qadriyatlarning tarixan tarkib topishi

DOCX 7 pages 55,0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 55,0 KB

Fayl turi DOCX

Pages 7

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

qadriyatlarning tarixan tarkib topishi reja: 1. qadriyatlar o’tmish aksi. "qadriyat" tushunchasining falsafiy tahlili 2. qadriyatlar" kategoriyasi, uning asosiy shakllari 3. milliy va umuminsoniy qadriyatlar mushtarakligi. 4. qadriyatlarni jamiyat, millat hayotidagio’rni "qadriyat" tushunchasining falsafiy tahlili qadriyat - tabiiy va ijtimoiy hayotda namoyon bo`ladigan, odamlar tomonidan qadrlanadigan, ular uchun foydali, ahamiyatli, moddiy-iqtisodiy, madaniy - ma'naviy, mafkuraviy, siyosiy, huquqiy, diniy, milliy, ijtimoiy omillar yig`indisidir. qadriyatlar falsafiy nazariyasining ba'zi masalalari o`tgan asrning ikkinchi yarmida ovrupoda yangikantchilik maktabiga mansub v. vindelband, g. rikert va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. qadriyat nazariyasini o`rganish yunoncha - qimmatbaho ma'nosini anglatuvchi aksiologiya degan ilm sohasini yuzaga keltirdi va xix asrning 20-50 yillarida m. sheler, n. gartman, r.b. perri, s. peper kabi nemis va amerika faylasuflarining asarlarida bu fanning asoslari shakllantirildi. sobiq sssr davrida qadriyat nazariyasi uzoq davr mobaynida umuman ishlanmadi. rasmiy mafkura va siyosat sovet xalqining yaxlitligi, birligi, xalqining bir-biriga yaqinlashishi va qo`shilib ketishi g`oyasini ilgari surganidan keyin, xalqlarning o`ziga …

2 / 7

1.tabiiy qadriyatlar. tabiiy qadriyatlar insonni o`rab turgan, insonning paydo bo`lishi, rivojlanishi va yashash uchun zarur bo`lgan tabiiy muhit va sharoitlar majmuasidan iborat. bularga yer, suv, havo, foydali qazilmalar, quyosh, koinotdagi sayyora va yulduzlar, usimliklar, xayvonot va parrandalar, qisqasi, jonsiz va jonli tabiat kiradi. 2.ijtimoiy qadriyatlar. jamiyatning hayotiy faoliyati uchun zarur bo`lgan va insoniyatning taraqqiyot jarayonida yuzaga kelgan ijtimoiy soha va tuzilmalarning majmui (ishlab chiqarish, korxona, tashqilot, muassasa, oila, millat, sinf va x.k). 3.qadriyatlar sistemasi ichida eng ahamiyatlisi va oliysi bu insondir. inson uz hayot faoliyati jarayonida jamiyatda yashaydi, tabiat orqali esa o`z extiyojlarini qondiradi. qadriyat tushunchasining o`z narsa va xodisalarning insonga aloqadorligi, inson uchun ahamiyatliligi, inson uchun qadrliligi tufayli kelib chiqqan va inson tomonidan ishlab chiqilgan. qardiyatlar ikki turga bo`linadi. 1. moddiy qadriyatlar. 2. ma'naviy qadriyatlar. 1. moddiy qadriyatlar. insonni o`rab turgan moddiy dunyo, insoniyatning mavjudligi uchun zarur bo`lgan tabiiy imkoniyatlar, uning mehnat faoliyati mobaynida yaratgan barcha moddiy narsalar kiradi. …

3 / 7

va ellatlarning o`z tarixiy taraqqiyoti davomida yaratadigan barcha moddiy va ma'naviy boyliklari, urf-odatlari, marosimlari, bayramlari va millatning o`zligini belgilaydigan boshqa o`ziga xos tomonlari yig`indisidan iboratdir. bu o`ziga xoslik moddiy, ma'naviy, ijtimoiy, oilaviy hayot, turmush tarzida namoyon bo`ladi. bundan tashqari, xalq amaliy san'ati, xalq o`yinlari, rasm-rusmlari, urf-odatlari, marosimlari milliy qadriyatlarga kiradi. milliy qadriyatlarning shakllanishiga kuchli ta'sir ko`rsatadigan omillardan biri, bu - diniy qadriyatlardir. 3. diniy qadriyatlar milliy qadriyatlar ancha keng tushuncha bo`lib, u ko`plab millatlar, elatlar, xalqlarga taallukli bo`lgan, ularni g`oyaviy jihatdan birlashtiradigan diniy talablar, g`oyalar, rivoyatlar, amaliy marosimchilik, bayramlari majmuasidan iboratdir. islom dini misolida ko`rib utadigan bo`lsak, yer yuzasida 1 milliarddan ortiq kishining islom diniga e'tiqod qilishini, islom yer yuzidagi 120 davlatda tarqalganligini, 30 dan ortiq davlatda islom davlat dini deb e'lon qilinganligini va bu kishilarning hammasini din asoslari (arkon iddin) deb xisoblangan - imon, is lom va exson talablari asosidagi birligini ko`rishimiz mumkin. imon talablari 7 ta aqidani, islom …

4 / 7

lar xar bir subyektning umuminsoniy va milliy qadriyatlar asosida shakllangan o`ziga xosligi, fazilatlari majmuasidan iboratdir. shaxsiy qadriyatlarga insonning rostguyligi, kamtarligi, insoniyligi, mehribonligi, odobliligi, qobiliyatliligi va boshqa sifatlari kiradi. qadriyatlar" kategoriyasi, uning asosiy shakllari y“qadriyat” tushunchasining mazmuni va namoyon bo’lish shakllari to’g’risida fikr yuritishdan oldin, uning mohiyatini anglab olmoq lozim. xo’sh, qadriyat nima? biz nimaga asoslanib biror kishi, narsa, voqea, hodisa, munosabat, faoliyat va boshqalarni qadrlaymiz? bu savollarning birinchisi qadriyatni ta’riflash, mohiyatini ochib berish, ikkinchisi esa uning mazmuni va tuzilishini tahlil qilishni anglatadi. "qadriyat" kategoriyasi nihoyatda xilma-xil ma’noda va turli sohalarda qo’llaniladi. bu ibora kundalik hayotda va muomalada ham ko’p ishlatiladi. "qadriyat" iborasini xilma-xil ma’noda ishlatilishi, unga berilgan ta’riflarning turlicha bo’lishiga olib kelgan bo’lishi ham mumkin. biz bu mavzuga bag’ishlangan kitob, risola, maqolalarda uning ellikka yaqin ta’riflarini uchratdik, ularning yanada ko’proq ekanligiga shubha yo’q. ijtimoiy fanlarning qanday sohasida unga doir tadqiqot olib borilgan bo’lsa, ushbu tushunchaga o’sha jihatdan ta’rif berishga intilish …

5 / 7

ham "qadriyat" tushunchasini qo’llaydilar. hullas, kundalik hayotda ko’pchilik tomonidan qo’llaniladigan "qadriyat" iborasi, odamlar uchun biror zarur ahamiyat kasb etadigan ob’ekt, narsa, hodisa va boshqalarga nisbatan ishlatiladi. qadriyatni aksiologiya nuqtai nazaridan talqin qilish uning ob’ektiv asosi, sub’ektiv jihatlari, namoyon bo’lish shakllari va xususiyatlarini o’rganish imkonini beradi. "qadriyat" tushunchasining ob’ektiv asosi tabiat va jamiyatda biror-bir tarzda mavjud bo’ladigan zohiriylikdir. ammo bu zohiriylikni sobiq ittifoq davrida (1976 yil) chop etilgan o’zbek tilida nashr qilingan oxirgi “filosofiya lug’ati”da ba’zi faylasuflar talqin qilganlaridek, "... tabiatning, moddiy va ma’naviy madaniyatning buyumlari inson ehtiyojlarini qondirish, uning maqsadlariga xizmat qilish qobiliyatiga egadir. ana shu ma’noda ularga qimmatdorlar, deb qarash mumkin va zarurdir", degan ma’noda tushunish noto’g’ri. bu ta’rifda avvalo tabiat va madaniyat buyumlari biror qobiliyatga egaligi ta’kidlanadi. agar buyumlar biror qobiliyatga ega bo’lganlarida va ana shu qobiliyatlar odamlar uchun qadriyatga aylanganda, tabiiy-tarixiy jarayon butunlay boshqacha kechgan, inson uchun biror narsani yasash, yaratish ehtiyoji qolmagan bo’lar edi... afsuski buyumlar …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "qadriyatlarning tarixan tarkib topishi"

qadriyatlarning tarixan tarkib topishi reja: 1. qadriyatlar o’tmish aksi. "qadriyat" tushunchasining falsafiy tahlili 2. qadriyatlar" kategoriyasi, uning asosiy shakllari 3. milliy va umuminsoniy qadriyatlar mushtarakligi. 4. qadriyatlarni jamiyat, millat hayotidagio’rni "qadriyat" tushunchasining falsafiy tahlili qadriyat - tabiiy va ijtimoiy hayotda namoyon bo`ladigan, odamlar tomonidan qadrlanadigan, ular uchun foydali, ahamiyatli, moddiy-iqtisodiy, madaniy - ma'naviy, mafkuraviy, siyosiy, huquqiy, diniy, milliy, ijtimoiy omillar yig`indisidir. qadriyatlar falsafiy nazariyasining ba'zi masalalari o`tgan asrning ikkinchi yarmida ovrupoda yangikantchilik maktabiga mansub v. vindelband, g. rikert va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. qadriyat nazariyasini o`rganish yunoncha - qimmatbaho...

This file contains 7 pages in DOCX format (55,0 KB). To download "qadriyatlarning tarixan tarkib topishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadriyatlarning tarixan tarkib … DOCX 7 pages Free download Telegram