xix asrning 2-yarmi-xx asrning 1-choragida turkiston o`lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikirlar

PPTX 10 pages 560.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 560.2 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

termiz davlat pedagogika instituti tabiiy va aniq mi-203guruh talabasi bo`riyeva mohinur mavzu: xix asrning 2-yarmi-xx asrning 1-choragida turkiston o`lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikirlar reja: xix asrning 2-yarmida turkistonda maktablar tizimi. chor rossiyasining ta’lim siyosati. turkistonda maktablar tizimi. v.p.nalivkinning ta’lim rivojidagi xizmati. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. turkistonda jadidchilik harakati. yangi usul maktablarining ochilishi. .mahmudxo‘ja behbudiy, munavvar qori, abdulla avloniy, abduqodir shakuriylarning yangi usul maktablarini tashkil etishdagi ma'rifatparvarlik xizmatlari turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. rus muhojirlari turkiston general – gubernatorining farmoniga binoan o‘lkada rus maktablari, rus tuzem maktablari, gimnaziya kabi maktablarni ochish va bu maktablarni kengaytirish hisobiga mahalliy maktablar, maktab madrasalarni siqib chiqarish maqsadida maorif islohotini o‘tkaza boshladilar. bu bilan go‘yoki, ular markaziy osiyo aholisining savodxonlik darajasini oshirmoqchi bo‘ldilar va har bir qilingan ishni bo‘rttirib ko‘rsatishga urindilar. 1917 yilgi to‘ntarishgacha 21 foiz savodxon bo‘lgan o‘lka aholisini, yoppasiga savodsiz …

2 / 10

ozoqlar – 97,9 % savodsiz deb hisoblangan. bu ko‘rsatkichlarning barchasi uydurma edi. aslida turkiston o‘lkasi xalqlarining savodxonlik darajasi chor rossiyasi aholisininng savodxonlik darajasidan past emas edi. chunki, turkiston o‘lkasi xalqlari 1917 yilgi to‘ntarishdan oldin shaxsiy va ommaviy maktablar, madrasalarda bilim olganlar, yuksak ilm egasi bo‘lganlar. zero, yuqorida qayd etilgan aholi ro‘yxati ma’lumotnomasida rus xalqidan, rus millatidan boshqa millatga mansub fuqarolarni ataylab kamsitish chor rossiyasining asosiy mafkuraviy kurashi natijasidir. chunki ular rus va rus-tuzem maktablarini bitirganlarnigina savodli deb hisoblanganlar. hatto, ular dunyoviy maktablar ochish, ona tilidagi darsliklar, gazeta va jurnallar nashr qilish va hokazolarni qat’iy ta’qib qilar edilar. ayni vaqtda chor hukumati rus bo‘lmagan aholi yashaydigan joylarda maktablar ochar, bu maktablar esa o‘z oldiga ruslashtirish maqsadini qo‘yar edi. chor hukumati tomonidan xx asrning 60 yillarida maktab ustavlari tasdiqlanib, shular asosida boshlang‘ich hamda o‘rta maktablar qayta tuzilib, rus bo‘lmagan xalqlar uchun maktablar tashkil etishga doir davlat hujjatlarini ishlab chiqishga kirishdilar. maktab ishiga …

3 / 10

rqiy sibir va povoljye xalqlari kirar edi. bu xalqlar uchun ochilgan maktablarda o‘qishni ona tilida boshlash va keyinchalik rus tilida o‘qitishga o‘tish tavsiya qilinar edi. “ruslar ham yashaydigan rayonlarda yashovchi xalqlar”. bu joylardagi maktablarda o‘qitishning dastlab rus tilida olib borish ayrim hollarda ona tilining yordamiga tayanish va mumkin qadar tezroq faqat rus tilida o‘qitishga o‘tish taklif qilinar edi (masalan, gruzin bolalari o‘qitiladigan maktablarda o‘qitish shunday olib boriladi). “yetarli darajada ruslashgan xalqlar”. ukrainlar, bellarus va boshqalar, bularning maktablarida o‘qitishni faqat rus tilida olib borish tayinlangan edi. mazkur “qoida”larni mana shu toifaga kiritilgan xalqlarga qo‘llanishnish 60 yillarda ijtimoiy harakat jarayonida vujudga kelgan ona tilida o‘qitish tajribasini batamom siqib chiqarishga olib keladi. mana shu umumiy direktiv hujjat asosida ulkan rossiya imperiyasining ayrim hududlardagi maktablarning ta’lim-tarbiyaviy ishi prinsiplarini belgilab beradigan yo‘l-yo‘riqlar yaratiladi va e’lon qilinadi. 1776 yilda markaziy osiyo tumanining general-gubernatori huzurida turkiston o‘quv yurtlarining maxsus boshqarmasi tashkil etilgan bo‘lib, avvalo, ruslashtirish siyosatini amalga …

4 / 10

maktab katta ahamiyat kasb etishi lozim”. haqiqatdan ham mustamlaka davrida rus-tuzem maktablari vujudga keldi. bu maktablarning asl maqsadi, o‘lkani ruslashtirish edi. afsuski bu o‘rinda boshqa tishga tegadigan nozik bir holat ham bor. “tuzemets” degani ruscha o‘zbekcha lug‘atda “mahalliy xalq”, “tub aholi” deb tarjima qilingan. rus olimi vladimir dalning “velikorus jonli tilining izohli lug‘ati” kitobida mana shunday jumlalar yoziladi: “tuzemets. mestno‘y otnosyahiysya do izvestnoy strano‘...tuzemno‘ye jiteli chasti okeanii stoyat na nizshey stupeni chelovechestva”. xx asr boshlarida turkistonda hammasi bo‘lib 20925 ishchi bo‘lgan, xolos. temir yo‘llar o‘lkamizning barcha boyliklarini rossiyaga tashib olib ketish maqsadida qurilgan. yangi ochilgan turli maktablar mustamlakachi amaldorlar uchun tilmochlar tayyorlab berish uchun xizmat qilgan. foydalanilgan adabiyotlar azizxo‘jaeva n.n. o‘qituvchi mutaxassisligiga tayyorlash texnologiyasi. –t.: tdpu, 2000. – 52 b. goziev yo.yo. «umumiy psixologiya» 1-2-tom.toshkent-2002y. yo‘ldoshev j. yangi pedagogik texnologiya: image1.png e’tiboringiz uchun raxmat! /docprops/thumbnail.jpeg mayas: xk asrning 2yarmi-xx asrning {choragiéa turkiston © ikasi tariya, maktab va edagosikfikirar

5 / 10

xix asrning 2-yarmi-xx asrning 1-choragida turkiston o`lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikirlar - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xix asrning 2-yarmi-xx asrning 1-choragida turkiston o`lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikirlar"

termiz davlat pedagogika instituti tabiiy va aniq mi-203guruh talabasi bo`riyeva mohinur mavzu: xix asrning 2-yarmi-xx asrning 1-choragida turkiston o`lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikirlar reja: xix asrning 2-yarmida turkistonda maktablar tizimi. chor rossiyasining ta’lim siyosati. turkistonda maktablar tizimi. v.p.nalivkinning ta’lim rivojidagi xizmati. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. turkistonda jadidchilik harakati. yangi usul maktablarining ochilishi. .mahmudxo‘ja behbudiy, munavvar qori, abdulla avloniy, abduqodir shakuriylarning yangi usul maktablarini tashkil etishdagi ma'rifatparvarlik xizmatlari turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. rus ...

This file contains 10 pages in PPTX format (560.2 KB). To download "xix asrning 2-yarmi-xx asrning 1-choragida turkiston o`lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikirlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xix asrning 2-yarmi-xx asrning … PPTX 10 pages Free download Telegram