yer tuzilishi haqida umumiy ma’lumotlar

PPT 28 pages 24.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.8 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

slayd 1 geomorfologiya va geologiyasi asoslari yer tuzilishi haqida umumiy ma’lumotlar 1. yerning ichki tuzilishi 2. yer po‘stining rivojlanishiga oid g‘oya, gipoteza va konsepsiyalar * geomorfologiya va geologiyasi asoslari qadimgi rivoyatlarda dunyoni suv bosganligi haqidagi yoki aristotelning “dengiz bilan quruqlik doimo o‘rin almashib turgan”ligi haqidagi fikrlarida jon bor. bunda geologik o‘tmishda quruqlik muhiti bilan suvli muhitning doimo o'zgarib turganligiga sha’ma qilinmoqda. paleontologik, paleogeomorfologik, magnitometrik kabi metodlar asosida bu masalaga bag‘ishlangan bir nechta g'oyalar aytib o‘tilgan * * yerning ichki geosferalari geosfera (qatlam)lar nomi nechta kilometr chuqurlikdan boshlanadi nechta kilometr chuqurlikkacha davom etadi o‘rtacha qalinligi, km yer po‘sti 35-50 cho‘kindi 0 15-20 10-15 granit 15-20 25-35 10 bazalt 25-35 40-55 15-20 yer mantiyasi 35-50 2890-2900 2850 substrat 35-100 yuqori mantiya (yuqori mezosfera) 35-50 660-900 610-850 quyi mantiya (quyi mezosfera) 660-900 2890-2900 2000-2230 yer yadrosi 2890-2900 6371 3471 tashqi yadro 2890-2900 5100-5155 2200 ichki yadro 5100-5155 6371 1271 * * geomorfologiya va …

2 / 28

an kelib chiqadigan yo‘nalishning biri. bu g‘oya tarafdorlari “materiklar va okeanlar yer paydo bo‘lgan dastlabki bosqichda bor boʻlgan. hozir ham o'shanday o‘zgarishsiz turibdi”, degan fikrni olg‘a surishgan. geomorfologiya va geologiyasi asoslari neomombilizm g‘oyasi ilmiy jihatdan asoslangan ilg‘or progressiv fikr tariqasida keng yoyildi. turli davrlarga mansub bo‘lgan kosmik tasvirlarni taqqoslab, tahlil qilish natijasida, ayni paytda, materiklar turli yo‘nalishda va har xil tezlikda gorizontal yo‘nalishda siljishi (harakatlanayotgani) ma’lum bo‘ldi. geomorfologiya va geologiyasi asoslari * * geomorfologiya va geologiyasi asoslari okean tubi relyefi va geologik tuzilishi, tog‘ jinslarining yoshi va ularning geografik tarqalishining tahlil qilinishi bilan “litosfera plitalari tektonikasi” yoki “yangi global tektonika” g‘oyasi maydonga keldi. “yangi global tektonika” - yer litosferasini harakatdagi blokplitalar sistemasidan iborat deb qarovchi eng yangi geologik gipoteza. “yangi global tektonika”ning asosiy prinsiplari shotland geologi a.xolms tomonidan belgilanib, unda o.ampfererning yer po‘sti ostidagi oqim gipotezasi, j.jolining radiogen gipotezasi va a.vegenerning materiklarning suzib yurishi to‘g‘risidagi gipotezalarini birlashtirdi. * * geomorfologiya …

3 / 28

okeanlar bilan tutash chegarasini granitli qatlam chegarasi bilan belgilash lozim. negaki, bu chegaradan okean po‘sti (chunki bunda ikkita qatlam bor) boshlanadi. materik yer po'stida platforma, qalqon, plita, geosinklinal o‘lka (mintaqa)lari kabi geologik strukturalar ham uchraydiki, ularga ham ma’lum relyef turlari mos keladi. platforma - yer po‘stining turg‘un mustahkam qismlari boʻlib, u qalqon va plitalardan iborat. platformalar - yer po‘stining sust harakatlanadigan yaxlit va mustahkam bo‘lagi (qismi), geosinklinallaming aksi hisoblanuvchi kontinentning asosiy struktura elementi. maydoni bir nechta mln. km2 ga yetadi. platformalar tuzilishi 2 qavat (yarus)dan iborat. pastki qavat magmatik, metamorfik va vulkan jinslaridan tarkib topgan. yuqori qavat cho‘kindi, ba’zan vulkan jinslaridan tuzilgan. qalinligi 3-7 km. dan 9 km. gacha, ayrim joylarda undan ham ortiq. biroz qiya holda yotgan qoplama jinslar turli tartibdagi kichik strukturalar bilan murakkabl ashgan geomorfologiya va geologiyasi asoslari * * * * geomorfologiya va geologiyasi asoslari yuqorida qayd qilingan barcha belgilar yer po‘stining 30-60 km. qalinlikdagi kontinental …

4 / 28

gan granit, gneys, kristalli slaneslar) ochilib, yer yuzasiga chiqib qoladi va bunday joylar qalqonlar deb ataladi * * plitalar - yer po‘sti platformalarining ko‘milib qolgan qismi. plita atamasini avstriyalik olim e.zyuss taklif qilgan. plitalar platformalarning ko‘tarilgan strukturasi - qalqonning aksi hisoblanadi. plita nisbatan cho‘kkan, mustahkam kristall jinslardan iborat burmalangan asos (quyi yarus) hamda uning ustini gorizontal yotgan yoki biroz burmalangan cho‘kindi jinslarning qalin qatlami (yuqori yarns, 1-16 km) qoplagan bo‘ladi. plitalar relyefning pasttekislik (turon, g‘arbiy sibir, amazonka) va tekisliklariga (buyuk xitoy, sharqiy yevropa tekisliklari) to‘g‘ri keladi. sinklinal (yun. synklino - egilaman) - sinklinal burma - cho'kindi va vulkanogen cho'kindi qatlamlaming botiq burmali strukturasi. sinklinalda egilgan qatlamlaming qabariq tomoni pastga qaragan bo‘ladi. geomorfologiya va geologiyasi asoslari geomorfologiya va geologiyasi asoslari gorst (nem. horst - do‘nglik, balandlik) - yer po‘stining uzilmalar bo‘yicha yuqoriga ko‘tarilgan qismi. gorstning o‘lchami turlicha - uzunasiga yuzlab km. ga, eni bir nechta o‘n km. ga yetadi. gorst turlari: …

5 / 28

yoriqlar sistemasi bilan chegaralangan murakkab grabenlar ham uchraydi. bir qancha belgilariga qarab grabenlar: bo‘ylama - burmali strukturalar bo'ylab cho‘zilgan; ko‘ndalang - grabenning uzun o‘qi atrof strukturalaming o‘qiga perpendikulyar; ponasimon - pastga tomon kengayib boradigan; bir tomonli - uzilma bilan faqat bir tomondan chegaralangan turlari bor. geomorfologiya va geologiyasi asoslari * okean yer po‘sti. okean yer po‘sti uchta asosiy elementdan tashkil topgan: chuqur dengiz kotlovinalari (karib, yapon va b.), orollar yoyi (aleut, kuril, yapon, filippin va boshq.) va chtiqur suv qa’ri (yapon, mariana, zond va b). soylik - yer po‘sti relyefining botiq shakli, izometrik yoki kam darajada cho‘zilgan bo‘lishi mumkin. soylik har tarafdan o‘ralgan berk hamda bir yoki ikki tomoni ochiq bo‘ladi. morfologik jihatdan tubi yassi, tovoqsimon va boshqa turlari farq qilinadi. vujudga kelishiga ko‘ra, - tektonik, vulkanik, erozion, muzlik, karst va boshqalar. oqim rejimiga ko‘ra, uch xil - suv oqib chiqadigan, oqib keladigan va oqmas bo‘lishi mumkin geomorfologiya va geologiyasi …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yer tuzilishi haqida umumiy ma’lumotlar"

slayd 1 geomorfologiya va geologiyasi asoslari yer tuzilishi haqida umumiy ma’lumotlar 1. yerning ichki tuzilishi 2. yer po‘stining rivojlanishiga oid g‘oya, gipoteza va konsepsiyalar * geomorfologiya va geologiyasi asoslari qadimgi rivoyatlarda dunyoni suv bosganligi haqidagi yoki aristotelning “dengiz bilan quruqlik doimo o‘rin almashib turgan”ligi haqidagi fikrlarida jon bor. bunda geologik o‘tmishda quruqlik muhiti bilan suvli muhitning doimo o'zgarib turganligiga sha’ma qilinmoqda. paleontologik, paleogeomorfologik, magnitometrik kabi metodlar asosida bu masalaga bag‘ishlangan bir nechta g'oyalar aytib o‘tilgan * * yerning ichki geosferalari geosfera (qatlam)lar nomi nechta kilometr chuqurlikdan boshlanadi nechta kilometr chuqurlikkacha davom etadi o‘rtacha qalinligi, km yer po‘sti 35...

This file contains 28 pages in PPT format (24.8 MB). To download "yer tuzilishi haqida umumiy ma’lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: yer tuzilishi haqida umumiy ma’… PPT 28 pages Free download Telegram