozorlarning beqarorligi bo‘ldi va inqirozning rivojlanishi sxemasi quyidagi ko‘rinishda bo‘ldi: 46 moliyaviy bozorlarning beqarorligi → kreditlarning qisqartirilishi va iste’molning pasayishi …

3 / 11

an mehnat resurslaridan to‘liq foydalanilmaslik ishsizlikda namoyon bo‘ladi. makroiqisodiy tahlilda mehnat resurslari emas balki ishchi kuchi kategoriyasidan ko‘proq foydalaniladi. ishchi kuchi yoki iqtisodiy faol aholi deganda mehnatga layoqatli yoshdagi ishlayotgan va ishsiz yurgan aholining umumiy soni tushuniladi. ishsizlar – bu, ishchi kuchining bir qismi bo‘lib, ijtimoiy ishlab chiqarishda band bo‘lmagan, lekin ishlashni xohlovchi va faol ish qidirayotgan aholidir. ishsizlik darajasi deb ishsizlarni ishchi kuchi soniga nisbatiga (% hisobida) aytiladi va uni quyidagi formula bilan aniqlash mumkin: ishsizlik darajasi =(ishsizlar soni / ishchi kuchi soni)x100 ishsizlikning quyidagi turlari mavjud: to‘la ish bilan bandlik ishchi kuchining 100 foiz ish bilan ta’minlanganligini bildirmaydi. aksincha, friksion va strukturali ishsizlik ilojsiz hol bo‘lganligini hisobga olsak, biz mutlaq to‘la ish bilan bandlilikka erishib bo‘lmasligini tushunamiz. agarda davriy ishsizlik bo‘lmasa, u holda to‘la ish bilan bandlilikka erishiladi. to‘la ish bilan bandlik davridagi ishsizlik, ishsizlikning tabiiy darajasi deyiladi. bunga ish qidiruvchilar soni bo‘sh ish joylari soniga muvofiq kelsagina …

4 / 11

taladi. mamlakatning ishlab chiqarish potensiali potensial yaim ko‘rsatkichi bilan o‘lchanadi. makroiqtisodiy beqarorlik tufayli, iqtisodiy pasayish davrida mamlakat o‘z iqtisodiy potensialini to‘liq ishga solmasdan, yaratilgan haqiqiy yaim hajmi (yh) potensial yaim (yp) hajmidan ortda qoladi. ya’ni yaimning uzilishi (yuz) ro‘y beradi. potensial yaim deganda mamlakatdagi ishlab chiqarish resurslaridan to‘liq foydalanilgan sharoitda mumkin bo‘lgan ishlab chiqarish hajmi tushuniladi. potensial yaim*ni hisoblashda mamlakatda ishsizlik mutlaqo yo‘q deb emas, balki mavjud, biroq u tabiiy darajada, deb hisoblanadi. ishsizlik darajasining oshishi natijasida iqtisodiyot potensial yaim hajmini ololmaydi. shu sababli mamlakat miqyosida ishsizlikni uning tabiiy darajasida saqlash va tartibga solish iqtisodiy jihatdan katta ahamiyatga ega. ishsizlikning haqiqiy darajasi uning tabiiy darajasidan qanchalik yuqori bo‘lsa, yaim uzilishi shuncha ko‘p bo‘ladi. shuning uchun ham potensial hajmdagi yaim* haqiqiy yaim dan katta bo‘ladi. ishsizlik darajasi va yaim uzilishi o‘rtasidagi miqdoriy nisbatni ingliz iqtisodchisi artur ouken matematik holda isbotlab bergan. shuning 49 uchun bu qonun, ouken qonuni deyiladi. qonunning mohiyati …

5 / 11

kning haqiqiy darajasi. ouken qonuni izohlagan miqdoriy bog‘liqlikning teskari jihatiga e’tibor qaratamiz. iqtisodiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki yaimning 2-3 foizga o‘sishi davriy ishsizlik darajasini 1 foizga qisqarishini keltirib chiqarmas ekan. ya’ni dastlabki 1 foizlik iqtisodiy o‘sish fan-texnika taraqqiyoti natijasida resurslardan foydalanish samaradorligi hisobiga erishilishi mumkin, shuningdek bu paytda aholi sonining ko‘payishi ham ishsizlik soninining pasaymasligiga sabab bo‘ladi. dastlabki 2-3 foizdan yuqori bo‘lgan har 2-3 foiz iqtisodiy o‘sish esa davriy ishsizlikni 1 foizga qisqarishini keltirib chiqaradi. demak 1 foizlik davriy ishsizlikni tugatish uchun yillik 4-6 foizlik iqtisodiy o‘sish ta’minlanishi kerak. e’tiboringiz uchun raxmat! image1.jpg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik"

bha 192-23 guruh talabalari 3- mavzu:bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik reja: 3.1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari. 3.2. ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o‘lchanishi. 3.3. ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari. a. ouken qonuni. 1 3.1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanish tarixini o‘rganish, ulardan hech biri uzoq muddatda bir tekis rivojlanmaganligi, aksincha, barcha malakatlar uchun davriy rivojlanish xos ekanligini ko‘rsatadi. ishlab chiqarish, bandlilik va inflatsiya darajasining davriy tebranishga iqtisodiy davr (sikl)lar deyiladi. ayrim iqtisodiy davrlar boshqalaridan o‘tish davrining davomiyligi va faolligi bilan farq qiladi. shunga qaramasdan ularning barchasi bir xil ...

This file contains 11 pages in PPTX format (301.3 KB). To download "bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanishi. ishsizlik", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyotining davriy r… PPTX 11 pages Free download Telegram