zardushtiylik dagi ekologik qadriyatlar

DOCX 18 pages 1.8 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

zardushtiylikda tabiatning ulug‘lanishi reja kirish 0. zardushtiylikda tabiat unsurlarining muqaddasligi 0. inson va tabiat o‘rtasidagi muvozanat 0. zardushtiylikdagi ekologik qadriyatlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zardushtiylik — insoniyat tarixidagi eng qadimiy dinlardan biri bo‘lib, u miloddan avvalgi i ming yillikda eron va markaziy osiyo hududlarida shakllangan. bu dinning asoschisi payg‘ambar zardusht (zarathustra) bo‘lib, uning ta’limoti “avesto” kitobida mujassamdir.zardushtiylik g‘oyalarining markazida tabiat va uning tozaligiga hurmat yotadi. dinda olov, suv, havo va yer kabi to‘rt unsur muqaddas sanaladi. ularning har biri hayot manbai, yaratuvchilikning timsoli sifatida ulug‘lanadi. zardushtiylikda tabiat faqat inson yashaydigan muhit emas, balki muqaddas yaratilishning bir qismi, axura mazda tomonidan yaratilgan ilohiy ne’mat sifatida qaraladi.zardushtning “yaxshi fikr, yaxshi so‘z, yaxshi amal” tamoyili tabiatga munosabatda ham aks etadi. inson tabiatni e’zozlab, unga zarar yetkazmasligi, suvni iflos qilmasligi, yerni tozalash, hayvonot va o‘simlik dunyosini asrash orqali o‘z ruhiy pokligini ham saqlaydi.zardushtiylikda tabiatni ulug‘lash — bu diniy e’tiqodning ajralmas qismi. bu ta’limotda tabiatni …

2 / 18

i dinning ekologik falsafasining asosini tashkil etadi, chunki tabiatni ifloslantirish yomonlik kuchlari (angra mainyu)ga yordam berish sifatida baholanadi. bu unsurlar amesha spentalar (bountiful immortals) – ilohiy xizmatchilar – tomonidan himoyalanadi va insonning asosiy vazifasi ularni toza va muvozanatli saqlashdir. zardushtiylikning bu jihati uni dunyodagi birinchi ekologik din sifatida e'tirof etilishiga sabab bo'lgan, chunki u tabiatni hurmat qilishni nafaqat axloqiy, balki ruhiy burch deb biladi.zardushtiylikning tabiatga bo'lgan hurmati qadimiy eronlik an'analardan kelib chiqadi, unda tabiat kuchlari ahuralar (yaxshi xudolar) va daevalar (yomon ruhlar)ga bo'lingan. ahuralar tabiatning ijobiy tomonlarini ifodalaydi, masalan, olov va suv, esa daevalar uning buzuvchi kuchlarini. bu bo'linish insonni tabiatni saqlashga da'vat etadi, chunki uning ifloslanishi kosmik tartibni (asha) buzadi. avesto – zardushtiylikning muqaddas kitobi – bu ta'limotlarni batafsil bayon etadi, unda tabiat unsurlari ilohiy nurlanishlar sifatida tasvirlanadi. masalan, olov ahura mazdoning o'zini ifodalaydi, suv esa hayot manbai sifatida ulug'lanadi. bu unsurlarning muqaddasligi kundalik ibodatlar, bayramlar va marosimlarda namoyon …

3 / 18

saqlaydi. olov, suv, havo va yer unsurlarining ahamiyati zardushtiylikda tabiat unsurlari – olov, suv, havo va yer – muqaddaslikning eng yuqori darajasiga ega, chunki ular ahura mazdoning yaratuvining asosiy qismlari hisoblanadilar. bu unsurlar bundahishn (yaratilish haqidagi kitob) va pahlaviy rivoyat kabi matnlarda ketma-ket yaratilgan deb tasvirlanadi: olov birinchi, keyin suv, yer va havo. ularning har biri amesha spenta – ilohiy xizmatchilar – tomonidan homiylik qilinadi va insonning vazifasi ularni hurmat qilish, toza saqlashdir. bu unsurlar nafaqat moddiy, balki ruhiy ma'noga ega: ular yaxshilik (asha) va yomonlik (druj) o'rtasidagi kurashda markaziy o'rin tutadi. ifloslanish drujga yordam beradi, shuning uchun zardushtiylar ularni ifloslantirishni katta gunoh deb biladilar.olov (atar) zardushtiylikda eng muqaddas unsurdir, chunki u ahura mazdoning o'zini, nur va haqiqatni ifodalaydi. olov ibodatxonalarida (otashkada) doimiy ravishda yonib turadi va marosimlarda markaziy o'rin egallaydi. avestoda olov "yaxshi, kuchli va foydali" deb ta'riflanadi (yasna 17.3), va uning tozaligi ilohiy nurlanishni saqlaydi. qadimiy eronliklar olovga …

4 / 18

nni tozalovchi" deb ataladi (yasht 5), va uning tozaligi jamiyatning farovonligini ta'minlaydi. bundahishnda suv ikkinchi yaratilgan, u o'simliklar, hayvonlar va odamlar uchun zarur. qadimiy zardushtiylar suvni ifloslantirishni katta jinoyat deb bilganlar, shuning uchun daryolarda yuvinmasdan, suvni idishlarga quyib ishlatganlar. suvning ahamiyati uning unumdorlik ramzi bo'lishida: u yerlarni sug'oradi va hayotni davom ettiradi. amesha spenta hordod suvni himoya qiladi, va suvga bag'ishlangan ibodatlar (aban yashti) uning muqaddasligini ta'kidlaydi. zardushtiylikda suvning tozaligi ruhiy poklik bilan bog'liq – inson o'zini tozalash orqali tabiatni hurmat qiladi. masalan, yozgi suv festivalida suvning ahamiyati nishonlanadi, bu esa ekologik muvozanatni eslatadi. havo (vayu) hayot nafasi va ruhiy energiya sifatida qaraladi, vohu manah (yaxshi aql) bilan bog'lanadi. avestoda havo "tez, shifo beruvchi va yaxshi" deb ta'riflanadi (yasna 57), va u jismoniy va ruhiy hayotni ta'minlaydi. bundahishnda havo suvni qo'llab-quvvatlovchi sifatida yaratilgan, va uning tozaligi havoning ifloslanmasligini talab qiladi. zardushtiylar havoni tutun yoki chiqindilar bilan ifloslantirmaydilar, chunki bu drujga …

5 / 18

iyati shundaki, u barcha hayotning asosidir – u oziq-ovqat beradi va jamiyatni birlashtiradi. har bir bolaning tug'ilishida daraxt ekish an'anasi yerning muqaddasligini ko'rsatadi.bu unsurlarning ahamiyati bir-biri bilan bog'liqligida: olov suvni isitadi, suv yerni sug'oradi, havo ularni tarqatadi. ularning muvozanati asha – haqiqiy tartib – ni ta'minlaydi, va inson bu muvozanatni buzmasligi kerak. zardushtiylikda bu unsurlar nafaqat tabiiy, balki ruhiy: ular insonni yaxshilikka yo'naltiradi va yomonlikka qarshi kurashda yordam beradi. “avesto”da tabiat tozaligini saqlash haqidagi ta’limot avesto – zardushtiylikning muqaddas matni – tabiat tozaligini saqlash haqidagi ta'limotlarning asosiy manbasidir. u gathalar (zardushtning g'azallari), yasna, yashtlar va vendidaddan iborat bo'lib, unda tabiat unsurlari ahura mazdoning yaratuvining bir qismi sifatida tasvirlanadi. avestoda tozalik (pak) ruhiy va jismoniy poklikni anglatadi, va tabiatni ifloslantirish druj – yolg'onlik – ga tenglashtiriladi. bu ta'limotlar ekologik merosni shakllantiradi, chunki ular resurslarni tejash va ifloslanishni oldini olishni buyuradi.gathalarda (yasna 30.9) zardusht "bu olamni yangilashga harakat qiluvchilar qatoriga kiraylik" deb …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylik dagi ekologik qadriyatlar"

zardushtiylikda tabiatning ulug‘lanishi reja kirish 0. zardushtiylikda tabiat unsurlarining muqaddasligi 0. inson va tabiat o‘rtasidagi muvozanat 0. zardushtiylikdagi ekologik qadriyatlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zardushtiylik — insoniyat tarixidagi eng qadimiy dinlardan biri bo‘lib, u miloddan avvalgi i ming yillikda eron va markaziy osiyo hududlarida shakllangan. bu dinning asoschisi payg‘ambar zardusht (zarathustra) bo‘lib, uning ta’limoti “avesto” kitobida mujassamdir.zardushtiylik g‘oyalarining markazida tabiat va uning tozaligiga hurmat yotadi. dinda olov, suv, havo va yer kabi to‘rt unsur muqaddas sanaladi. ularning har biri hayot manbai, yaratuvchilikning timsoli sifatida ulug‘lanadi. zardushtiylikda tabiat faqat inson yashaydigan muhit emas, balki muqaddas yaratilis...

This file contains 18 pages in DOCX format (1.8 MB). To download "zardushtiylik dagi ekologik qadriyatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylik dagi ekologik qad… DOCX 18 pages Free download Telegram