ovqat hazm bo’lishining yoshga oid xususiyatlari

DOCX 15 стр. 363,1 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 363,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

ovqat hazm bo’lishining yoshga oid xususiyatlari reja kirish 1. ovqat hazm qilish tizimining tuzilishi va funksiyalari 2. yoshga qarab ovqat hazm qilish tizimidagi fiziologik o’zgarishlar 3. ovqatlanish gigiyenasi va yoshga mos ovqatlanish tavsiyalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish ovqat hazm qilish tizimi inson organizmining eng muhim hayotiy tizimlaridan biridir. u oziq moddalarning parchalanishi, so’rilishi va organizm ehtiyojlariga mos ravishda o’zlashtirilishini ta’minlaydi.inson hayotining turli yosh bosqichlarida ovqat hazm qilish tizimi faoliyati o’zgarib boradi. go’daklik davrida bu tizim hali to’liq shakllanmagan bo’ladi, shuning uchun bolalarning ovqatlanishi maxsus e’tibor talab qiladi. o’smirlik davrida esa organizm tez o’sadi, bu esa ko’proq energiya va oziq moddalarga bo’lgan ehtiyojni oshiradi. keksalik davrida esa hazm tizimi faoliyati sustlashadi va ovqatlanish me’yori o’zgaradi.shuning uchun ovqat hazm qilishning yoshga oid xususiyatlarini o’rganish sog’lom turmush tarzini shakllantirish, kasalliklarning oldini olish va to’g’ri ovqatlanish madaniyatini rivojlantirish uchun muhimdir. ovqat hazm qilish tizimining tuzilishi va funksiyalari ovqat hazm qilish tizimi inson organizmining eng …

2 / 15

rqali boshqariladi, ya’ni nerv tizimi va gormonlar orqali regulyatsiya qilinadi. ovqat hazm qilish jarayoni hujayra tashqarisida, ichak bo’shlig’ida va hujayra membranasida sodir bo’ladi, natijada oqsillar aminokislotalarga, uglevodlar monosaxaridlarga, yog’lar esa glitserin va yog’ kislotalariga parchalanadi. hazm tizimi organlari: og’iz bo’shlig’i, me’da, ichaklar, jigar, oshqozon osti bezi ovqat hazm qilish tizimining asosiy organlari quyidagilardan iborat: og’iz bo’shlig’i, me’da (oshqozon), ichaklar (ingichka va yo’g’on ichaklar), jigar va oshqozon osti bezi. bu organlar tizimning oldingi, o’rta va keyingi qismlarini tashkil etadi. og’iz bo’shlig’i tizimning boshlang’ich qismi bo’lib, unda tishlar, til va so’lak bezlari joylashgan. og’iz bo’shlig’i og’iz daxlisi va haqiqiy og’iz bo’shlig’iga bo’linadi, uning devori shilimshiq parda bilan qoplangan bo’lib, bu parda mexanik, kimyoviy va harorat ta’sirlariga chidamli. tishlar sut va doimiy turlarga bo’linadi: sut tishlari 20 ta (6-8 oylikdan 2 yoshgacha chiqadi), doimiy tishlar esa 32 ta (6-12 yoshlarda almashtiriladi). har bir tish toj, bo’yin va ildiz qismlaridan iborat bo’lib, ichki bo’shliqda …

3 / 15

ichka ichak (uzunligi 6-7 m, diametri 2,5-3 sm) va yo’g’on ichak (uzunligi 1,5 m) dan iborat. ingichka ichak o’n ikki barmoq ichak (25-30 sm), och ichak va yonbosh ichakka bo’linadi, uning ichki devori vorsinkalar (1 mm² da 30-40 ta, jami 4 million) bilan qoplangan bo’lib, bu vorsinkalar so’rilish yuzasini 200 m² ga yetkazadi. yo’g’on ichak ko’richak (appendiks bilan), chambar ichak (ko’tariluvchi, ko’ndalang, tushuvchi qismlar), sigmasimon va to’g’ri ichakdan iborat. appendiks uzunligi 3-9 sm bo’lib, limfoid to’qima bilan boyitilgan va immunitetda rol o’ynaydi. jigar eng katta bez bo’lib, massasi 1,5 kg, qorin o’ng yuqori qismida joylashgan, o’ng va chap bo’laklarga bo’linadi va 500 ming bo’lakchadan iborat, har birida gepatotsit hujayralari o’t suyuqligini ishlab chiqaradi. oshqozon osti bezi (pankreas) jigar yaqinida joylashgan, uzunligi 12-15 sm, massasi 70-100 g bo’lib, ichki va tashqi sekretsiyaga ega: ichki sekretsiya gormonlar (insulin, glyukagon), tashqi sekretsiya fermentlar (tripsin, lipaza, amilaza) ishlab chiqaradi.bu organlarning har biri tizimning umumiy …

4 / 15

laydi, bu vaqtda nafas olish to’xtatiladi va epiglotta ovqatni nafas yo’llaridan himoya qiladi. og’iz bo’shlig’idagi hazm qisman bo’lib, asosan uglevodlarga ta’sir qiladi va umumiy jarayonning 5-10% ini tashkil etadi. me’daning (oshqozonning) o’rni ovqatni saqlash, aralashtirish va oqsillarning dastlabki parchalanishida muhimdir. me’da sfinkterlari (kardial va pilorik) orqali yopiq bo’lib, ovqatni 3-6 soat saqlaydi: aralash ovqat 3-4 soat, yog’li 5-6 soat, suv va sut 2 soat. me’da shirasi (kuniga 2-3 litr) xlorid kislota (ph 1-2), pepsin (oqsillarni peptidlarga aylantiruvchi proteaza) va lipaza (yog’larni parchalovchi) dan iborat bo’lib, ovqatni kimyoviy ravishda ishlaydi. mushak qavatining peristaltik harakati ovqatni aralashtirib, ximoida (maydalangan ovqat) hosil qiladi, keyin u o’n ikki barmoq ichakka oz-ozdan o’tadi. me’da hazmi oqsillarga asosiy ta’sir qiladi va organizmning umumiy energiya ta’minosida 20-30% rol o’ynaydi. regulyatsiyasi nerv-gumoral: ovqat hidi yoki ko’rinishi refleks orqali sekretsiyani kuchaytiradi, gormonlar (gastrin) esa uni davom ettiradi.ichaklarning o’rni eng keng qamrovli bo’lib, ingichka ichakda asosiy hazm va so’rilish, yo’g’on …

5 / 15

idan sintezlanadi) so’riladi, qoldiqlar 18-20 soat saqlanib, axlat massasini hosil qiladi. appendiks immun himoyada rol o’ynaydi, lekin yallig’lanishi appenditsitga olib keladi.jigarning hazm jarayonidagi o’rni o’t suyuqligini ishlab chiqarish va oziq moddalarni qayta ishlashda ko’rinadi. o’t (kuniga 0,5-1 litr) o’t pufagida saqlanib, yog’larni mayda tomchilarga bo’lib, lipaza ta’sirini kuchaytiradi, shuningdek, xolesterin va bilirubinni chiqaradi. jigar gepatotsitlari glikogen saqlaydi, oqsillarni sintez qiladi va detoksikatsiya funksiyasini bajaradi, ya’ni hazm mahsulotlarini tozalaydi. bu organ metabolizmning markazi sifatida 30-40% hazm jarayonini ta’minlaydi.oshqozon osti bezining o’rni fermentlar va gormonlar sekretsiyasida muhimdir. tashqi sekretsiya orqali trypsin (oqsillarni parchalaydi), lipaza (yog’larni) va amilaza (uglevodlarni) ishlab chiqaradi, ular o’n ikki barmoq ichakka quyiladi. ichki sekretsiya insulin va glyukagon orqali qon shakarini regulyatsiya qiladi. bezi hazmning kimyoviy bosqichini 40-50% ta’minlaydi va buzilishi pankreatit yoki diabetga olib keladi. mexanik va kimyoviy hazm jarayonlari mexanik hazm jarayoni ovqatni jismoniy ravishda maydalash va aralashtirishni o’z ichiga oladi, bu fermentlarning ta’sirini osonlashtirish uchun zarur. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ovqat hazm bo’lishining yoshga oid xususiyatlari"

ovqat hazm bo’lishining yoshga oid xususiyatlari reja kirish 1. ovqat hazm qilish tizimining tuzilishi va funksiyalari 2. yoshga qarab ovqat hazm qilish tizimidagi fiziologik o’zgarishlar 3. ovqatlanish gigiyenasi va yoshga mos ovqatlanish tavsiyalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish ovqat hazm qilish tizimi inson organizmining eng muhim hayotiy tizimlaridan biridir. u oziq moddalarning parchalanishi, so’rilishi va organizm ehtiyojlariga mos ravishda o’zlashtirilishini ta’minlaydi.inson hayotining turli yosh bosqichlarida ovqat hazm qilish tizimi faoliyati o’zgarib boradi. go’daklik davrida bu tizim hali to’liq shakllanmagan bo’ladi, shuning uchun bolalarning ovqatlanishi maxsus e’tibor talab qiladi. o’smirlik davrida esa organizm tez o’sadi, bu esa ko’proq energiya va oziq moddalar...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (363,1 КБ). Чтобы скачать "ovqat hazm bo’lishining yoshga oid xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ovqat hazm bo’lishining yoshga … DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram