ko'zning optik tizimi haqida ma'lumotlar

PPTX 40 pages 331.3 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 331.3 KB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali 2-sonli davolash fakulteti 201- b guruhi talabasi to’xtasheva azizaning fiziologiya fanidfan tayyorlagan mustaqil ishi toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali 1-sonli davolash fakulteti 209- b guruhi talabasi xushboqova azizaning fiziologiya fanidfan tayyorlagan mustaqil ishi reja: ko’ruv analizatori haqida ma’lumot ko’zning tuzilishi ko’ruv fiziologiyasi ko’zning himoya aparati ko’z kasalliklari xulosa; foydalanilgan adabiyotlar mavzu:ko’ruv analizatori. ko’zning optik tizimi. ko‟rish analizatori. ko’rish uchun tashqi muhitdan kelayotgan yorug’lik to’lqinlari ko’z orqali o’tib, markaziy asab tizimiga uzatilishi lozim. binobarin, ko’z ko’rish analizatorining eng muhim qismi, retseptor apparatidir.odam va hayvonlarning yorug’lik ta'sirotlarini sezish qobiliyati evolyutsiya jarayonida paydo bo’lib, rivojlanib borgan. umuman, hayvonot olamining qariyib hamma vakillari u yoki bu darajada yorug’likni sezish xususiyatiga egadir. past taraqqiy etgan tuban hayvonlarning ko’pchilik vakillari yorug’likni butun tanasining yuzasi bilan sezadi. bular tanasining yuzasida yorug’likni sezadigan pigmentli maxsus hujayralar tarqalgan bo’ladi. eng sodda ko’zsimon tuzilma dastlab, xivchinlilarda, birmuncha murakkab ko’z esa, bug’im oyoqlilarda paydo bo’lgan. sut …

2 / 40

i va yadrosi bor. yadrosi - suyuqlik, gavhar, va shishasimon tanaga bo’linadi. kapsulasi tashqi (oqsil parda), o’rta (tomirli) va ichki (to’r) pardalardan iborat ko’zning tashqi oqsil pardasi zich biriktiruvchi to’qimadan tuzilgan, orqa tomonida ko’ruv nervi o’tadigan teshik bor; oldingi qismi kichikroq, tiniq, ammo juda egilgan bo’lib, shox parda deyiladi. ko’zning o’rtadagi tomirli pardasi tomirlar bilan yaxshi ta'minlangan, unda pigmentlar bor. tomirli pardaning eng oldingi bo’limi, ya'ni bevosita shox pardaning orqasida yotgan qismi pigmentga boy bo’lib, rangdor parda yoki kamalak parda deyiladi. kamalak pardaning o’rtasida teshik bor, qorachiq deb shunga aytiladi. kamalak pardaning orqasida ikki tomonlama qavariq linzaga uxshaydigan yasmiqsimon shakldagi ko’z gavhari, uning orqasida esa shishasimon tana joylashgan. shox parda bilan kamalak parda o’rtasida kichkinagina bo’shliqi bor - bu – ko’zning oldingi kamerasidir; kamalak parda bilan ko’z gavhari o’rtasida ham bo’shliqi bor, ko’zning keyingi kamerasi deb shunga aytiladi. bu kameralar suvsimon suyuqlik bilan to’la bo’ladi. ko’z gavharida tomirlar bo’lmaganligi sababli …

3 / 40

yralar (fotoretseptorlar) - tayoqchalar va kolbachalar joylashgan. bu pardaning ko’rish jarayonida muhim o’rin egallashi ham unda ana shu hujayralarning borligiga bog’liq. fotoretseptorlar (shaklan tayoqcha va kolbachaga uxshash hujayralar) o’ziga xos tuzilishga ega bo’lib, ichki va tashqi bug’inchalardan tashkil topgan. tashqi bug’inchalarida yorug’likni sezadigan pigment bo’ladi. tayoqchalarning har qaysi bug’inchasi maxsus diskalardan - plastinkalardan tuzilgan. alohida olingan har bir plastinka uch qatlamdan: ikkita lipid qatlami va ularning oraligidan joy olgan bitta oqsil qatlamidan iborat. oqsil qatlamida ko’rish purpuri - rodopsin pigmentining tarkibiga kiradigan retinen moddasi mavjud. fotoretseptorlarning ichki bug’inchalari tashqi bug’inchalariga qaraganda kaltaroq bo’ladi. ichki bug’inchalarida yadro va mitoxondriyalar bor, yorug’likni sezuvchi hujayralarda kechadigan energetik jarayonlar shularda yuzaga chiqadi. to’r pardadan ko’ruv nervi boshlanadi. to’r pardada fotoretseptorlar borligi va ko’ruv nervining shu pardadan boshlanishi, to’r parda bilan ko’ruv nervining irsiy jihatdan birligidan dalolat beradi. ko’ruv nervi to’r pardadan chiqqanidan so’ng, miyaga qarab yo’l olar ekan, o’zaro kesishadi. oqibatda o’ng ko’zdan chiqqan …

4 / 40

shox parda, ko’z gavhari, shishasimon tana turlicha tuzilgan bo’lib, turlicha nur singdirish qobiliyatiga ega. nurlarning sinib o’tishi tufayli tashqi buyumdan ko’zga keladigan nurlar, to’r pardada shu buyumlarning haqiqiy, ammo kichraygan teskari tasvirini beradi. boshqacha aytganda, har bir narsaning tasviri ko’zga tushganda to’r pardaga teskari va kichik bo’lib tushadi. buyumlarning tasviri ko’zga teskari bo’lib tushsa ham, biz ularni to’g’ri ko’ramiz. chunki, ob'ektiv reallikni biz odatda faqatgina ko’zimiz yordamida aniqlaymiz. istalgan har bir narsa bir vaqtning o’zida bir nechta analizatorlar yordamida aniqlanadi. shuning natijasida u qanday holda mavjud bo’lsa, shunday holda idrok qilinadi. ko’rish uchun ko’zga tushgan nurning to’r pardaga yetib borishining o’zigina kifoya emas. buning uchun nur ta'siroti to’r pardadan markaziy asab tizimi va uning oliy qismi - bosh miya yarim sharlarining po’stlog’iga uzatilishi kerak. darhaqiqat, ko’zga, ya'ni to’r pardaga tushgan yorug’lik nurlari u yerdagi yorug’lik sezuvchi hujayralar - (fotoretseptorlar) - tayoqcha va kolbachalarga ta'sir etib, tayoqcha va kolbachalarning tashqi bug’imlaridagi …

5 / 40

chalardan to’r pardaning tashqi pigmentli qavatiga o’tadi. qorongulikda esa, rodopsin qayta sintezlanib, tiklanadi. avitaminoz a da rodopsinning sintezlanishi bo’ziladi. oqibatda bunday hayvonlar kunduz odatdagidek ko’rib, gira-shira (xira) yorug’likda ko’ra olmay qoladi, ya'ni shapko’rlik kelib chiqadi (qo’yiga qarang). rodopsin va fotoretseptorlardagi boshqa pigmentlarning yorug’lik yo’tishi hamda parchalanishi ularga ta'sir etadigan yorug’likning to’lqin uzunligiga bog’liq. jumladan, rodopsin to’lqin uzunligi 500 mmk ga boradigan nurlarni ancha yo’tsa, yodopsin 560 mmk ga yaqin bo’lgan yorug’lik nurlarini yaxshi yo’tadi. xullas, to’r pardaga tushgan yorug’lik nurlari u yerdagi tayoqcha va kolbacha hujayralarini bir qator fotokimyoviy reaksiyalar oqibatida qo’zg’atadi. to’r pardaning tayoqcha va kolbachalar joylashgan qavatidan ichkari tomonida va bevosita shu qavatning yonida bipolyar neyronlar qavati, uning ichkarisida esa ganglioz hujayralar qavati joylashgan. bundan ko’rinadiki, shishasimon tanadan o’tayotgan yorug’lik nurlari to’r pardaning tayoqcha va kolbachalari joylashgan qavatiga tushmasdan oldin uning ganglioz va bipolyar nerv hujayralari joylashgan qavatidan o’tadi. ganglioz hujayralarning aksonlari ko’ruv nervi tolalarini hosil qiladi. shunday …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko'zning optik tizimi haqida ma'lumotlar"

toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali 2-sonli davolash fakulteti 201- b guruhi talabasi to’xtasheva azizaning fiziologiya fanidfan tayyorlagan mustaqil ishi toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali 1-sonli davolash fakulteti 209- b guruhi talabasi xushboqova azizaning fiziologiya fanidfan tayyorlagan mustaqil ishi reja: ko’ruv analizatori haqida ma’lumot ko’zning tuzilishi ko’ruv fiziologiyasi ko’zning himoya aparati ko’z kasalliklari xulosa; foydalanilgan adabiyotlar mavzu:ko’ruv analizatori. ko’zning optik tizimi. ko‟rish analizatori. ko’rish uchun tashqi muhitdan kelayotgan yorug’lik to’lqinlari ko’z orqali o’tib, markaziy asab tizimiga uzatilishi lozim. binobarin, ko’z ko’rish analizatorining eng muhim qismi, retseptor apparatidir.odam va hayvonlarning yorug’lik ta'sirotlari...

This file contains 40 pages in PPTX format (331.3 KB). To download "ko'zning optik tizimi haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ko'zning optik tizimi haqida ma… PPTX 40 pages Free download Telegram