sezgi va idrokni tadqiq etish metodlari

DOCX 9 pages 33.4 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.4 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

ko`rish sezgisi va idrokini tadqiq etish metodlari. r e j a : 1. ko’rish analizatorining tuzilishi. 1. sezgi va idrok xossalarining umumiy tavsifi. 1. passiv va faol tuyish orqali shaklni idrok qilish. 1. idrokning konstantligini o`lchash. 1. ko`rish idrokidagi adaptatsiyani o`rganish. mavzu yuzasidan asosiy tushunchalar: · idrok-predmet va hodisalarni yaxlit bir butun holda aks ettirish. · konstantlik-predmetlarning fazodagi vaziyati o`zgargani holda idrok obrazlarining o`zgarmay qolishi. · illyuziya-fazodagi ob`ektlarni noto`g`ri idrok qilish. · adaptatsiya- qo`zg`atuvchining davomli ta`siriga analizatorning moslashishi. · idrokning yaxlitligi- idrok obrazlarining bir butun holda aks ettirilishi. · predmetlilik-tashqi olamdagi ob`ektlarni uni o`ziga tenglashtirish. ( ? )sezgi va idrok bir-biridan qanday farq qiladi? insonlar tomonidan rang va yorug’likni sezish ko’rish sezgilari orqali amalga oshadi va seziladigan ranglar xromatik va axromatik turlarga bo’linadi. psixofiziologik qonunga ko’ra yorug’lik nurlari uchburchak shisha prizma orqali o’tib singanda hosil bo’ladigan rang xromatik ranglar deb atalib, ularga kamalak ranglar, ya'ni qizil, zarg’aldoq, sariq, yashil, havo …

2 / 9

uchinchi pardasi to’r parda deb nomlanib, u ko’z soqqasining deyarli butun ichki yuzasini qoplaydi. qorachiq bilan rangdor pardaning orqasida ikki tomoni qavariq, tiniq jism ko’z gavqari joylashgan bo’ladi. yorug’lik nurlari unda to’planib, so’ng sinadi va to’r pardaga narsa yoki jismning aksi, surati tushadi. ko’z soqqasining gavhari bilan to’r parda o’rtasidagi butun ichki yuzasi shishasimon jism deb nomlanuvchi maxsus tiniq suyuqlik bilan qoplangan bo’ladi. to’r parda rang va yorug’likni sezish uchun muhim ahamiyatga ega bo’lib, unda ko’ruv nervining tarmoqlari joylashgandir. ushbu tarmoqlarning chekkadagi uchlarida tayoqcha va kolbachalar deb ataladigan maxsus nerv xujayralari mavjuddir. inson ko’zini to’r pardasida 130 millionga yaqin tayoqchalar va kolbachalar deb ataladigan maxsus nerv hujayralari mavjuddir. inson ko’zining to’r pardasida 130 millionga yaqin tayoqcha va 7 millionga yaqin kolbacha bor deb taxmin qilinadi. kolbachalar yordami bilan xromatik, ya'ni kunduzgi ranglar ko’riladi. tayoqchalar yorug’likni yaxshi sezuvchan bo’lib, xira va qorong’u paytlarda o’z funksiyasini bajaradi, axromatik ranglarni aks ettiradi. to’r …

3 / 9

lishi binafsha rang sezgisini hosil qiladi. nazariyaga ko’ra yorug’lik to’lqinlari birdaniga uchta elementni bir xilda qo’zg’atsa, oq rang sezgisi vujudga keladi. lekin yorug’lik to’lqinlari ikki yoki uch elementga ta'sir qilsa-yu, ammo bu bir tekis kechmasa, u holda sezuvchi elementlardan har birining qanchalik qo’zg’aluvchanligiga qarab, har xil rang sezgilari namoyon bo’ladi. hozirgi zamon psixologiyasida ranglarni sezish yolg’iz to’r pardasidagi jarayonlar bilangina emas, balki miya po’stida yuzaga keladigan boshqa jarayonlar bilan ham bog’liq ekanligi to’g’risida ma'lumotlar mavjuddir. zamonaviy ma'lumotlarga binoan tayoqchalarda ko’rish purpuri degan maxsus modda borligi isbotlangan. ko’zga yorug’lik ta'siri etganda ko’rish purpuri kimyoviy yo’l bilan parchalanib, tarkibiy qismlarga bo’linadi va mazkur jarayon ko’rish nervini qo’zg’atib, yorug’lik sezgisini hosil qiladi va qorong’ulikda esa purpur funksional holatini qayta tiklaydi. hozirgi zamon psixologiyasida ob`ektiv borliqni aks ettirishning bir nechta darajasi farqlanadi: sensor, pertseptiv (birlamchi obrazlar), tasavvur va xayol (ikkilamchi obraz), nutq- fikrlash darajalaridir. idrok ham sezgilar kabi ob`ektiv borliqni bevosita aks ettiruvchi jarayonlar …

4 / 9

gida analizatorlar qabul qilayotgan tashqi qo`zg`atuvchilarning sifat jihatdan farqlari ajratiladi. intensivligi esa tashqi olamdan kelayotgan qo`zg`atuvchilarning miqdoriy quvvat ko`rsatkichlarini aks ettiradi. ( ? )kuzatuvchanlik idrokning xususiyatimi yoki diqqatga xosmi? idrok ruhiy jarayon sifatida yana yuksakrok xususiyatlarga ham egadir. bu xususiyatlar - predmetlilik, konstantlik, yaxlitlik, ma`lum tartibda tuzilganlik va umumiylikdan iborat. mazkur mavzuda biz tuyish va ko`rish idrokini eksperimental o`rganish metodlariga, ularni tahlil qilishining eng oddiy usullariga murojaat qilishimiz mumkin. “tuyish” tushunchasidan ikki xil o`rinda foydalanilishi mumkin. birinchidan - teri sezgirligini ifodalash maqsadida. bu holda uning - harorat, og`riq va taktil sezgirlik turlari farqlanadi. ikkinchi tomondan - gaptik sezgirlik sifatida namoyon bo`lib, uning taktil va kinestetik turlari ajratiladi. gaptik sezgirlik - paypaslab ko`rish orqali hosil bo`ladi. agar ob`ekt qo`lda tinch holatda tursa, bu passiv tuyish bo`ladi. tekshiriluvchi predmetni paypaslab ko`rganda faol tuyish haqida so`z borishi mumkin. predmetni paypaslab ko`rish jarayonida ikki qo`l ham ishtirok etsa bimanual tuyish hisoblanadi. predmetlarning shakli idrok …

5 / 9

$hitdagi predmet va hodisalarni o`zgarmasdan idrok qilinishi idrokning konstantligi deb aytiladi. bu muammoning qiziqarli tomoni shundaki, tashqi olamdagi predmet va hodisalarni ko`z pardasidagi tasviri doimo o`zgarib turadi ammo idrok obrazi o`zgarmasdan turaveradi. ( ? )konstantlik barcha idrok turlari uchun xosmi? ko`zning optik xususiyatiga ko`ra uch o`lchamli jismlar ko`z to`r pardasida ikki o`lchamli qilib aks ettiriladi. shunga ko`ra teng bo`lgan, lekin turlicha uzoqlikda bo`lgan jismlar ko`z to`r pardasida turlicha hajmda aks ettiriladi. eksperimental tajribaga qo`yiladigan talablarga rioya qilgan holda konstantlik koeffitsientini aniqlash mumkin. ( эталонли экран. =ыз\атувчили экран текширилувчининг кызи c b ) a v1 l2 l1 tekshiriluvchining ko`zi bilan etalon kvadratli ekran o`rtasidagi oraliq l1. etalon kvadratning tomoni a ko`z tur pardasidagi tasvir v1. ammo tekshiriluvchi a ga teng deb s ni tanlaydi. s. v dan katta a-v - 100 % idrokning konstantligini ifodalaydi. bunday tuzatish, tekshiriluvchi etalonga teng kvadratni tanlanganda to`g`ri bo`lardi. konstanlik hodisasi boshqacha ifodalanadi va u quyidagicha …$

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi va idrokni tadqiq etish metodlari"

ko`rish sezgisi va idrokini tadqiq etish metodlari. r e j a : 1. ko’rish analizatorining tuzilishi. 1. sezgi va idrok xossalarining umumiy tavsifi. 1. passiv va faol tuyish orqali shaklni idrok qilish. 1. idrokning konstantligini o`lchash. 1. ko`rish idrokidagi adaptatsiyani o`rganish. mavzu yuzasidan asosiy tushunchalar: · idrok-predmet va hodisalarni yaxlit bir butun holda aks ettirish. · konstantlik-predmetlarning fazodagi vaziyati o`zgargani holda idrok obrazlarining o`zgarmay qolishi. · illyuziya-fazodagi ob`ektlarni noto`g`ri idrok qilish. · adaptatsiya- qo`zg`atuvchining davomli ta`siriga analizatorning moslashishi. · idrokning yaxlitligi- idrok obrazlarining bir butun holda aks ettirilishi. · predmetlilik-tashqi olamdagi ob`ektlarni uni o`ziga tenglashtirish. ( ? )sezgi va idrok bi...

This file contains 9 pages in DOCX format (33.4 KB). To download "sezgi va idrokni tadqiq etish metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi va idrokni tadqiq etish m… DOCX 9 pages Free download Telegram