geomorfologiya va geologiya asoslari

PPT 28 стр. 6,8 МБ Бесплатная загрузка

28 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 6,8 МБ

Тип файла PPT

Страницы 28

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 28

slayd 1 geomorfologiya va geologiya asoslari yer sharining koinotda tutgan o‘rni. osmon yoritgichlari haqida tushuncha. quyosh tizimi 1. quyosh sistemasi. 2. yerning osmon jismlari bilan o‘zaro ta’siri va bog‘liqligi. 3. gravitatsion differensiatsiya. geomorfologiya va geologiya asoslari quyosh - olam tarkibidagi yulduzlardan biri sifatida. yer – insoniyat yashaydigan sayyora bo’lib yulduzlar, sayyoralar, asteroidlar, meteor va meteoritlar, kometalar hamda boshqalar kabi osmon jismlaridan biridir. yer boshqa quyosh tizimidagi sayyoralar singari quyosh atrofida aylanadi va quyosh tizimidagi osmon jismlari qatoriga kiradi. quyosh atrofidagi sayyoralar, asteriodlar, yo’ldoshlar, kometalar bilan bir tizim hisoblansada, quyosh ham o’z navbatida osmon jismlarining nihoyatda katta tizimi tarkibiga kiradi va u galaktikamizning yulduzlaridan biri sanaladi va galaktika bilan birga harakat qiladi. galaktikamiz metagalaktika, metagalaktika esa olam tarkibiga kiradi * geomorfologiya va geologiya asoslari koinot to’g’risidagi asosiy tushunchalar quyidagilardan iborat: olam, metagalaktika, galaktika, yulduzlar, quyosh tizimi, sayyoralar, yo’ldoshlar, asteroidlar, meteorlar, meteoritlar, kometalar va h.k. olam- atrofimizni oʻrab olgan bepoyon makon va …

2 / 28

mavjud. quyosh tizimidagi sayyoralardan biri yer hisoblanib, u olamning o’ta noyob qurilmasidir. yerning quyosh tizimidagi boshqa sayyoralardan ajratib turuvchi asosiy xususiyati unda litosfera, atmosfera, gidrosfera, biosfera kabi geografik qobiqlarning mavjudligidir geomorfologiya va geologiya asoslari olam tushunchasi odamzotning paydo bo’lishi va ularning ongini rivojlanishi bilan bog’liq. ibtidoiy odamlar o’zlari yashab turgan joylarini olam hisoblagan bo’lsalar, tafakkurning rivojlanishi hamda hayot ehtiyojlari uchun boshqa hududlarga ko’chib yurishi oqibatida ularning olam haqidagi tushunchalari ham kengayib boradi. bu tushuncha insonlar yozuvni ixtiro qilishi oqibatida yanada takomillashib boradi. natijada. insonlar o’zi yashab turgan hududlar kartasini tuzib, o’sha joyni olamning markazi deb faraz qilganlar. kishilik jamiyatining taraqqiy etishi oqibatida olam haqidagi fikrlar ham takomillashib borgan deb gumon qilmoqda geomorfologiya va geologiya asoslari milodning ikkinchi asrida yashagan ptolomey olamning markazida qo’zg’almas yer, uning atrofida barcha osmon jismlari aylanadi, deb geotsentrik nazariyaga asos soldi. fan va texnika taraqqiyoti oqibatida natijada olamning markazi yer emas, balki quyosh, uning atrofida osmon …

3 / 28

engayib boradi. geomorfologiya va geologiya asoslari bizning galaktika hisoblangan somon yo’li quyosh tizimidan va 150 milliard yulduz hamda yulduzlararo fazodan iborat. olimlarning fikricha, galaktikadagi birlamchi moddalarning paydo bo’lish vaqti bundan 15-20 milliard yil muqaddam sodir bo’lgan. olam vujudga kelgandan so’ng uning kengayishi oqibatida dastlabki gazli to’plamlardan bir-necha o’ta yirik gazli to’plamlar hosil bo’lgan. so’ngra bu yirik to’plamlarning portlashi natijasida turli xil hajmdagi bo’laklar ajralib chiqadi. vaqt o’tishi bilan alohida-alohida ajralgan bo’laklardan mustaqil galaktikalar hosil bo’ladi. keyinchalik galaktikalar doirasida moddalarning quyuqlashuvi va zichlashuvi oqibatida massasi va kattaligi jihatidan kichikrok bo’lgan mustaqil bo’laklar - yulduzlar paydo bo’la boshlagan geomorfologiya va geologiya asoslari yerga eng yaqin bo’lgan galaktika andromeda tumanligi bo’lib, yerdan 2 million yorug’lik yili uzoqlikda joylashgan. galaktikalarning diametri turlicha. galaktikalarning o’rtacha diametri 10 dan 100 ming yorug’lik yiliga (yorug’lik yili -nurning bir yilda bosib o’tgan yo’li bo’lib, u 9460 mlrd. km ga teng) teng. ayrimlarining diametri 50000 parsek, boshqalariniki esa 500 …

4 / 28

lida galaktika atrofini bir marta aylanib chikadi. bu vaqtni galaktika yili deb ataladi. quyosh tizimi. quyosh galaktika tarkibiga kiruvchi va bizga eng yaqin bo’lgan yulduzdir. sayyoralar, asteroidlar, meteorlar, meteoritlar va kometalar hamda yo’ldoshlardan iborat osmon jismlari to’plamiga quyosh tizimi deb ataldi. quyosh tizimiga kiruvchi barcha osmon jismlari uning atrofida aylanadi. geomorfologiya va geologiya asoslari geomorfologiya va geologiya asoslari sayyoralar (planetalar-grekcha planetos-sayyor, daydi ma’nosida) - quyosh atrofida aylanadigan, quyoshdan kelayotgan nurni aks ettiradigan, yirik sharsimon, sovuq osmon jismlaridir. quyosh atrofida 8 ta sayyora: merkuriy, venera, yer, mars, yupiter, saturn, uran, neptun kabilar aylanadi. sayyoralar atrofida aylanadigan kichik sayyoralar yo’ldoshlar deb ataladi. bir vaqtning o’zida sayyoralar va ularning yo’ldoshlari ham o’z o’qlari atrofida ham quyosh atrofida aylanadi. sayyoralarning quyosh atrofida aylanishidan hosil bo’lgan berk egri chiziq orbita deyiladi. geomorfologiya va geologiya asoslari orbita shaklini aylanadan qanchalik farq qilishini ko’rsatuvchi miqdor ektseterisitet deyiladi. ektsentrisitet sayyoraning quyoshga eng yaqin keladigan va undan eng uzoq …

5 / 28

yo’nalishda, ya’ni g’arbdan sharqqa qarab harakatlanadi; 3. barcha sayyoralar (urandan tashqari) va ularning yo’ldoshlarining ko’pchiligi o’z o’qi atrofida ham soat strelkasiga teskari yo’nalishda harakatlanadi; 4. hamma sayyoralarning orbitalari bitta tekislikda yotadi; merkuriyning orbitasi ekliptikaga nisbatan 70 ga og’gan. * asteroidlar - quyosh tizimiga kiruvchi qattiq osmon jismlari bo’lib, ularni kichik sayyoralar deyishadi. asteroidlar quyosh atrofida sayyoralar aylangan tomonga qarab harakat qiladigan, ma’lum shaklga ega bo’lmagan va qirrasimon qattiq jismlardir. olimlarning aniqlashicha, 40-60 ming, umumiy soni 140 ming atrofida kichik sayyoralar yoki asteroidlar mavjud. ular mars va yupiter sayyoralarining oralig’ida yerdan taxminan 450 mln. km uzoqilikda joylashgan. kometalar (grekcha kometos - uzun sochli ma’nosida). quyosh tizimidagi o’ziga xos osmon jismidir. kepler ta’biri bilan aytganda kometalar osmonda okeandagi baliq singari suzib yuradi. to’la shakllangan kometaning qattiq jismdan iborat, diametri bir necha kilometr keladigan va ravshan ko’rinib turadigan yadrosi; tuman pardasidan iborat boshi (yadro ana shu bosh ichida joylashgan bo’ladi); uzunligi bir necha …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 28 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geomorfologiya va geologiya asoslari"

slayd 1 geomorfologiya va geologiya asoslari yer sharining koinotda tutgan o‘rni. osmon yoritgichlari haqida tushuncha. quyosh tizimi 1. quyosh sistemasi. 2. yerning osmon jismlari bilan o‘zaro ta’siri va bog‘liqligi. 3. gravitatsion differensiatsiya. geomorfologiya va geologiya asoslari quyosh - olam tarkibidagi yulduzlardan biri sifatida. yer – insoniyat yashaydigan sayyora bo’lib yulduzlar, sayyoralar, asteroidlar, meteor va meteoritlar, kometalar hamda boshqalar kabi osmon jismlaridan biridir. yer boshqa quyosh tizimidagi sayyoralar singari quyosh atrofida aylanadi va quyosh tizimidagi osmon jismlari qatoriga kiradi. quyosh atrofidagi sayyoralar, asteriodlar, yo’ldoshlar, kometalar bilan bir tizim hisoblansada, quyosh ham o’z navbatida osmon jismlarining nihoyatda katta tizimi tarkibig...

Этот файл содержит 28 стр. в формате PPT (6,8 МБ). Чтобы скачать "geomorfologiya va geologiya asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geomorfologiya va geologiya aso… PPT 28 стр. Бесплатная загрузка Telegram