odam anatomiyasi

DOCX 7 pages 27.1 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.1 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1-mavzu. “odam anatomiyasi” faniga kirish mavzu rejasi: 1. “odam anatomiyasini” rivojlanishi va tarixi. fanning maqsadi va vazifalari. 2. “odam anatomiyasi” fanining boshqa fanlar tizimida tutgan o’rni. fanni rivojlanishida o’zbekiston olimlarini qo’shgan hissasi. 3. odam tanasini to’qima va hujayralari. 4. odam tanasini organlari va odamning kelib chiqishi. tayanch iboralari :embriologiya –antropometrik usul buqrot (gippokrat) gippokrat, pifogor, arastu, (aristotel) migel servet , reald kolombo , marchelo malpigi ,p.vorobyov , p.a.zagorskiy , ye.o.muxin , fredrik ryuysh , v.a.vets , d. j.zernov, vilyam garvey, b. evstaxiy , i. i.m.sechenov i.p.pavlov .purkine abu bakr ar-roziy.ibn al nafis ahmedov nosir komilovich. xudoyberdiyev rahim egamberdiyevich 1.anatomiya fanining rivojlanish tarixi . odam anatomiyasi odam organizmining shaklini, tuzilishini,uning rivojlanish jarayonini o`rganadigan fan bo`lib, har bir a‘zoni jinsiy yosh jihatdan tafovut qilishini, shuningdek, atrof muhitning a‘zolar tuzilishi va funksiyasiga bo`lgan ta‘sirini o`rganadi. anatomiya grekcha so'z bo'lib (anatome) - kesaman degan ma’nonianglatadi. odam organizmining tuzilishida yoshga xos jinsiy va shaxsiyxususiyatlar ajratiladi. …

2 / 7

idan boshlab, tohayotining oxirigacha bo'lgan davrni o'rganadi. solishtirma anatomiya - odam organizmining hayvonlar organizmidan tubdan farq qilishi odamning evolyutsion taraqiyoti qonunlari - filogenezga taqqoslangan holda odam holatiga o`tish jarayoni antropogenizni o`rganadi. embriologiya – odam organizming paydo bo`lishini tugilguncha ona qornida o`sib rivojlanib borishini o`rganadi. yoshga doir anatomiya – tug`ilgandan boshlab to hayotining oxirigacha bo`lgan davrda organizm tuzilishidagi tofovutlarni o`rganadi. antropologiya – organizm shakllanishi, rivojlanishiga odamlar yashab turgan muhitning iqlimiy – geografik sharoiti, ijtimoiy va biologik omillarning ta‘sirlarini o`rganadi. funksional anatomiya – a‘zolarning tuzilishi ularning vazifalariga bog`liq holda shakllanib borishini o`rganadi. fiziologiya – organizm a‘zolar tizimi, a‘zolarni, shuningdek, to`qima va hujayralarning hayotiy faoliyatini o`rganadi. gistalogiya – a‘zolarni tashkil qilgan to`qimalarni o`rganadi. patologik anatomiya- a‘zolarning kasallik holatidagi o`zgarishlarni o`rganadi. sistematik anatomiya- bir-qancha bo`limdan iboratdir. u organizmning har-xil sistemalarini o`rganadi, masalan, suyaklarni osteologiya, bo`g`imlarni sindesmologiya, muskullarni miologiya, ichki a‘zolarni splanxologiya, qon tomirlar tuzulishini angiologiya, ichki sekretsiya bezlarini endokrinologiya, sezgi a‘zolarini esteziologiya, nerv tizimini …

3 / 7

tabibi bxaskara bxatshe «anatomiya targ`iboti» asarida a‘zolar, muskullar, qon tomirlar, nervlar to`g`risida yuzaki ma‘lumotlarni to`plagan. anatomiyaning asosiy rivojlanish davri qadimiy yunonlar mamlakatida boshlanib gippokrat, pifogor, arastu, (aristotel) kabi allomalar tarbiyalangan maktablar tashkil etilgan. buqrot (gippokrat) – eramizdan oldingi 460-377 yillarda yashab, tibbiyot sohasida o`zigacha bo`lgan ma‘lumotlarni to`plagan, kuzatish va tekshirishlari asosida 72 ta asr yozgan yurak- qon tomirlar tuzulishi to`grisida ma‘lumot bergan. arastu (aristotel)- eramizdan oldingi 384-322 yillarda yashab, nervlar paylardan farqi borligini aorta qon tomiri yurakdan boshlanishini aniqlagan atoqli olim anatom, faylasufdir. gerofil (eramizdan 304 yil oldin tug'ilgan). ptolomey ii ning saroytabibi bo'lgan. bemorlarni nima sababdan o'lganligini bilish uchunmurdalarni kesib o'rgangan. shu usulda gerofil bosh miya va uning pardalarini, vena bo'shliqlarini, bosh miya nervlarini va ularni boshmiyadan chiqishini o'rgangan. o'zidan oldingi va o'zi to'plagan ma’lumotlar asosida«anatomiya haqida» kitobini yozgan erazistrat (eramizdan 350—300 yillar oldin yashagan). tomirlar tizimi: yurak qopqoqlari, aorta, kovak venalar, yirik arteriya va venalarni o'rganib, qon tomir …

4 / 7

etgan. o'rta asrlar (v—xi) da o'rta osiyodan ham bir qancha mashhur olimlar yetishib chiqdi shulardan biri har taraflama yetuk olim abu ali ibn sinodir (980-1037). yevropada avitsenna nomi bilan mashhur bo'lgan bu olim falsafa, matematika, astronomiya, kimyo, adabiyot, musiqashunoslik va tibbiyot bilimidan xabardor bo'lgan. u buxoro shahri yaqinidagi afshona qishlog'ida tug'ilgan. dastlabki bilimni buxoroda olgan va 17 yoshidayoq ko'p fanlarni mukammal egallagan. abu ali ibn sino xorazm va eronda saroy tabibi bo'lib xizmat qilgan. tibbiyot sohasidagi buyuk xizmatlari, kashfiyotlari uni butun dunyoga mashhur qilgan. ibnsino 450 dan ortiq asar yozganligi qayd etilgan, lekin uning 242 tasi bizgacha yetib kelgan. shulardan 43 tasi tabobatga oiddir. ibn sinoning tabobatga oid eng yirik shox asari «tib qonunlari» 1012— 1023-yillarda yozilgan. u o'zining buyuk va o'lmas asarida tibbiyot sohasidagi barcha ma’lumotlarni to'plab qolmasdan, o'zkuzatishlari, tekshirishlari va tushunchalari bilan asarni boyitgan. kitob besh jildlik bo'lib, birinchi jildi anatomiya va fiziologiyaga bag'ishlangan. kitob turli tillarda 40 …

5 / 7

zilgan anatomiya darsligi paydo bo'ldi.xiii asrdan boshlab universitetlarda tibbiyot fakultetlari tashkil etildi leonardo da vinchi (1452—1519) uyg'onish davrining buyuk arbobi, italiyalik olim, musawir, matematik, muhandis va faylasuf. odam portretini to'g'ri va aniq chizish maqsadida 30 dan ortiq murdani yorib o'rgandi va a’zolar rasmini chizib chiqdi, o'zining rasmlarida u odamning turli a’zolarini (dumg'aza, umurtqa pog'onasi egriliklari, ko'p mushaklar, ichki a’zolar, yurak qopqoqlari, bosh va orqa miya, miya qorinchalari, ko'z va boshqalarni) tuzilishini aniq ko'rsatib bergan. u dunyoda birinchi bo'lib, mushaklarning ishlash dinamikasini o'rgandi. shu bilan plastikanatomiyaga asos soldi. andrey vezaliy (1514—1564) ilmiy anatomiyaning asoschisi hisoblanadi. u murdalarni yorib qilgan kuzatishlari asosida «odam tanasining tuzilishi haqida yetti kitob»ini yozadi. a. vezaliy galenning xatolarini ko'rsatib bergan. uning shogirdlari xvi— xvii asrlar davomida odam a’zolarining tuzilishini to'g'ri yoritib berdilar. andrey vezaliy «anatomiya jadvallari» atlasini yozdi. gabriel fallopiy (1523—1562) tarixda birinchi bo'lib kalla suyaklarining tuzilishi va taraqqiyoti, mushaklar, jinsiy a’olar, bachadon nayi (bu a’zo muallif …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "odam anatomiyasi"

1-mavzu. “odam anatomiyasi” faniga kirish mavzu rejasi: 1. “odam anatomiyasini” rivojlanishi va tarixi. fanning maqsadi va vazifalari. 2. “odam anatomiyasi” fanining boshqa fanlar tizimida tutgan o’rni. fanni rivojlanishida o’zbekiston olimlarini qo’shgan hissasi. 3. odam tanasini to’qima va hujayralari. 4. odam tanasini organlari va odamning kelib chiqishi. tayanch iboralari :embriologiya –antropometrik usul buqrot (gippokrat) gippokrat, pifogor, arastu, (aristotel) migel servet , reald kolombo , marchelo malpigi ,p.vorobyov , p.a.zagorskiy , ye.o.muxin , fredrik ryuysh , v.a.vets , d. j.zernov, vilyam garvey, b. evstaxiy , i. i.m.sechenov i.p.pavlov .purkine abu bakr ar-roziy.ibn al nafis ahmedov nosir komilovich. xudoyberdiyev rahim egamberdiyevich 1.anatomiya fanining rivojlanish tarix...

This file contains 7 pages in DOCX format (27.1 KB). To download "odam anatomiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: odam anatomiyasi DOCX 7 pages Free download Telegram