muskullarning umumiy anatomiyasi

DOCX 18 pages 34.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.4 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu № 2: «muskul tizimining umumiy anatomiyasi.gavda xamda kul-oyok muskullari. ma'ruza rejasi: 1. muskullarning tuzilishi va funksiyasi. muskullarning morfologik va funksional ta'rifi. muskulni ish rejimi: muskul xolati, muskul tonusi. muskul kuchi va uni belgilovchi omillar, qisqarish darajasi. 2. gavda muskullari 3.kulni xarakatga keltiruvchi muskullar 4. oyokni xarakatga keltiruvchi muskullar miologiya – muskullarxakidata'limot. muskullarorganizmxayotidamuximroltutadi. kattaodamlardamuskullarbutuntanasiogirligining 30 – 35% giyakininitashkilkilsa, chakaloklarda – 20 – 22%, eshikattavakariodamlarda 25 – 25% nitashkiletadi. jismoniymashgulotbilanmuntazamshugullanibturuvchisportchilardaskeletmuskullariningogirligigavdaogirliginingkariybyarimini 45 – 50% tashkilkilishimumkin. skeletmuskulaturasikundalang-targilmuskultukimasidantuzilgan. (“tukimalar” deganmavzuidakundalang-targiltukimanituzilishibaenetilgan). muskullarning asosiy vazifasi - mexanik ish bajarishdir. markaziy nerv sistemasi yuboradigan ta'sirotlar ta'sirida gavdadagi muskullar kiskaradi, buning natijasida skelet xarakatga keladi. ongli ravishda kiskaradigan muskullarni soni 400dan ortik. gavda muskullari ichki a'zolarni, ularni tarkibiga kiruvchi kon tomirlar va nervlarni tashki muxit ta'sirotlaridan ximoyalaydi. muskullarni kiskarishi natijasida issiklik energiya ajraladi, demak muskullar tana xaroratini idora etishda ishtirok etadi. mimik muskullarining kiskarishi orkali odamning ichki dun'esi, kayfiyati, emotsiyalari aks ettiriladi. muskul tukimasini takomili. muskul tukimasi mezodermadan …

2 / 18

ralar differentsialashadi, ayni xujayralar usib, kushilib simplastlar xosil kiladi. bulardan gavda muskullari, oyok-kullar muskullari ya'ni skelet muskulaturasi rivojlanadi. embrional tarakkiyotning 7-8 xaftasida asosiy muskullar shakllanib boradi. xomiladorlikni ikkinchi yarimida va tugilishdan keyingi davrda kuyidagi uzgarishlar ruy beradi: muskul tolalar uzunasiga karab chuziladi, kundalang kesmasi kattalashadi. muskul tarkibida yadrolar soni kamayadi, ularning shakli uzgaradi. yumalok va ovalsimon yadrolar tayokchasimon shaklga aylanadi, miofibrillar soni oshadi va diametri kalinlashadi, muskullar orsida joylashgan biriktiruvchi tukimali pardalar rivojlanadi va natijada yaxshi ifodalangan muskul guruxlarni ajratish mumkin. kursatilgan uzgarishlar 25 yoshgacha davom etadi. odamning umr davomida muskulning ogirligi 3 martaba oshadi, skeletniki 27 martaba, terida esa 19 martaba. lekin, turli muskullar guruxlarning rivojlanish darajasi xar xil. masalan, odamda tugilishdan keyingi davrda oyoklardagi muskullar kuchli rivojlanadi. bu oyoklarning tayanch va xarakat funktsiyalarni bajarishi bilan bog'lik. katta odamda va chakalokda muskul massasini % da taksimlanishi. belgi yangi tugilgan chakaloklar katta odam erkaklar ayollar tana vazniga nisbatdan muskullar vazni …

3 / 18

rtsional buladi. tana muskularimizning ishi butun organizmning umumiy xolatiga ta'sir kiladi, u kon aylanishini kuchaytiradi va xamma organlarda moddalar almashinishining kelib chikishiga imkon beradi. ishlab turgan muskullarda murakkab kimyoviy reaktsiyalar sodir bulib turadi. bu kimyoviy protsesslar issiklik xosil kiladi: agar ishlab turgan muskulda moddalar almashinishining maxsuli sifatida anchagina mikdorda sut va karbon kislotalar tuplansa, unda muskul charchaydi. dam olish vaktida, ya'ni muskullar tinch turganda moddalar almashinuvi natijasida xosil bulgan zararli maxsulotlar kon orkali undan chikib ketadi va muskulning ishlash kobiliyati kaytadan tiklanadi. muskullarning tuzilishi. skelet muskullari kundalang targil muskul tukimasidan tashkil topga?. ma'lumki, muskullarning tayanch apparati “futlyar ichida futlyar” printsipida tuzilgan bulib, xar xil xajmli muskul tutamlari endomiziy va peremiziy pardalari bilan bir-biridan ajralib turadi. endomiziy va peremiziy nafakat muskullar orasida joylashgan biriktiruvchi tukimali tusiklar bulib, balki muskullarda maxsus elastik karkasni xosil kilishi tufayli, muskul kiskarish kobiliyatiga ega. kundalang-targil muskul tolalarni uzunligi 1 – 40mm. teng bulib, tsilindrsimon shaklga ega. …

4 / 18

tilgan muskul tolalarni tuzilishi va funktsiyasi bir-biri bilan boglik. masalan, ok tolalar tez kiskaradi, lekin tez charchaydi. kizil tolalar uzok vakt davomida, lekin sekin kiskarishi mumkin. oxirgi yillarda sportchilarda muskullarni xolatini nazorat kilish maksadida tsitoximik tekshirish usullari kullaniladi. ma'lumki, tez ok tolalari uchun aerob glikolitik modda almashinuvi va sekin kizil tolalari uchun aerob oksidlanish modda almashinuvi xos. kizil va ok tolalarni ifodolovchi fermentlar bir-biridan farklanishi sababli, ularni maxsus bueklar bilan buyaladi va tolalarni turi anik ajratiladi. turli odamlarda kizil va ok tolalarni mikdoriy nisbati turlicha buladi va xaet davomida deyarli uzgarmaydi. muskullarda tolalarni taksimlanish xususiyati odamning genotipi bilan boglik. muskul tarkibidagi tolalarni mikdoriy taksimlanishi aniklangan kursatkichlar asosida sportga laekatli bolalar va usmirlarning orasida sport tanlovini utkazish tavsiya etiladi. xar bir muskul ichida xarakat va sezuvchi nerv oxirlari bulib, ular muskullarini markaziy nerv sistemasi bilan boglab turadi. xarakat nervlari markaziy nerv sistemasida xosil bulgan kuzgalishni etkazib beradi, impulsni uzatadi, natijada muskul …

5 / 18

yana bosh va dum kismlari tafovut kilinadi. yassi muskullarning yupka yassi payi buladi, bu pay aponevroz deb ataladi. ba'zi muskullar bir necha bosh bilan boshlanishi mumkin. bunday muskullarni kup boshli muskullar deyiladi. muskul tolalari yunalishiga karab tugri, kiyshik, kundalang va aylanma buladi. bundan tashkari, bir patli va kup patli muskullar tafovut kilinadi. muskullarning turkumlarga bo'linishi. struktura va funktsiya birligi xakidagi dialektik konunini ayniksa tana muskullari misolida kuzatish mumkin. shakli jixatdan muskullar 4 guruxga bulinadi: 1. uzun muskullar - bularning uzunligi kengligiga nisbatan ancha katta. masalan, elkaning ikki boshli, uch boshli muskullar. 2. keng muskullar - bularga aksincha, kengligi uzunligiga nisbatan katta. orkaning keng muskuli, korinning tashki kiya, ichki kiya muskullari, kundalang muskullari misol bula oladi. 3. elpigichsimon muskullar - bu muskullarda bir uchi toraygan, ikkinchi uchi esa kengaygan. masalan, deltasimon muskul, trapetsiyasimon muskul. bunday muskullar kupincha, uch ukli bugimlar atrofida uchrab, 5-6 xil xarakatlarda ishtirok etadilar va eng xarakatchang muskullar …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muskullarning umumiy anatomiyasi"

mavzu № 2: «muskul tizimining umumiy anatomiyasi.gavda xamda kul-oyok muskullari. ma'ruza rejasi: 1. muskullarning tuzilishi va funksiyasi. muskullarning morfologik va funksional ta'rifi. muskulni ish rejimi: muskul xolati, muskul tonusi. muskul kuchi va uni belgilovchi omillar, qisqarish darajasi. 2. gavda muskullari 3.kulni xarakatga keltiruvchi muskullar 4. oyokni xarakatga keltiruvchi muskullar miologiya – muskullarxakidata'limot. muskullarorganizmxayotidamuximroltutadi. kattaodamlardamuskullarbutuntanasiogirligining 30 – 35% giyakininitashkilkilsa, chakaloklarda – 20 – 22%, eshikattavakariodamlarda 25 – 25% nitashkiletadi. jismoniymashgulotbilanmuntazamshugullanibturuvchisportchilardaskeletmuskullariningogirligigavdaogirliginingkariybyarimini 45 – 50% tashkilkilishimumkin. skeletmusku...

This file contains 18 pages in DOCX format (34.4 KB). To download "muskullarning umumiy anatomiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: muskullarning umumiy anatomiyasi DOCX 18 pages Free download Telegram