ichki sekretsiya bezlari

DOCX 16 pages 281.7 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 281.7 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

ichki sekretsiya bezlari reja kirish 1. ichki sekretsiya bezlari tizimi va ularning tuzilishi 2. gormonlarning funksiyasi va ta’sir mexanizmi 3. ichki sekretsiya bezlari faoliyatining buzilishi va sog‘lomlashtirish yo‘llari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish inson organizmi murakkab tizim bo‘lib, undagi barcha a’zolar bir-biri bilan muvofiq holda ishlaydi. bu muvofiqlikni ta’minlovchi eng muhim tizimlardan biri — ichki sekretsiya bezlari tizimi, ya’ni endokrin tizimdir.ichki sekretsiya bezlari maxsus hujayralardan tashkil topgan bo‘lib, ular gormon deb ataluvchi biologik faol moddalarning ishlab chiqilishini ta’minlaydi. gormonlar qon oqimi orqali butun organizmga tarqaladi va turli a’zolar faoliyatini boshqaradi.endokrin tizimning asosiy vazifasi — moddalar almashinuvini, o‘sishni, rivojlanishni, ruhiy holatni va jinsiy faoliyatni tartibga solishdir. shu sababli ichki sekretsiya bezlari faoliyatidagi har qanday o‘zgarish inson salomatligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.zamonaviy biologiya va tibbiyotda ichki sekretsiya bezlarini chuqur o‘rganish orqali qandli diabet, bazedov kasalligi, gigantizm, nanizm kabi ko‘plab endokrin kasalliklarning sabablari aniqlanmoqda va ularni davolash usullari takomillashmoqda.mazkur referatda ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi, ularning …

2 / 16

n oqimiga chiqariladi. bu jarayon "ichki sekretsiya" deb ataladi, chunki sekretsiyalar tashqi muhitga emas, balki ichki muhitga, ya'ni qonga uzatiladi. endokrin tizimning asosiy vazifasi – organizmning gomeostazini saqlash, ya'ni ichki muvozanatni ta'minlashdir. gormonlar orqali u metabolizm, o'sish, rivojlanish, reproduktiv funksiyalar, stressga javob berish va hatto kayfiyatni boshqaradi.endokrin bezlarning tuzilishi odatda epiteliy to'qimalaridan iborat bo'lib, ularning hujayralari gormonlarni sintez qilish va chiqarish uchun maxsus organellalarga ega. masalan, gormonlar ko'pincha granulalar shaklida saqlanadi va kaltsiy ionlari yoki boshqa signallar ta'sirida chiqariladi. endokrin tizimning o'ziga xos xususiyati – uning nerv tizimi bilan yaqin bog'lanishi. nerv impulslaridan farqli o'laroq, gormonlar sekinroq, lekin uzoq muddatli ta'sir ko'rsatadi. masalan, adrenalin kabi gormonlar tez javob beradi, esa kortizol kabi steroid gormonlar esa soatlar davomida ta'sir etadi.endokrin bezlarning faoliyati retrograd va anterograd mexanizmlarga asoslanadi. retrograd – bu salbiy fikr-mulohaza, ya'ni gormon miqdori ortganda, bezning faoliyati pasayadi, bu esa ortiqcha ishlab chiqarishni oldini oladi. anterograd mexanizmlar esa ijobiy fikr-mulohaza …

3 / 16

hiriladi, bu esa gen ekspressiyasini o'zgartiradi yoki ikkilamchi xabarchilarni faollashtiradi.endokrin tizimning ahamiyati shundaki, u nafaqat individual funksiyalarni, balki butun organizmning muvofiqligini ta'minlaydi. masalan, bolalik davrida o'sish gormoni orqali bo'y o'sishi, jinsiy yetilishda esa estrogen va testosteron orqali reproduktiv tizim shakllanishi ta'minlanadi. tibbiyotda endokrinologiya bu tizimni o'rganadi va kasalliklarni davolaydi. umumiy tushuncha sifatida, ichki sekretsiya bezlari – bu "kimyoviy orkestr" bo'lib, ularning har bir "notasi" organizmning sog'lig'ini belgilaydi. endokrin tizimning markaziy boshqaruv organlari: gipotalamus va gipofiz endokrin tizimning markaziy boshqaruvchilari gipotalamus va gipofiz bo'lib, ular miyaning pastki qismida joylashgan va birgalikda "beyin-endokrin o'qi"ni tashkil etadi. gipotalamus – bu miyaning vegetativ markazi bo'lib, u ichki muhit holatini (harorat, suv balans, ochlik) kuzatib, gormonlar chiqarishni boshqaradi. uning tuzilishi murakkab: old, o'rta va orqa yadro'lardan iborat. old yadro'lar releasing va inhibiting gormonlarni (masalan, trh – tiroksin chiqaruvchi gormon) ishlab chiqaradi, bu gipofizni boshqaradi.gipotalamusning funksiyalari ko'p qirrali: u neyro-gormonlar sintez qiladi, masalan, oksitotsin va vazopressin …

4 / 16

) va prolaktinni chiqaradi. bu gormonlar periferik bezlarni boshqaradi: fsh va lh jinsiy bezlarni, tsh qalqonsimon bezni, acth buyurak usti bezini. orqa lob (neyrogipofiz) esa neyro-gormonlarni (oksitotsin va vazopressin) saqlaydi va chiqaradi, ular gipotalamusda sintez qilinadi.gipofizning tuzilishi mikroskopik darajada maxsus hujayralardan iborat: somatotroflar (gh), tireotroflar (tsh), kortikotroflar (acth) va boshqalar. uning massasi atigi 0,5 gramm, lekin ta'siri butun tanaga ta'sir etadi. markaziy boshqaruv buzilishi – masalan, gipotalamus shikastlanishi – butun endokrin tizimni buzadi, bu gipopituitarizmga olib keladi. aksincha, giperaktivlik akromegaliya (ortiqcha o'sish) yuzaga keltiradi. gipotalamus va gipofizning o'zaro bog'lanishi salbiy fikr-mulohaza orqali ishlaydi: masalan, tiroksin miqdori ortganda, tsh chiqarilishi kamayadi.bu ikki organ endokrin tizimning "boshliq"i bo'lib, ular nerv va gormonal signallarni birlashtiradi. tibbiy tadqiqotlarda ularning rolini o'rganish diabet, bepushtlik va stress buzilishlarini tushunishga yordam beradi. umuman, gipotalamus va gipofiz – bu tizimning "miyasi", ularsiz endokrin muvofiqlik mumkin emas. asosiy ichki sekretsiya bezlari endokrin tizimning asosiy bezlari orasida qalqonsimon bezi, qalqonsimon …

5 / 16

oya qiladi. tsh gipofizdan chiqarilgan holda bezni stimulyatsiya qiladi. buzilishlari: gipertiroidizm (tez yurak urishi, ozish), gipotiroidizm (sekinlashish, semirish). bezi yodga bog'liq, shuning uchun yod yetishmovchiligi kretinizmga olib keladi. qalqonsimon osti bezlari bu to'rtta kichik bez bo'lib, qalqonsimon bezning orqa tomonida joylashgan. har birining tuzilishi bosh hujayralar (paratireotsitlar) dan iborat bo'lib, ular paratireoid gormonini (pth) chiqaradi. pth kaltsiy va fosfor fosfat almashinuvini boshqaradi: suyaklardan kaltsiy chiqarishni oshiradi, buyraklarda qayta qaytarishni kuchaytiradi va d vitaminini faollashtiradi.bezarlar qon bilan boyitilgan, massasi 0,1 gramm. buzilish: hiperparatiroidizm (suyak zaiflashishi), hipoparatiroidizm (kaltsiy yetishmovchiligi, tetaniya). ular qalqonsimon bez bilan yaqin bog'liq, lekin mustaqil ishlaydi. buyrak usti bezlari buyrak usti bezlari (adrenal bezlar) buyraklar ustida joylashgan piramida shaklidagi organlar bo'lib, ikki qismdan iborat: qobiq va orqa miya. qobiq qismi (zona glomeruloza, zona fasciculata, zona reticularis) mineralokortikoidlar (aldosteron), glukokortikoidlar (kortizol) va androgenlarni chiqaradi. aldosteron suv-tuz balansini saqlaydi, kortizol stressga javob beradi va glukoza sintezini oshiradi.orqa miya qismi xromaffin hujayralardan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlari"

ichki sekretsiya bezlari reja kirish 1. ichki sekretsiya bezlari tizimi va ularning tuzilishi 2. gormonlarning funksiyasi va ta’sir mexanizmi 3. ichki sekretsiya bezlari faoliyatining buzilishi va sog‘lomlashtirish yo‘llari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish inson organizmi murakkab tizim bo‘lib, undagi barcha a’zolar bir-biri bilan muvofiq holda ishlaydi. bu muvofiqlikni ta’minlovchi eng muhim tizimlardan biri — ichki sekretsiya bezlari tizimi, ya’ni endokrin tizimdir.ichki sekretsiya bezlari maxsus hujayralardan tashkil topgan bo‘lib, ular gormon deb ataluvchi biologik faol moddalarning ishlab chiqilishini ta’minlaydi. gormonlar qon oqimi orqali butun organizmga tarqaladi va turli a’zolar faoliyatini boshqaradi.endokrin tizimning asosiy vazifasi — moddalar almashinuvini, o‘sishni, r...

This file contains 16 pages in DOCX format (281.7 KB). To download "ichki sekretsiya bezlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlari DOCX 16 pages Free download Telegram