analizatorlarning umumiy fiziologiyasi

PPTX 121 pages 15.2 MB Free download

121 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.2 MB

File type PPTX

Pages 121

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 121

powerpoint presentation mavzu: analizatorlarning umumiy fiziologiyasi. koʼruv va eshituv analizatori reja: organizm analizator sistemalarining umumiy fiziologiyasi. analizatorlarning funktsional ta'rifi. somatovistseral sezgi. ta'm bilish va xid bilish analizatorlari. og'riqning fiziologik asoslari. ko'zning morfofunktsional ta'rifi. ko'z optik tizimi va akkomadatsiyasi, ko'z refraktsiya anamaliyalari. eshituv analizatori ta'rifi. tovushni qabul qilish, o'tkazish. tirik organizm hayot kechirishi, unga moslashishi, nasl qoldirishi uchun tashqi va ichki dunyo bilan retseptorlari orqali bog'lanib, maqsadga muvofiq munosabatda bo'ladi, aks holda u halokatga uchraydi. analizator – organizmning tashqi va ichki muhitlarini o'zgarishlarini qabul qilib va analiz qiluvchi markaziy va periferik tuzilmalarning majmui. tashqi sensor sistemalarining ahamiyati tashqi dunyoni bilishga imkon yaratish tashqi muhitga organizmni moslashishi bugungi kunda analizatorlar terminini o'rnida “sensor sistemalar termini” ishlatiladi. psixik faoliyatning bir shakli bo'lib – sezgi hisoblanadi. bu esa sezgi organlari orqali shakllanadi sezgi organlari – tashqi muxitning o'zgarishlarini qabul qilib, qisman analiz qiluvchi periferik tuzilmalar. sensor sistema organizmning tashqi va ichki muxitining o'zgarishlarini qabul …

2 / 121

stloqda) obrazets teksta vtoroy uroven tretiy uroven chetvertiy uroven pyatiy uroven sensor sistemalar tuzilishining asosiy printsiplari ko'p qatlamlik ko'p kanallik “sensor voronkalarni” xosil qilish vertikal va gorizontal bo'yicha shakllanishi sensor tizimning asosiy funktsiyalari signallarni topish ta'sirlovchilarni ajratish informatsiyani o'zgartirish va o'tkazish informatsiyani kodlash signallarni detektorlash obrazlarni tanish sensor tizimining asosiy xossalari adekvat ta'sirlovchiga yuqori sezgirlik adaptatsiyaga layoqati sensitizatsiya innertsiyalik sensor tizimlarning o'zaro dominantlik munosabati elementar birlamchi analizga layoqatligi retseptorlar klassifikatsiyasi: birlamchi sezuvchi retseptorlar – hid bilish, taktil, proprioretseptorlar. bu retseptorlarda ta'sirotni qabul qilib olish va nerv impulsiga o'zgartirish retseptorning o'zida – sezuvchi neyronida vujudga keladi. ikkilamchi sezuvchi retseptorlar – ta'm bilish, ko'rish, eshitish, vestibulyar. ta'sirot bilan birinchi sezuvchi neyron orasida yuqori ixtisoslashgan retseptor hujayra joylashgan. birinchi neyron retseptor hujayra orqali qo'zg'aladi. ta'sirotni qabul qilish muhitiga qarab (ekstro-, intero- va proprioretseptorlar) adekvat ta'sirlovchini tabiatiga qarab (mexano-, termo-, baro- va xemoretseptorlar) sezgi xarakteriga qarab (issiq, sovuq, og'riq, ko'rish, eshitish) retseptordan masofada bo'lgan …

3 / 121

septor potentsiali (rp) lokal javobga o'xshaydi. rp “bor yoki yo'q” qonuniga bo'ysunmaydi rp ta'sirot kuchiga bog'liq ketma – ket ta'sirotlar qo'shila oladi – summatsiyalanadi. rp nerv tolasi bo'ylab tarqalmaydi rp uzoq vaqt davom etadi retseptor qo'zg'alish mexanizmi 1.ta'sirot 2.retseptor membr. shakl.o'zgarishi 3.membr.na+ o'tkazuvchanligi o'zgar. 4.retseptor potents. xosil bo'lishi 5.generator potents. xosil bo'lishi 6.xarakat potents.xosil bo'lishi (qo'zg'alish) ta'sirotlarni o'tkazish va o'zgartirish -xarakat potentsiali (chastotasi) -markaziy neyronlar (topografiyasi) -sinapsdagi mediator -qo'zg'alish, tormozlanish -effektor faoliyat ta'sirotlarni kodlashtirish -qo'zg'alish chastotasi -qo'zg'alish kuchi (mv) -impulslar paketi, undagi imp.soni, guruxlar orasidagi masofa -qo'zg'algan nerv tolalarining soni -qo'zg'alish joyi, on va off qo'zg'alish kodlashtirish xususiyatlari: a'zolarlar qismlarida kodni 1lamchi xoliga qaytmasligi ko'p variantli bo'lishi fon impulslarini borligi yuqori tezlikda bo'lishi nervlarda va miyada kodlar bir xil ta'sirotlarni detektorlash (aniq mexanizmi yo'q) miya po'stlog'idagi detektor neyronlarda. ta'sirni spetsefik farqlash biologik belgilarni ajratish a'zolarlar adaptatsiyasi a.larning uzoq ta'sirotga moslashishi vestibulyar, proprioretseptorlardan tashqari xamma retseptorlar adaptatsiyalanadi. a.larning umumiy xususiyati a.larning …

4 / 121

40 – 60 retseptor hujayralar joylashgan. tilning uchi va oldi shiringa sezgir – zamburuqsimon kurtaklardan iborat yon tomonlarida nordonga va sho'rga sezgir – bargsimon kurtaklardan iborat asosida achchiqqa sezgir – tarnovsimon kurtaklardan iborat hujayralar qo'zg'alishi uchun – ta'sirlovchi modda erigan holatda bo'lishi kerak. bularning ta'siri natijasida membranani o'tkazuvchanligi na ga nisbatan oshadi. membrana depolyarizatsiyalanadi – retseptor potentsiali xosil bo'ladi ta'm sezishni buzilishlari agevziya – yo'qolishi gipogevziya – pasayishi gipergevziya – oshishi paragevziya – ta'm sezishni buzilib sezilishi disgevziya – ta'mli moddalarni nozik analizini buzilishi ta'm agnoziyasi – sezadi lekin aytolmaydi. hid sezish analizatori periferik qismi yuqori burun yo'lining orqa qismida joylashgan. odamda retseptorlarning umumiy soni 10 mln ga yaqin, birlamchi sezuvchi retseptorlarga taaluqli ta'sir qiladigan hidli moddaning molekulasi retseptor membranasidagi oqsil shakliga mos kelsa, kontakt vujudga keladi, oqsil konfiguratsiyasi o'zgaradi, natriy kanallari ochiladi, membrana depolyarizatsiyalanadi, rp hosil bo'ladi. o'tkazuvchi yo'llar yordamida markaziy qismiga – noksimon bo'lakni oldingi qismiga – gippokampga …

5 / 121

rda, bo'g'inlarda, ichki a'zo mushaklarida joylashgan bo'lib, mexanik, elektrik, termik va kimyoviy ta'sirlarni sezadi. teri 1 sm2 100 ta nerv oxiri bo'ladi. teri, somato – sensor analizator. sezgilarni ta'minlaydi tegish bosim vibratsiya qitiqlash issiq va sovuq og'riq teri retseptorlari qabul qiladi: tegishni (taktil) bosimni vibratsiyani elektromagnit tebrinishlarni sovuqni issiqni og'riqni (notsitsepsiya) termoretseptorlar tashqi muhit haroratiga moslashish va tana xaroratini doimiyligini saqlashni amalga oshiradi, asosan erkin nerv oxirlari bo'lib, spetsifik va nospetsifik bo'ladi. haroratni sezuvchi nuqtalar (sovuq, issiq) taktil sezgidan kamroq. sovuqni sezuvchi retseptorlar yuzaki(0.4mm) ko'p. issiqni sezuvchi retseptorlar chuqurroq (0.6mm) oz. vitseral termoretseptorlar (gipotalamus). proprioretseptsiya paylarda (ruffini), bo'g'imda (goldji), muskulda (duglar) joylashgan. mushak duglari mohiyati alohida axamiyatga ega, ular tanaga nisbatan oyoq,qo'lning holati,xarakat holati,xarakat darajasini bildiradi. vistseroretseptsiya hamma organlarda bo'lib, ularning faoliyati xaqida matga ma'lumot berib turadi va organizm qismlarini mutonosib ishlashini boshqarishda ishtirok etadi.: mexanoretseptorlar, xemoretseptorlar,termoretseptorlar. notsiseptsiya(og'riq retseptsiyasi) organizmni hafli holatlardan xabardor qilib, uni himoya qilishga qaratilgan. tibbiyotda axamiyati …

Want to read more?

Download all 121 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analizatorlarning umumiy fiziologiyasi"

powerpoint presentation mavzu: analizatorlarning umumiy fiziologiyasi. koʼruv va eshituv analizatori reja: organizm analizator sistemalarining umumiy fiziologiyasi. analizatorlarning funktsional ta'rifi. somatovistseral sezgi. ta'm bilish va xid bilish analizatorlari. og'riqning fiziologik asoslari. ko'zning morfofunktsional ta'rifi. ko'z optik tizimi va akkomadatsiyasi, ko'z refraktsiya anamaliyalari. eshituv analizatori ta'rifi. tovushni qabul qilish, o'tkazish. tirik organizm hayot kechirishi, unga moslashishi, nasl qoldirishi uchun tashqi va ichki dunyo bilan retseptorlari orqali bog'lanib, maqsadga muvofiq munosabatda bo'ladi, aks holda u halokatga uchraydi. analizator – organizmning tashqi va ichki muhitlarini o'zgarishlarini qabul qilib va analiz qiluvchi markaziy va periferik tuzil...

This file contains 121 pages in PPTX format (15.2 MB). To download "analizatorlarning umumiy fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: analizatorlarning umumiy fiziol… PPTX 121 pages Free download Telegram