gigiyena fani, uning maqsad va vazifalari, gigiyenada tekshirish usullari

DOCX 15 pages 29.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

gigiyena fani, uning maqsad va vazifalari, gigiyenada tekshirish usullari. reja: 1. gigiena fanining rivojlanish tarixi 2. gigiyena fani, uning maqsad va vazifalari 3. gigiyenada tekshirish usullari har qanday fanning taraqqiyoti ijtimoiy formatsiyalar evolyutsiyasi bilan, texnika va madaniyat taraqqiyoti bilan uzviy bog`langan. shu nuqtai nazardan gigiena tarixi turli davrlardagi ijtimoiy va iqtisodiy shart-sharoitlar ta'sirini aks ettiradigan bir necha bosqichga bo`linadi. gigienaning rivojlanish tarixi nisbatan uzoq emas. juda qadim zamonlardayoq inson o`z sog`lig`ini saqlash uchun hayot tajribalari asosida eng oddiy gigienik tadbirlarni amalga oshirgan. tuproqni ifloslanishdan muhofaza qilish, suv manbalarini tanlash va qurish, har xil o`simlik va hayvon mahsulotlaridan ovqat tayyorlash, ovqatlanish tartibi, badanni toza tutish, mehnat qilish, dam olish va uyqu tartibi, yuqumli kasalliklar tarqalishining oldini olish, yuqumli kasallik bilan og`rigan bemorlarni ajratib qo`yish, ularning buyumlarini yoqib yuborish, murdalarni ko`mish va boshqalarga turmush tajribalari asosida amal qilingan. emperik usulda to`plangan gigienik ma'lumotlarni birinchi bo`lib tibbiyot asoschilaridan biri gippokrat jamlagan. qadimgi yunonistonning …

2 / 15

kelib chiqishi, hamda tarqalishida ifloslangan suv va havoning ta'sirini uqtirib, qaynatilgan yoki suzgichdan o`tkazilgan suvni ichishni tavsiya etadi. kasalliklarni oldini olishda organizmni yoshlikdan chiniqtirish, tozalik va ozodalikka doimiy amal qilish zarurligini ta'kidlaydi. olimning ba'zi bir tavsiyanomalari, jumladan: ichimliklar haqidagi ma'lumotlari «tabobat haqidagi urjua» sida bayon etilgan. xiv asr oxirlarida hamma fanlar qatori gigiena fani ham tushkunlikka uchradi. yunonistonda, rimda tavsiya etilgan gigienik tadbirlarni bartaraf qilinishi natijasida shaharlarda sanitariya tadbirlariga itoat etmaslik holati yuzaga keladi. shu sababli, o`rta asr davri o`lat (chuma), ich terlama, vabo, moxov, zaxm va boshqa yuqumli kasalliklarning tarqalishi bilan tarixga kirdi. yangi paydo bo`lgan burjuaziya sinfi sanoatni rivojlantirish, mehnat unumdorligini oshirish va foydani ko`paytirishdan manfaatdor edi. bunday maqsadga erishishda unga sog`lom ishchilar kerak bo`lganligi uchun ham u ma'lum sanitariya chora-tadbirlarini amalga oshirishga majbur bo`ldi. ketma-ket sodir bo`lib turgan epidemiyalar yirik shaharlarda sog`lomlashtirishga oid shoshilinch sanitariya chora-tadbirlarini amalga oshirishni, vodoprovod, kanalizatsiya o`tkazish kabilarni taqozo etdi. xix asrning o`rtalarida …

3 / 15

a yo`l ochgan, ko`p yillik laboratoriya- statistik tekshirishlarni o`tkazdi. pettenkoferning turar joylarni shamollatish (ventilyatsiya qilish) va isitish sohasida olib borgan tekshirishlari muhim ahamiyatga ega bo`ldi. pettenkoferning zamondoshi va hamkori – fiziolog foytning ovqatlanish fiziologiyasi va gigienasi sohasidagi ishlari ayniqsa qimmatlidir. pettenkoferning izdoshlari rubner va flugger havo, tuproq, suv, turar joy va kiyim kechakni sanitariya nuqtai nazaridan baho berishning gigienik me'yorlarini ishlab chiqdilar. xix asrning ikkinchi yarmida bakteriologiyaning rivojlanishi mashhur lui paster (1822 - 1895) kashfiyotlari bilan bevosita bog`liq. uning kashfiyotlari turar joylar, aholi yashaydigan joylarni sog`lomlashtirish va kasalliklarning oldini olish masalalarini hal qilish uchun gigienada yangi tekshirish usullaridan foydalanish imkonini berdi. bu gigienaning yangi sohalari epidemiologiya va sanitariya bakteriologiyasining tez rivojlanishiga olib keldi. gigienaga oid bilimlar xix asrning birinchi yarmida tizimga solinib, mustaqil fan holida birlashtirildi va rivojlana boshladi. bunga kapitalizmning rivojlanishi, shahar va sanoat korxonalarining o`sishi, hamda turli epidemiyalarga qarshi kurashishning zarurligi asosiy zamin bo`ldi. gigiena kafedrasi ilk bor …

4 / 15

irinchi choragidagi yirik vakili edi. uning olim sifatida shakllanishiga i.m.sechenov va i.p.pavlovlar katta ta'sir ko`rsatdilar. g.v.xlopin gigienaning tajriba orqali rivojlanish tarafdori edi. u «sanitariya – gigienik tekshirish usullari to`g`risida qo`llanma», «gigiena asoslari» va «umumiy gigiena kursi» nomli darslik va boshqa qator asarlar yaratdi. xx asrga kelib gigienaning rivojlanishi uchun katta imkoniyatlar yaratildi. maxsus ilmiy tekshirish institutlari, laboratoriyalar tarmog`i kengaydi, tibbiyot institutida sanitariya-gigiena fakulteti va kafedralarining soni ortdi. gigienaning ayrim sohalari: mehnat gigienasi, kommunal gigiena, ovqatlanish gigienasi, bolalar va o`smirlar gigienasi, davolash-profilaktika muassasalari gigienasi, harbiy va radiatsion gigiena mustaqil fan sifatida ajralib chiqdi. gigienik talablar va normativlar hayotga keng tadbiq qilina boshlandi. bu o`rinda gigiena sohasining rivojlanishiga katta hissa qo`shgan atoqli olimlar n.a.semashko, z.p.solovyov, a.v. melkov, v.a.uglov, a.n.sinin, a.n.marzeev va boshqalarni ko`rsatib o`tish lozim. nikolay aleksandrovich semashko (1874 - 1949) sotsial gigienaning mustaqil ilmiy fanga aylanishining asoschisi, sog`liqni saqlash, maktab gigienasining nazariy va tashkiliy masalalariga bag`ishlangan 250 dan ortiq ilmiy ishlar …

5 / 15

li o`tishi bo`lgan. karvonlarni qum, sahrolardan, o`rmonlardan quyoshlarning jazirama nuri ta'sirida o`tishi, ularning sog`lig`iga salbiy ta'sir qilmay qolmagan. bu davrda aholini bir davlatdan ikkinchi davlatga borishiga ko`pincha yuqumli kasalliklarning tarqalishi, uning oldini olish choralarini qidirishga majbur etgan. qadimgi buxoroda yuqumli kasalliklar bilan og`riganlarni aholidan ajratish, alohida xonalarga joylashtirish va shaxsiy gigiena qoidalariga rioya qilish talab etilgan. arxiologik topilmalarga ko`ra o`rta osiyoda tibbiyot fani juda qadim zamonlarda ham rivojlanganligi isbotlangan. eng katta qazilma boylik afrosiyob shahrida topilgan, u erdagi vodoprovod va kanalizatsiya qurilmalari qadimiy rim qurilmalarini eslatadi. bu ko`hna markaziy osiyo xalqi sog`lig`ini saqlashda, toza suv hamda tashqi muhit sanitariya holatini saqlashda kanalizatsiyaning ahamiyati borligi qadim zamonlardan ham ma'lum bo`lgan. eron va o`rta osiyo xalqlarining ilohiy kitobi hisoblangan «avesto»da diniy urf-odatlar bilan bir qatorda gigienik ma'lumotlar ham berilgan. bu ma'lumotlarni o`rta osiyo xalqlari tibbiyotiga oid ilk yozma ma'lumot deyish mumkin. o`rta osiyo xalqlarining tibbiyotga oid yozma ma'lumotlari feodalizmning eng rivojlangan davriga …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gigiyena fani, uning maqsad va vazifalari, gigiyenada tekshirish usullari"

gigiyena fani, uning maqsad va vazifalari, gigiyenada tekshirish usullari. reja: 1. gigiena fanining rivojlanish tarixi 2. gigiyena fani, uning maqsad va vazifalari 3. gigiyenada tekshirish usullari har qanday fanning taraqqiyoti ijtimoiy formatsiyalar evolyutsiyasi bilan, texnika va madaniyat taraqqiyoti bilan uzviy bog`langan. shu nuqtai nazardan gigiena tarixi turli davrlardagi ijtimoiy va iqtisodiy shart-sharoitlar ta'sirini aks ettiradigan bir necha bosqichga bo`linadi. gigienaning rivojlanish tarixi nisbatan uzoq emas. juda qadim zamonlardayoq inson o`z sog`lig`ini saqlash uchun hayot tajribalari asosida eng oddiy gigienik tadbirlarni amalga oshirgan. tuproqni ifloslanishdan muhofaza qilish, suv manbalarini tanlash va qurish, har xil o`simlik va hayvon mahsulotlaridan ovqat tayyorlas...

This file contains 15 pages in DOCX format (29.3 KB). To download "gigiyena fani, uning maqsad va vazifalari, gigiyenada tekshirish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: gigiyena fani, uning maqsad va … DOCX 15 pages Free download Telegram