hissiyot va idrokni o’rganish metodlari

DOCX 8 pages 26.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.5 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

ma’ruza 6. hissiyot va idrokni o’rganish metodlari. reja: 1) idrok haqida umumiy tushuncha. 2) idrok jarayonlarini o’rganuvchi metodikalar. 3) hissiyotni o’rganish metodlari. idrok sezgi organlarimizga bevosita ta`sir etib turgan narsa va hodisalarning ongimizda butun, yaxlit holda aks ettirishdan iborat psixik jarayondir. idrok prosessida barcha ruhiy hayotimiz, ongimizning butun mazmuni, bilimlarimiz va tajribalarimiz ishtirok etadi. shuning uchun ham idrok sezgilarga nisbabatan murakkabroq va mazmundor psixik jarayon bo’lib hisoblanadi. idrokning fiziologyk asoslari qo’zgovchilar yigindisi ta`sirida bosh miya yarim sharlari qobig’ida hosil bo’lgan shartli reflektor (muvaqqat) nerv bog’lanishlaridan iboratdir. idrok perseptiv xarakterga ega. chunki kishilar idrokining mazmuni bir-biridan farq qiladi. kishilar aynan bir xil narsani o’z bilim darajasi, turmush tajribasi, dunyoqarashi hamda ijtimoiy kelib chiqishiga qarab turlicha idrok qiladilar. idrokning nechog’lik mazmundorligi shaxsning dunyoqarashi, e`tiqodi, ideali, bilim va madaniy saviyasi, hayotdan orttirgan tajribalari hamda qiziqishlariga bog’lirdir. idrok qaysi organ (analizator) orqali amalga oshirilishiga qarab: ko’ruv, eshituv idroki; ob`ektiga qarab: vaqt (zamon), harakatni, fazo …

2 / 8

a harakatsiz jismlarga taqqoslab idrok qilinsa, bu harakatni nisbatan idrok qilish deyiladi: aksincha, harakatdagi jism hech narsaga taqqoslanmay idrok qilinsa, bu harakatni nisbatsiz idrok qilish deyiladi. f a z o (makon) n i i d r o k q i l i sh — voqelikdagi narsa va hodisalarning fazoda tutgan o’rnini, shaklini, miqdorini hamda bir-birlariga nisbatan munosabatlarini uch o’lchovda: balandlik, kenglik, uzoqlikda bevosita aks ettirishdan iboratdir. idrok mavzusida o’tkaziladigan tajribalar 1- tajriba. idrok jarayonida appersepsiyaning roli. tajribaning maqsadi. tanib olish metodi yordamida idrokdagi appersepsiyaning rolini tekshirish. tadqiqot uchun zarur jihoz va asboblar: turli xil buyumlar: g’altakchalar, iplar, angishvona, surat plenkasini o’qaydigan kasseta (g’altak)lar, lab bo’yog’i (pomada), soch turmaklagich (bigudi)lar, ilmatugma, elektr lampochka patronlari, o’yinchoq mashina g’ildiraklari va hokazo buyumlar to’plami. tadqiqotning borishi. tadqiqotchi va qaror yozuvchi o’qituvchi bergan zarur ashyolar bilan oldindan tanishib chiqadi. tekshiriluvchi esa bu buyumlarni ko’rmasligi lozim. u ko’zi bog’langan holda unga taqdim etilgan buyumlarni ushlab, paypaslab …

3 / 8

ab chiqiladi. buyumlarni paypaslab idrok etish orqali tanib olishda o’tmish tajriba (appersepsiya) ning roli haqidagi ma`lumotlar qarorda qayd qilib qo’yiladi. vaqtni idrok qilish tadqiqotning maqsadi: vaqtni idrok qilishdagi aniqlikni tekshirish. tadqiqot uchun zarur jihozlar: sekundomer yoki sekund strelkali soat. tadqiqotning borishi. tekshiriluvchi 3, 5, 10, 17 sekundga to’gri keluvchi vaqt birliklarini aniqlashi lozim. tadqiqotchi stol ustiga qalamning orqasi bilan urib, vaqtning boshlanishi va tugash nuqtalarini belgilaydi. tekshiriluvchi hisoblamay va boshqa vositalarni qo’llamay turib, mazkur vaqt oralig’ini aniqlaydi va sekundlarga qarib yozib boradi. tadqiqot natijalarini tahlil qilish. o’tkazilgan tajriba natijalari dastlab jadvalda aks ettiriladi: tajriba nomeri tavsiya qilin-gan qo’zgovchi tekshiriluvchining ko’rsatmasi chamalab aytilgan vaqt bilan real hisobdagi vaqt o’rtasidagi farq so’ngra vaqtni idrok qilishning aniqlik foizi s topiladi: bu yerda a — sekund hisobida tavsiya qilingan vaqt bilan tekshiriluvchi ifodalagan vaqt o’rtasidagi farq, v — tadqiqotchi tomonidan tavsiya qilingan vaqt bo’lagi. ana shunday hisob bilan tekshiriluvchining vaqtni aniqlikda idrok qila olish …

4 / 8

manbai qaysi tomonda ekanligini ko’rsatib beradi. tekishriluvchi bu vazifani bajargandan so’ng, unga o’sha xil vazifani bir qulog’ini—bekitgan holda bajartirish lozim. tadqiqot natijalarini tahlil qilish. qaror yurituvchi tekshiriluvchining ovoz manbai yo’nalishini aniqlash bo’yicha natija ko’rsatmalarini, to’gri javoblar sonini, bu javoblar uchun ketgan vaqtni hisoblab, jadvalda qayd qilib qo’yadi: tavsiya nomeri tovush manbaining joylashgan tomoni tekshiriluvchining javobi latent vaqti to’gri javoblar soni tekshiriluvchi kelayotgan tovush o’rnini bir necha bor aniqlaganidan so’ng, tovushning qaysi tomondan tarqalish aniqligi quyidagicha formula orqali hisoblab chiqiladi: a — bir yo’nalishga oid to’gri javoblar soni, v—shu yo’nalishda olib borilgan tajribalar soni. ish so’ngida tovush manbai tarqalish natijalariga oid umumiy hisoblar ikki quloq va bir quloq bilan eshitib, aniqlangan natijalar asosida taqqoslanadi. shunday qilib, o’tkazilgan barcha tajriba natijalari haqida umumiy xulosa chiqariladi. emotsiyalar inson va hayvonlarning ular uchun ahamiyatli bo`lgan hodisalarga munosabatini aks ettiradi. hissiyotlar psixik faoliyatda uchta muhim vazifani: darak beruvchilik (signallik), baholash va boshqaruvchilik vazifalarini bajaradi. hissiyotning …

5 / 8

tomonidan boshqariladi. hissiyotlarni o`rganish uchta yo`nalishi bo`yicha amalga oshiriladi. 1. anglanmagan holda namoyon bo`luvchi asab tizimi, endokrin, ovqat xazm qilish va boshqa tizimlardagi o`zgarishlar bilan bog`liq jarayonlarni; 1. anglangan sezgilar bilan bog`liq jarayonlarni. 1. yuz ifodasi, imo-ishora va hatti -harakatlarda namoyon bo`luvchi hissiyotlar yig`indisini o`rganish. ( ? )inson kechiradigan barcha hislar safat jihatdan bir xilmi? hissiyotlar o`zining kuchi, davomiyligi, sifati va mazmuniga ko`ra ham farq qilishi mumkin. hissiyotlarni eksperimental yo`l bilan o`rganganda har bir kishining hissiy holatlari haqidagi nutqiy tavsiflaridan va vegetativ xususiyatlarni turli usullar yordamida yozib olishdan foydalanish mumkin. hissiy holatlarning ifodalanishi (ekspressiv tomoni)ni o`rganishning qulayligi, tarixiy xujjatlar, kinoxronika lentalari, fotosurat va boshqalardan ham foydalanish mumkin. ekspressiya deganda, insonning jismoniy va ruhiy holatlarining tashqi namoyon bo`lishi harakati-mimika, tananing ifodali harakati -poza, qo`lning ifodali harakati imo-ishora (jest) ularning barchasi umumlashtirib, pantomimika deb ataladi. insonning ruhiy holati haqida eng ko`p axborotni mimika beradi. insonning pantomimik harakatlari yosh va individual xususiyatlariga bog`liq …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hissiyot va idrokni o’rganish metodlari"

ma’ruza 6. hissiyot va idrokni o’rganish metodlari. reja: 1) idrok haqida umumiy tushuncha. 2) idrok jarayonlarini o’rganuvchi metodikalar. 3) hissiyotni o’rganish metodlari. idrok sezgi organlarimizga bevosita ta`sir etib turgan narsa va hodisalarning ongimizda butun, yaxlit holda aks ettirishdan iborat psixik jarayondir. idrok prosessida barcha ruhiy hayotimiz, ongimizning butun mazmuni, bilimlarimiz va tajribalarimiz ishtirok etadi. shuning uchun ham idrok sezgilarga nisbabatan murakkabroq va mazmundor psixik jarayon bo’lib hisoblanadi. idrokning fiziologyk asoslari qo’zgovchilar yigindisi ta`sirida bosh miya yarim sharlari qobig’ida hosil bo’lgan shartli reflektor (muvaqqat) nerv bog’lanishlaridan iboratdir. idrok perseptiv xarakterga ega. chunki kishilar idrokining mazmuni bir-biridan...

This file contains 8 pages in DOCX format (26.5 KB). To download "hissiyot va idrokni o’rganish metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: hissiyot va idrokni o’rganish m… DOCX 8 pages Free download Telegram