nutq haqida tushuncha

PPTX 25 pages 438.1 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 438.1 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

bolalarning jismoniy va aqliy shakllanishiga ijtimoiy muhitning ta'siri bolalarning jismoniy va aqliy shakllanishiga ijtimoiy muhitning ta'siri nutq haqida tushuncha nutq nuqsoni logopediya fanida muayyan tilning me’yorlaridan chetga chiqish deb ta’riflanadi. o.v.pravdina o’zining «logopediya» kitobida logopedik nutq nuqsonlarini quyidagicha xarakterlagan: nutq nuqsoni gapiruvchining yoshiga mos kelmaydi nutq nuqsoni o’z-o’zidan barham topmaydi, balki vaqt o’tgan sari yanada mustahkamlanib, zo’rayib boradi. nutqiy nuqsonlari bo’lgan kishilar logopedik yordamga muhtoj bo’ladi og’ir nutq nuqsoni kishining nafaqat nutqiga, balki umumiy rivojlanishiga ham salbiy ta’sir ko’rsatadi. yuqoridagi ko’rsatilgan nutq nuqsonlari o’z xususiyatlari jihatidan bolalarda va katta yoshdagi kishilarda ba’zan vaqtincha uchrab turadigan nutqiy kamchiliklardan farq qiladi. yosh bolalarda, keyinchalik o’zidan-o’zi to’g’rilanib, barham topib ketadi. kattalarda esa bunday hodisalar asosan charchash, hayajonlanish, asabiylashish natijasida uchrab turadi. ular ko’pincha o’z xatolarini sezib, bularni tuzatishga harakat qiladilar. goho esa sezmasliklari ham mumkin. lekin vaqti bilan bunday xatolar ham o’z-o’zidan to’g’rilanib ketadi. nutqiy nuqsonlar ajnabiylarda, boshqa millatli kishilarda ham kuzatilishi mumkin. …

2 / 25

lar nerv jarayonlari o’rtasidagi muvozanatning buzilishi, analizator faoliyatidagi boshqa kamchiliklardan kelib chiqishi ham mumkin nutq analizatori qaysi bo’limining o’zgarib qolganiga qarab funktsional nutq nuqsonlari ham markaziy yoki periferik xarakterda bo’ladi. logopediya fani surdopedagogika va tiflopedagogikalar ichidan ajralib, xix asrning ikkinchi yarmida tibbiy fanlarning alohida bir oqimi bo’lib vujudga keldi. nutq nuqsonlarini asosan shifokorlar tuzatishar edi, biroq «davolash» ishlari yaxshi natija bermas edi. www.arxiv.uz nutqiy kamchiliklarning ayrim belgilari nuqson sifatida o’rganilar edi. nutq komponentlari, nutqning sistemali tuzilishi haqidagi ma’lumotlar o’sha davrlarda hali bo’lmaganligi tufayli, nutq kamchiliklarini o’rganish, aniqlash, bartaraf etish usullari ham noto’g’ri belgilangan.asosan mexanik mashqlardan foydalanilar edi. hozirgi kunda logopediya fani pedagogik va psixologik, tibbiy, lingvistik fanlar asosida, shularga tayangan holda rivojlanib bormoqda. bir qator tibbiy fanlarni chuqur o’rgangan maxsus mutaxassis pedagog (logoped) to’g’ri nutqni tarbiyalaydi. shifokor esa logoped bolaga anamnez tuzadi, uning diagnozini aniqlaydi, kerak bo’lsa dorilar bilan davolashni tavsiya etadi. logopedik amaliyotda… eshitish organlaridagi kamchiliklar psixikasiga ta’sir etgan …

3 / 25

anadi. patogen omil ta’sirida yuzaga kelgan nutqiy buzilishlar o’z-o’zilan yo’qolmaydi va u maxsus tashkil etilgan korreksion-logopedik choralarsiz bolaning keyingi rivojiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. nutqiy buzilishini keltirib chiqaruvchi sabablar orasida ekzogen (tashqi) va endogen (ichki) omillar asosiy rol o’ynaydi. bundan tashqari (anatomik-fiziologik, morfologik), funksional (psixogen), ijtimoiy-psixologik (atrof-muhitning salbiy ta’siri), psixonevrologik (psixik funksiyalarining buzilishi (aqli zaiflik, xotira yoki diqqatning buzilishi va boshqalar) sabablarning ham ta’siri sezilarli bo’ladi. anomal bolalar orasida eshitish qobiliyati turli darajada nuqsonli bo’lgan bolalar ko’pchilikni tashkil etadilar. eshitish – borliqni tovushli hodisalar shaklida aks ettirilishi, inson (tirik jonzod)ning tovushlarni anglash va farqlash qobiliyati. eshitish eshitish organi yoki tovush analizatori (tovush ta’sirini qabul qiluvchi va ajratuvchi murakkab nerv tizimi) yordamida amalga oshiriladi. nutqiy buzilishini keltirib chiqaruvchi asosiy sabablar anatomik-fiziologik, morfologik funksional (psixogen) ijtimoiy-psixologik (atrof-muhitning salbiy ta’siri) psixonevrologik (psixik funksiyalarining buzilishi (aqli zaiflik, xotira yoki diqqatning buzilishi va boshqalar) nutqiy buzilishini keltirib chiqaruvchi asosiy sabablar anatomik-fiziologik, morfologik funksional (psixogen) ijtimoiy-psixologik (atrof-muhitning …

4 / 25

tadbiq etish masalalari bilan shug’ullanadi. logopediya fani mavzu bahsi, nutq kamchiligi bor kishilar bilan olib boriladigan ta’lim-tarbiya jarayoni. nutq kamchiligi bor kishi esa logopediya fanining o’rganish mavzusi hisoblanadi. hozirgi zamon logopediyasiga maktabgacha yoshdagi bolalar logopediyasi, o’smirlar hamda kattalar logopediyasi, maktab yoshdagi bolalar logopediyasi kiradi. logopediya fanining vazifalari turli hil nutq kamchiliklari bor kishilarning nutq faoliyati ontogenezini o’rganish. nutq kamchiliklarining sabablari va simptomatikasi, ularning turlari, kelib chiqish mexanizmlarini o’rganish, darajasini aniqlash. nutq kamchiliklarini kishi faoliyati, shaxsiyati, hulq-atvori, ruhiy rivojlanishiga ta’sirini o’rganish. eshitish, ko’rish, intellektual va boshqa kamchiliklarga ega bo’lgan anomal bolalar nutqiy faoliyatining ahvoli, yetishmovchiliklarni o’rganish, aniqlash. nutq kamchiliklarini aniqlash yo’llari, usullarini ishlab chiqish va amaliyotga tadbiq etish. nutq kamchiliklarini sistemaga solish, tasniflash…tizimga keltirish. nutq kamchiliklarining oldini olish, bartaraf etish printsiplari va usullarini, tashkiliy shakllarini belgilash, ishlab chiqish, takomillashtirish. logopedik ishni tashkil etish masalalarini ishlab chiqish. logopediya fani anatomiya, fiziologiya, neyrofiziologiya, otoloringologiya, nevropatologiya, psixopatologiya, pediatriya, lingvistik fanlar, psixolingvistika, psixologiya va pedagogika …

5 / 25

am beradi. tibbiy fanlar haqidagi bilimlar to’g’ri logopedik xulosa chiqarish, nutq kamchiliklarini ularga o’xshash boshqa anomaliyalardan ajratish, anomal bolalarni tegishli muassasalarga to’g’ri saralash imkonini beradi. logoped o’z oldiga qo’ygan maqsad – vazifani hal etishda tilshunoslik, lingvistik fanlarga, psixologiya va pedagogikaga suyanib ish ko’radi. tilshunoslik fani kishilarning eng muhim aloqa quroli bo’lgan nutqni ijtimoiy hodisa deb biladi. nutqning asosiy tarkibiy qismlari: tovush, so’z, so’z birikmasi va gap bir butun tizimni tashkil etib, fikrni og’zaki yoki yozma ravishda ifodalash uchun hizmat qiladi. o’ar bir logoped tilshunoslikning ilmiy-nazariy asoslarini, fonetika va grammatikani, lug’at va stilistikani, orfografiya va punktuatsiyani mukammal bilish bilan birga, ifodali o’qiy olish va to’g’ri so’zlay olish qobiliyatiga ham ega bo’lishi kerak. tabiiyki, logopedning o’zi imloni yaxshi bilmay turib, o’quvchilarga hech qachon savod malakasini singdira olmaydi, logoped uchun og’zaki va yozma nutq qobiliyati amaliy jihatdan juda muhimdir: logoped so’z vositasida fan xulosalarini izohlabgina qolmasdan, ayni vaqtda nutqida kamchiligi bo’lgan bolani tarbiyalaydi, …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq haqida tushuncha"

bolalarning jismoniy va aqliy shakllanishiga ijtimoiy muhitning ta'siri bolalarning jismoniy va aqliy shakllanishiga ijtimoiy muhitning ta'siri nutq haqida tushuncha nutq nuqsoni logopediya fanida muayyan tilning me’yorlaridan chetga chiqish deb ta’riflanadi. o.v.pravdina o’zining «logopediya» kitobida logopedik nutq nuqsonlarini quyidagicha xarakterlagan: nutq nuqsoni gapiruvchining yoshiga mos kelmaydi nutq nuqsoni o’z-o’zidan barham topmaydi, balki vaqt o’tgan sari yanada mustahkamlanib, zo’rayib boradi. nutqiy nuqsonlari bo’lgan kishilar logopedik yordamga muhtoj bo’ladi og’ir nutq nuqsoni kishining nafaqat nutqiga, balki umumiy rivojlanishiga ham salbiy ta’sir ko’rsatadi. yuqoridagi ko’rsatilgan nutq nuqsonlari o’z xususiyatlari jihatidan bolalarda va katta yoshdagi kishilarda ba’zan ...

This file contains 25 pages in PPTX format (438.1 KB). To download "nutq haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq haqida tushuncha PPTX 25 pages Free download Telegram