ko'ruv azolarini klinik anatomiyasi

DOCX 13 pages 135.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 135.2 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

ko'ruv azolarini klinik anatomiyasi 1. ma'lumki, tevarak-atrof muhiti xilma-xil hamda undagi tovushlar va hidlar, haroratga ko'ra juda rang-barang bo'ladi. atrof muhit bilan odam organizmi muttasil bir-biriga bog'liq. bu bog'lanish sezgi a'zolari orqali ta'minlanadi, ya'ni tashqi muhitning barcha omillari sezgi a'zolariga ta'sir etadi va ularning bosh miyadagi markazlariga qabul qilinadi. bosh miya po'stlog'ining turli qismlarida maxsus nerv hujayralari to'plami joylashgan bo'lib, ularni i. p. pavlov analizatorlar (sezgi a'zolarining markazlari) deb atagan. har bir analizator uch qismdan tashkil topgan: 1. analizatorning periferik qismi, ya'ni retseptor. bu maxsus nerv tuzilmasi bo'lib, tananing turli qismlarida (teri, pay, ko'z, quloq, burun, til, ichki a'zolar va qon tomir devorlarida) joylashgan. retseptorlarning soni juda ko'p, masalan, terining i sm' sathida 200-400 tagacha,butun sathida esa 8 mln ga yaqin retseptor bor. barcha ichki a'zolarda taxminan i mlrd ga yaqin retseptor bor. tashqi va ichki muhitning barcha o'zgarishlari retseptorlar orqali qabul qilinadi. retseptorlar joylashuviga ko'ra ikki xil bo'ladi: a) …

2 / 13

kelgan ta'sir analiz va sintez qilinib, ularning mazmuniga ko'ra javob reaksiyasi hosil bo'ladi (1-rasm). 1-rasm. bosh miya po`stlog`ida sezgi a'zolari markazlarining joylashuvi: 1- hid bilish markazi bosh miya po'stlog'i chakka qismining oldingi yuqori sohasida; 2- ko'rish markazi ensa sohasida; 3- eshitish markazi bosh miya, po'stlog'i chekka qismining pastki sohasida; 4- ta'm bilish markazi bosh miya po'stlog'i chekka qismining yuqori o'rta sohasida; 5- barmoq terisidagi paypaslash markazlari bosh miya po'stlog'i tepa qismining o'rta sohasida. analizatorning yuqorida aytilgan uchala qismining qaysi biri shikastlansa (kasallansa), muayyan sezgi a'zosining ish faoliyati buziladi. shunday qilib, yuqorida aytilganidek, odam organiz¬mining atrof-muhit bilan munosabati, ya'ni tashqi muhitning rang-barang ta'siri va o'zgarishlarini qabul.qilish - ko'rish, eshitish, hid bilish, ta'm bilish va teri analizatorlari orqali ta'minlanadi. 2. ko'rish a'zosi (ko'rish analizatori) ko'rish analizatorining ahamiyati. ko'rish a'zosi - ko'z yordamida odam tevarak-atrofdagi buyumlarning rangi, tuzilishi, hajmi, bir-biridan farqini ajratadi; o'simlik va hayvonot olamini o'rganadi; rassomlik, me'morlik, haykaltaroshlik san'atlarining mahsulotlaridan bahramand …

3 / 13

larga ega bo'ladi. ko'z soqqasi tashqi va ichki qismlardan iborat. tashqi qismi uch qavat: tashqi - fibroz, o'rta - qon tomir va ichki - to'rsimon pardadan tashkil topgan. lchki qismiga ko'z ichi suyuqligi, ko'z gavhari va shishasimon tana kiradi. ko'z soqqasining tashqi - fibroz pardasi ikki qismga bo'linadi. uning oldingi qismi shox parda deb ataiib, u shishadek tiniq, yorug'iik nurlarini sindirish xususiyatiga ega. tashqi fibroz pardaning yon va orqa qismi ko'zning oq pardasi (sklera) deb ataladi. ko'z soqqasining qon tomir qavati nomiga monand, qon tomirlariga boy bo'lib, ko'z to'qimalarini oziq moddalar va kislorod bilan ta'minlaydi. 2-rasm. ko'z soqqasi: 1- ko'z soqqasining oq pardasi; 2- ko'z soqqasining shox pardasi; 3- ko'zning qon tomir pardasi; 4- ko'zning rangli pardasi; 5- ko'zning oldingi bo'shlig'i (suyuqlik bilan to'lgan); 6- ko'z qorachig'i; 7- ko'z gav¬hari; 8- gavharni o'rab turuvchi kiprik¬simon muskul; 9- shishasimon tana; 10¬ko'zning to'r pardasi; 11- ko'rish nervi. bu qavatning oldingi qismi rangli …

4 / 13

to'rsillion pardasining orqa yuzasida joylashgan tayoqchasimon va kolbachasimon retseptorlar (hujayralar) bilan tutashgan bo'lib, ulardagi qo'zg'alishni qabul qiladi. nerv tolachalari birlashib, ko'rish nervi tolasini hosil qiladi va u to'rsimon pardaning orqa qismida joylashgan maxsus teshikcha orqali bosh miyaga kiradi. u oldin o'rta miyaga va oraliq miyaning ko'rish do'mbog'iga boradi. so'ngra bosh miyaning o'tkazuvchi yo'llariga birlashib, bosh miya 3-rasm. ko'rish analizatorining qismlari: 1- ko'z to'r pardasida joylashgan yorug'lik sezuvchi hujayralar (ko'rish analizatorining periferik qismi-retseptorlar); 2- ko'rish nervi (ko'rish analizatorining o'tkazuvchi qismi); 3- bosh miya po'stlog'ining ensa qismida joylashgan ko'rish markazi (ko'rish analizatorining markaziy qismi). po'stlog'ining ensa qismida joylashgan ko'rish markazining nerv hujayralariga tutashadi (3-rasm). ko'zning yordamchi qismlariga ko'z soqqasini harakatlanti¬ruvchi oltita muskul va ularning nervlari, ko'z yoshi bezlari va ularning kanalchalari, ko'z yoshi qopchasi hamda qovoq va kipriklar kiradi. muskullar ko'z soqqasini harakatlantirib, ko'rish doirasini kengaytiradi. ko'z yoshi bezlaridan ajraladigan suyuqlik ko'zning shox pardasini namlab, uni changdan yuvib turadi. qovoqlar va kipriklar …

5 / 13

shadi. gavhar shaklining bunday o'zgarishi akkomodatsiya deb atalib, u gavhar atrofini o'rab turgan kipriksimon muskul tolalarining qisqarishi va bo'shashishi orqali amalga oshadi. demak, akkomodatsiya ko'zning uzoqni va yaqinni ko'rish qobiliyatini ta'minlaydi. ko'z qorachig'i - ko'zning rangli pardasi o'rtasida joylashgan teshikcha bo'lib, uning atrofi aylana va to'g'ri yo'nalgan muskullar bilan o'ralgan. ular parasimpatik va simpatik nerv tolalari bilan ta'minlangan. ko'z qorachig'i gavharga va to'r pardaga yorug'likni, faqat markaz qismdagi nurlarni o'tkazadi, atrofdagi nurlarni esa o'tkazmaydi. qorachiqning ana shu funksiyasi tufayli buyumlarning shakli, rangi, ko'rinishi va boshqa xususiyatlari ko'zning to'r pardasiga aniq o'tkaziladi. yorug'lik ko'p bo'lganda ko'z qorachig'i torayadi va to'r pardaga o'tkaziladigan nur oqimi kamayadi, yorug'lik kam bo'lganda esa qorachiq kengayadi va to'r pardadagi retseptorlarga o'tkaziladigan nur oqimi ko'payadi. bundan tashqari, odam hayajonlanganda, qo'rqqanda, og'riq sezganda ko'z qorachig'i kengayadi. bu simpatik nervning qo'zg'alishi va buyrak usti bezining mag'iz qismidan ajraladigan adrenalin, noradrenalin gormonlari ko'payishi tufayli ro'y beradi. odam yaqinga qaraganda (o'qiganda, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko'ruv azolarini klinik anatomiyasi"

ko'ruv azolarini klinik anatomiyasi 1. ma'lumki, tevarak-atrof muhiti xilma-xil hamda undagi tovushlar va hidlar, haroratga ko'ra juda rang-barang bo'ladi. atrof muhit bilan odam organizmi muttasil bir-biriga bog'liq. bu bog'lanish sezgi a'zolari orqali ta'minlanadi, ya'ni tashqi muhitning barcha omillari sezgi a'zolariga ta'sir etadi va ularning bosh miyadagi markazlariga qabul qilinadi. bosh miya po'stlog'ining turli qismlarida maxsus nerv hujayralari to'plami joylashgan bo'lib, ularni i. p. pavlov analizatorlar (sezgi a'zolarining markazlari) deb atagan. har bir analizator uch qismdan tashkil topgan: 1. analizatorning periferik qismi, ya'ni retseptor. bu maxsus nerv tuzilmasi bo'lib, tananing turli qismlarida (teri, pay, ko'z, quloq, burun, til, ichki a'zolar va qon tomir devorlarida) j...

This file contains 13 pages in DOCX format (135.2 KB). To download "ko'ruv azolarini klinik anatomiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ko'ruv azolarini klinik anatomi… DOCX 13 pages Free download Telegram