muskullarning tuzilishi – miologiya

PPTX 16 pages 75.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 75.8 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

6-maruza. mavzu: muskullarning tuzilishi – miologiya. 6-maruza. mavzu: muskullarning tuzilishi – miologiya. umumiy zootexniya va veterinariya kafedrasi kata o`qituvchisi: amirov abdumumin ikromovich 6-mavzu: muskullarning tuzilishi – miologiya. reja. bo‘g‘imlarning tuzilishi, tiplari va harakati. muskullarni tuzilishi va xillari. muskullarning harakati mexanizmi va filo-ontogenezi. tayanch iboralar: miologiya, muskul qorinchasi, silliq muskul to‘qimasi, ko‘ndalang yo‘lli muskul to‘qimasi, tashqi perimeziy, ichki perimeziy, endomeziy, fassiya, ekstenzorlar, fleksorlar, abduktorlar, adduktorlar, pronatorlar, rotatorlar, levatorlar, depressorlar, sfinktorlar. muskullar tizimiga umumiy morfofunksional tavsif. skelet muskullari muskullar ish bajarishi va tuzilishiga qarab, ikki xil: silliq va ko‘ndalang – targ‘il bo‘ladi. silliq muskullar, asosan, uncha yuksak darajada rivojlanmagan (umurtqasiz) hayvonlarda, umurtqali hayvonlarning esa faqat ichki organlari (hazm organlari, qon tomirlari) devorida uchraydi. ko‘ndalang – targ‘il muskullar suyaklarga birikib turishi sababli skelet muskullari deb ham ataladi. bu muskullar juda kuchli ish bajaradi. ko‘ndalang – targ‘il muskullar qisqarishi va yozlishi natijasida hayvon tanasida organlar har xil harakat bajaradi. masalan, boshda joylashgan muskullar yordamida …

2 / 16

ta muskul tolalariga birdaniga bir qancha haprakatlantiruvchi nerv tolalaridan impuls keladi. muskul to‘qimasi doimiy ravishda taranglashgan holatda bo‘lib, bu muskul tonusi deb yuritiladi. muskul tonusi hayvon xavotirli, qo‘rquv holatda bo‘lganda ortsa, dam olayotganda yoki uxlayotgan vaqtda susayadi. barcha muskullarning qorinchasi hamda suyaklarga birikib turadigan uchlari bo‘ladi. skelet muskullari tashqi tomonda bitta yirik tolaga birikib o‘q hosil qiladi va bu muskullar tananing boshqa qismiga nisbatan harakatni amalga oshiradi. bunga oyoq muskullari misol bo‘ladi. ichki tomonda esa muskul tutami ikki uchiga birlashgan bo‘lib, bu muskullar oyoqning ma’lum belgilangan qismini harakatga keltiradi. tananing har bir sohasida hayvonning norma funksiya ko‘rsatishi uchun ma’lum bir harakat tipini amalga oshiruvchi muskullar guruhi joylashadi. ko‘ndalang – targ‘il muskullar ko‘rinishidan yumshoq va to‘q qizil rangli bo‘ladi. ularning tanada qancha bo‘lishi hayvonlarning zotiga, yoshiga, sog‘lomligiga, yashash sharoitiga bog‘liq. r.shmals ma’lumotiga ko‘ra, tirik vazni 456 kg bo‘lgan otning hamma skelet muskullari 47,4 % ga yaqin bo‘ladi. muskullar sistemasi muskul ishi …

3 / 16

qisqaradi. shundan so‘ng, ushbu harakat tugashi bilan kross-ko‘prik ingichka ipdan echiladi va o‘ziga keyingi ipni biriktirib oladi. miozin va aktin filamentlari o‘rtasidagi ko‘prikcha muskullarning qisqarishini ta’minlovchi uzluksiz mexanizm sifatida xizmat qiladi. bu jarayon juda ko‘p energiya sarfini talab qilib, u adenozin uchfosfat molekulasi hisobidan ta’minlanadi. muskullarning qisqarish jarayonida kalsiy ionlari ham muhim rol o‘ynaydi. muskullarning tuzilishi tana muskullari – musculus katta – kichikligi va shakli qanday bo‘lishiga qaramay, muskul to‘qimalari yig‘indisidan hosil bo‘lgan. muskul to‘qimalari parallel tolalardan tuzilgan bo‘lib, har qaysi tola biriktiruvchi to‘qimalar bilan birikadi. muskul to‘qimalarining har qaysi to‘plami tashqi tomondan g‘ilof shaklidagi biriktiruvchi to‘qima pardasi bilan o‘ralgan bo‘ladi. bu parda tashqi perimiziy deyiladi. bu perimiziyda ozgina yog‘ tomchilari to‘plami ham bo‘ladi. tashqi perimiziy - perimysium externum dan muskul tolalarining ichiga parda o‘tib, u ichki perimiziy - perimysium internum shaklida tarqaladi. bu pardalar orqali muskul to‘qimalariga qon tomirlari va nervlar tarqaladi. ichki perimiziydan juda yupqa parda – endomiziy …

4 / 16

lasi o‘z tomoniga qisqaradi. tana muskullari har xil shaklda bo‘lishiga qaramay, ikki nuqta o‘rtasida joylashadi. bu nuqtalarning biri harakatlanuvchi nuqta - punctum mobile, ikkinchisi harakatsiz nuqta - punctum fixum deyiladi. harakatlanuchi nuta hamma vaqt tana tomonda, harakatsiz nuqta - punctum fixum esa doim uchki qismda joylashadi. muskullarning boshlanish qismi - origo musculi tamom bo‘lish qismi esa - insertio musculi deyiladi. har qaysi muskulning boshi, tanasi yoki qorni va dumi bo‘ladi. muskulning boshlanish qismi – boshi va tamom bo‘lish qismi – dumi paylar yordamida suyakka birikadi. bu paylar cho‘ziluvchan biriktiruvchi to‘qimalardan iborat. muskul paylari tez charchamaydigan to‘qima bo‘lib, muskullar harakatida u juda katta ahamiyatga ega, bo‘g‘imlar harakati vaqtida esa amortizatorlik vazifasini bajaradi. ba’zi muskullar pay pardasi bilan suyakning keng yuzasiga birlashadi. muskullar aktiv harakatlanuvchi organ bo‘lib, ularda qon tomirlari juda zich joylashgan. masalan, 10 g. muskul tinch holatda 1 sekund mobaynida 1,2 mm3 qon o‘tkazadi, ishlangan vaqtda uning hajmi 4 – …

5 / 16

himcha tola bo‘lmay, balki yaxlit muskul tolalaridan tuzilgan bo‘ladi. bu xildagi muskullar tananing yuqori qismida uchraydi. murakkab muskullar tolasi ichida qo‘shimcha paylar bo‘ladi, ular bir qancha tolalarga bo‘linib, harakat vaqtida o‘rtacha charchaydi. statik muskullar ichida ko‘p miqdorda pay tolalari bo‘lib, ular har qancha qisqarsa ham ko‘p charchamaydi. bunday muskullar oyoqlarning pastki qismida uchraydi, bo‘g‘imlarni tutib turishda ularning xizmati katta bo‘ladi. ko‘p bo‘limli muskullarning tolasi bir qancha ayrim muskul tutamlaridan iborat bo‘ladi, ular qo‘shilib bitta muskul – ko‘p bo‘limli tana muskuli - m.multiffidus ni hosil qiladi. halqasimon muskullar teshikli organlar, masalan, og‘iz teshigi, orqa chiqarish teshigi va boshqalarning yopqichi hisoblanadi. bulardan tashqari, uch boshli, to‘rt boshli va murakkathb muskullar ham bo‘ladi. muskullarning ishi muskullar qisqarib – yozilganda aniq bir ish bajarib, organizmda issiqlik hosil qiladi. tanadagi issiqlikning 2/3 qismini ko‘ndalang – targ‘il muskullar, 1/3 qismini esa silliq muskullar hosil qiladi. tanadagi muskullarning kuchi har xil bo‘ladi. 1 mm2 o‘rtacha ko‘ndalang muskullar …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muskullarning tuzilishi – miologiya"

6-maruza. mavzu: muskullarning tuzilishi – miologiya. 6-maruza. mavzu: muskullarning tuzilishi – miologiya. umumiy zootexniya va veterinariya kafedrasi kata o`qituvchisi: amirov abdumumin ikromovich 6-mavzu: muskullarning tuzilishi – miologiya. reja. bo‘g‘imlarning tuzilishi, tiplari va harakati. muskullarni tuzilishi va xillari. muskullarning harakati mexanizmi va filo-ontogenezi. tayanch iboralar: miologiya, muskul qorinchasi, silliq muskul to‘qimasi, ko‘ndalang yo‘lli muskul to‘qimasi, tashqi perimeziy, ichki perimeziy, endomeziy, fassiya, ekstenzorlar, fleksorlar, abduktorlar, adduktorlar, pronatorlar, rotatorlar, levatorlar, depressorlar, sfinktorlar. muskullar tizimiga umumiy morfofunksional tavsif. skelet muskullari muskullar ish bajarishi va tuzilishiga qarab, ikki xil: silliq va k...

This file contains 16 pages in PPTX format (75.8 KB). To download "muskullarning tuzilishi – miologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: muskullarning tuzilishi – miolo… PPTX 16 pages Free download Telegram