anmur temur qurdirgan san'at obidalari

DOCX 13 стр. 276,5 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 276,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

anmur temur qurdirgan san'at obidalari reja: 1. anmur temur qurdirgan san'at obidalari 2. qurilish va me'morchilik (temuriylar davri) 3. amir temur maqbarasi qurilish va me'morchilik (temuriylar davri) temur va temuriylar davrida qurilish ishlari, me'morchilik misli ko’rilmagan darajada o’sadi va rivojlanadi. v.v. bartol`d bunday deb yozadi: «temur bir vaqtning o’zida ashaddiy buzg’unchi va tashabbuskor quruvchi edi: u buyuk imoratlar barpo etdi va ularni ulkan bog’u-rog’lar bilan o’radi, shahar va qishloqlarni tikladi, suv inshootlari barpo etdi va buzilganlarini tuzatdi. madaniyat barpo etish mumkii bo’lgan yer maydonlarini bu’sh qoldirmas edi. temurning ijodkorlik faoliyati ham uning qilgan vayronagarchiliklari kabi kishini hayratda qoldirardi. musulmon me'morchiligidagi eng yaxshi davr temur va uning avlodlari nomi bilan boglik». temur va uning avlodlari davrida samarqand, toshkent, (zangiota qabri), buxoro shaxrisabz, qarshi, turkistonda, xurosonning markazi hirot, mashhad, nishopur, qobul va boshqa shaharlarda buyuk yaratuvchilik ishlari olib boriladi. sohibqironning buyrugiga asosan 1365 yilda qarshi, 1370 yilda samarqand, 1380 yilda kesh shaharlari …

2 / 13

o’yi taraluvchi, suvidan gulob ta'mi keluvchi keshning xushhavo va rom etguvchi zaminida shodlik nash'asini surib, orom olmoq azmi bilan bu yerda saltanat taxtini o’rnattirdi. so’ng shaxrisabz qo’rgonini qurish haqida farmon berdi va (ishlarni) amirlaru lashkar axli o’rtasida taksimladi. qo’rg’on qurilishi uchun munosib keluvchi saodatli soatda uning poydevorini qurdilar. shahar ichida esa qazoyu qadardek bajarilishi so’zsiz bo’lgan farmonga binoan bir qasr bunyodiga asos soldilar. she'r: uning ko’ngirasining balandligi shu darajaga yetdiki, (hasaddan) osmon ko’zidan yosh (yuldo’z)lar to’ktirdi. qora tunda uning devorlari chunonam oppok bo’lib ko’rinardiki, xatto muazzimlar tong otibdi deb gumon qilardilar. «nazar arqonini qanday qilib uning, tepasiga tashlasam ekanq» deb, uzoqni ko’ra oluvchi aqlu donish yuz bor xayolga cho’mdi. imorat shu qadar baland va favqulodda jozibali ediki… hatto keksa muhandis bo’lmish gardun shuncha yillar jahon atrofida aylangan bo’lishiga qaramay, bunday go’zal binoni ko’rmagan edi. she'r: yerdan samoga bosh ko’targan (bu saroyning) nomi sharafi «oqsaroy» deb ataldi». 1404 yilda amir temurning …

3 / 13

kelingan. albatta, amir temur birinchi navbatda poytaxti samarqandni dunyoning eng go’zal va obod, ko’rkam va betimsol shaharlaridan biriga aylantirishni o’zining bosh vazifasi deb biladi. u ishni eng avvalo mo’g’ullar istilosidan so’ng 150 yil mobaynida vayron va qarovsiz yotgan shaharning mudofaa devorlarini tiklashdan boshlaydi. osma suv yo’li («juyi arziz»)ning yakson etilishi tufayli suvsiz qolgan samarqand mahallalariga zarafshon daryosidan suv keltiradi. amir temur o’z saltanatining qo’rg’oni — ark qal'a, undagi betakror va go’zal binolarni qurdiradi. ko’ksaroy va bo’stonsaroy deb elda mashxur bo’lgan bu binolar shaharning ko’rki hisoblangan. shahar arki ichida bu binolardan tashqari masjid, ulkan kutubxona, shohona uy-joylar, amir temurning xazinasi va taxti, pul zarblanadigan ko’ra, aslahasozlik ustaxonalari, hammomlar hamda zindon bo’lib, atrofi qalin va baland devorlar bilan o’ralgan. sohibqiron xindiston safaridan qaytgach, uning farmoni bilan jome' masjidi (bibixonim nomi bilan ataluvchi masjid) ning qurilishi boshlanadi. jome' masjidi qurilishiga temurning shaxsan o’zi qiziqqan va jangu jadallar bilan band bo’lsa-da, uni e'tibordan qochirmagan. …

4 / 13

’tarib qurish ishida kusurga yo’l qo’yganligi uchun xo’ja mahmud dovud so’roqqa totilib jazolanadi. jome' masjidi kengaytiriladi va peshtoqi baland ko’tariladi. qayta ta'mirlash ishlarini amir temurning shaxsan o’zi nazorat ostiga oladi. jome' masjidi samarqanddagi eng hashamatli va go’zal obidalardandir. u boshqa binolardan o’ymakor marmardan yasalgan 480 pillapoya ustunlari, darvozaband ulkan ravoqi, masjid binosining bahaybat gumbazi, peshtoqining mahobati va quyosh nurida turli rang ko’rinishda toblanib turuvchi maftunkor, jimjimador, go’zal bezaklari bilan o’zgacha bir tarzda ajralib turardi. amir temur mashhur shohizinda qabristonini ham o’zining o’tkir zehni va ziyrak e'tiboridan chetda qoldirmaydi (“shohizinda” — «tirik shoh» ma'nosini beradi). undagi maqbaralarning eng qadimiysi — qusam ibn abbos maqbarasidir. qusam ibn abbos islom dinining asoschisi, payg’ambarimiz muhammad alayhissalomning amakivachchasi bo’lgan abbosning zurriyoti edi. kusam ibn abbos islomni targ’ib va tashviq qilishda ishtirok etgan buyuk shaxslardan bolgan. u shu maqsadda 676 yilda arab istilochilari bilan birgalikda samarqandga kelgan. shu yerda, afsonalarda aytilishicha, nomoz o’qib turgan paytlarida kofirlar …

5 / 13

an: «sultoni azizim, oliy himmatli haqon din-diyonat xomiysi, xanafiya mazxabining posboni, aslzoda sulton, ibn sulton amiri muhin ulug’bek turag’on». ulug’bek og’li abdulazizga atab 1434—1435 (xijriy 838) yillari shoxizinda ansamblining asosiy bosh darvozasini qurdirgan. unta qo’yidagi so’zlar bitilgan: «ab-dulaziz baxodir ibn ulugbeq ibn shoxruh, ibn temur». «shoxizinda» ansamblida temur va temuriylar qurdirgan maqbaralarning soni 20 dan oshadi. amir temurning xayotligi chog’ida qurilgan maqbaralardan biri — turkon og’a maqbarasidir. turkon og’a amir temurning opasi bo’lgan. maqbara esa 1370—1371 yillarda vafot etgan. turkon og’aning qizi uchun qurilgan. 1383 yilda turkon og’aning o’zi ham vafot etadi va shu erga dafn etiladi. bu obidaning ustalari samarqandlik shamsiddin va badriddin hamda buxorolik zayniddin va shamsiddinlar bo’lganlar. 1376 yilda amir temurning sarkardalaridan biri — amir husaynning onasi tog’li tekin, 1385 yilda amir temurning singlisi shirinbika og’a maqbaralari qurilgan. «shoxizinda» ansamblida amir temurning xotinlari tomonidan qurilgan maqbaralar va boshqa binolar ham kattagina o’rinni egallaydi. amir temur davrida qurilgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "anmur temur qurdirgan san'at obidalari"

anmur temur qurdirgan san'at obidalari reja: 1. anmur temur qurdirgan san'at obidalari 2. qurilish va me'morchilik (temuriylar davri) 3. amir temur maqbarasi qurilish va me'morchilik (temuriylar davri) temur va temuriylar davrida qurilish ishlari, me'morchilik misli ko’rilmagan darajada o’sadi va rivojlanadi. v.v. bartol`d bunday deb yozadi: «temur bir vaqtning o’zida ashaddiy buzg’unchi va tashabbuskor quruvchi edi: u buyuk imoratlar barpo etdi va ularni ulkan bog’u-rog’lar bilan o’radi, shahar va qishloqlarni tikladi, suv inshootlari barpo etdi va buzilganlarini tuzatdi. madaniyat barpo etish mumkii bo’lgan yer maydonlarini bu’sh qoldirmas edi. temurning ijodkorlik faoliyati ham uning qilgan vayronagarchiliklari kabi kishini hayratda qoldirardi. musulmon me'morchiligidagi eng yaxshi davr...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (276,5 КБ). Чтобы скачать "anmur temur qurdirgan san'at obidalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: anmur temur qurdirgan san'at ob… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram