madrasa ta’limi movarounnaharda

DOCX 18 pages 880.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 18
movarounnahrda islom dinining tarqalishi va madrasa ta’limi shakllanishining ijtimoiy-madaniy hayotga ta’siri reja kirish i-bob. movarounnahrda islom dinining tarqalish jarayoni ii-bob. madrasa tizimi va ta’lim shakllanishi iii-bob. madrasa ta’limining ijtimoiy-madaniy hayotga ta’siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish movarounnahr — tarixda amudaryo va sirdaryo oralig‘idagi keng hudud bo‘lib, bugungi o‘zbekiston, tojikiston, qozog‘iston janubi va turkmanistonning bir qismini o‘z ichiga oladi. bu yurt qadimdan sharq sivilizatsiyasining markazlaridan biri sanalgan.islom dini viii asrda arab lashkarlarining movarounnahrga kirib kelishi bilan bu mintaqaga tarqala boshladi. dastlab u siyosiy kuch sifatida kirgan bo‘lsa-da, qisqa fursatda xalq qalbiga chuqur singdi. islom e’tiqodi, axloqiy qadriyatlari va ilmga bo‘lgan da’vati tufayli jamiyat hayotining barcha sohalariga ta’sir ko‘rsatdi.islomning tarqalishi bilan bir qatorda ta’lim tizimi ham shakllana boshladi. masjidlar huzurida dastlabki maktablar, keyinchalik esa madrasalar paydo bo‘ldi. ular nafaqat diniy bilim, balki falsafa, tibbiyot, huquq, mantiq, matematika, astronomiya kabi dunyoviy fanlar o‘qitiladigan markazlarga aylandi.madrasa tizimi movarounnahrni o‘rta asrlarda ilm-fan va ma’rifat markaziga aylantirdi. …
2 / 18
ng yilliklar davomida turli xalqlar va dinlarning o‘zaro ta’siriga guvoh bo‘lgan. bu yerda zoroastriylik, buddizm, manixeylik va nasroniy hayotning markazlari mavjud bo‘lgan bo‘lsa-da, viii asrdan boshlab islom dini mintaqaning ijtimoiy, siyosiy va madaniy hayotida hukmron o‘rin egalladi. arab istilolari davrida boshlangan bu jarayon nafaqat harbiy g‘alabalar orqali, balki madaniy va ijtimoiy o‘zgarishlar vositasida rivojlandi. islomning tarqalishi movarounnahrning shaharlarini – buxoro, samarqand va termizni – ilmiy va diniy markazlarga aylantirdi, bu esa butun islom olamiga ta’sir ko‘rsatdi. ushbu bobda islomning kirib kelishi, mahalliy aholi tomonidan qabul qilinish omillari, uning siyosiy-ijtimoiy hayotdagi roli hamda shaharlardagi markazlarning shakllanishi haqida batafsil to‘xtalamiz. bu jarayon nafaqat diniy o‘zgarish, balki mintaqaning yangi identifikatsiyasini shakllantirgan muhim voqea sifatida baholanadi. arab istilolari davrida islom dinining kirib kelishi arab istilolari movarounnahrga islom dinining kirib kelishida hal qiluvchi rol o‘ynadi. bu jarayon vii asrning o‘rtalaridan boshlanib, viii asr oxirigacha davom etdi va rashidun, umaviylar hamda abbosiylar xalifaliklarining harbiy va siyosiy …
3 / 18
mdorlari – 30 ming kishilik koalitsiya tuzib, arabga qarshi chiqdi. al-aqra ibn habis juzjon shahzodasi ustidan g‘alaba qozondi va balxni egalladi, ammo qish fasli va ichki nizolar tufayli oldinga siljish to‘xtadi. bu davrda arablar movarounnahrni to‘liq bosib olishga urinmadilar, faqat reydlar o‘tkazib, soliq yig‘dilar. birinchi fitna (656–661) arab hokimiyatini zaiflashtirdi, hatto sasaniylar sulolasining vakili peroz tokharistonni qayta tiklashga urindi.ikkinchi bosqich – 661–683-yillar – umaviylar davrida kuchaydi. abdulloh ibn amir 663-yilda herot, pushong va badg‘isni soliqqa tortdi. ziyod ibn abu sufyonning vakili al-hakam ibn amr al-g‘iforiy (667–670) tokharistonni bosib oldi, oxus daryosini kesib o‘tib, chag‘oniyonga yetdi va perozni xitoyga qochirib yubordi. rabi ibn ziyod al-horiyiy balxni egallab, quhiston qo‘zg‘olonini bostirdi. 671-yilda ziyod basra va kufo shaharlaridan 50 ming jangchini marv, niso, abivard, sarax va herotga joylashtirdi, bu esa mahalliy mavlolarni (forsiy konvertitlarni) qo‘shishga imkon berdi. ubaydulloh ibn ziyod (673) buxoroga hujum qilib, baykand yaqinida g‘alaba qozondi va 1 million dirham soliq …
4 / 18
yondan tish va badg‘isdan nezakni soliqqa tortdi. 706–709-yillarda buxoro kampaniyasi: tuxshoda balog‘atga yetmaganligi va xotinning regentligi tufayli fuqorolar urushi yuz berdi. qutayba baykandni bosib oldi, jangchilarni qatl etdi va 200 ming dirham soliq undirdi. 709-yilda buxoroni egallab, garnizon o‘rnatdi va samarqond tarkxunini vassal qildi. 710-yilda nezak qo‘zg‘oloni bostirildi, yabg‘u ashina duniliy damashqqa yuborildi. pastki tokhariston arab amaldorlari bilan boshqarildi, balx islom markaziga aylandi. 711-yilda samarqond bosib olindi, sharqiy turklar yordami (kul tegin qapaxon xon) bo‘ysunmadi; butlarni yo‘q qilib, masjid qurdi va 30 ming qul oldi. keyinchalik farg‘ona, xorazm, xo‘jand va choch bosib olindi. 715-yilda farg‘ona ikhshidi ag‘darildi, ammo xitoy yordami bilan tiklandi.715–751-yillar – umaviylar-turg‘esh urushlari. qutayba o‘ldirilgach, mahalliy hukmdorlar xitoy va turg‘esh turklariga murojaat qildilar. 720-yilda turg‘esh hujumlari boshlandi. sa‘id ibn amr al-horashiy qo‘zg‘olonlarni bostirdi, divashtich penjikentdan qochib, mugh qal’asiga yashirdi va xochga mixlandi. 721-yilda kul chor samarqond yaqinida g‘alaba qozondi. 724-yilda musliym ibn sa‘id "chanqoq kuni"da mag‘lub bo‘ldi. 728-yilda …
5 / 18
, xususan tolos jangidagi karluk turklarining o‘tib kelishi, mintaqada islom hokimiyatini mustahkamladi va mahalliy elita uchun islomni qabul qilishni majburiy qildi. umaviylar davrida konvertitlarga jizya solig‘ini bekor qilish taqiqlangan edi, bu konversiyani sekinlashtirdi, ammo abbosiylar davrida arablar va norablar o‘rtasidagi tenglik kafolatlandi, bu esa islom tarqalishini tezlashtirdi.ikkinchi omil – madaniy va savdo aloqalari. movarounnahr ipak yo‘li markazi bo‘lib, savdogarlar orqali turli dinlar tanish edi: zoroastriylik, buddizm, manixeylik va nasroniy hayot. bu mintaqani yangi dinlarga ochiq qildi. arab savdogarlari va olimlari shaharlar orqali islom g‘oyalarini olib keldi, masalan, samarqond va buxoroda masjidlar qurilishi madaniy ta’sirni kuchaytirdi. mavlolar (forsiy musulmonlar) arab lashkarlarida xizmat qilish orqali islomni o‘rgandi va tarqatdi.uchinchi omil – ijtimoiy va iqtisodiy afzalliklar. islom konversiyasini qabul qilganlar uchun soliq imtiyozlari, harbiy lavozimlar va savdo huquqlari ochildi. mahalliy elita – shohzodalar va savdogarlar – islomni qabul qilib, arab hokimiyatiga sodiq qolishni tanladi. masalan, buxoro xudosi tuxshoda qutayba davrida islomga o‘tdi. sufiylikning …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "madrasa ta’limi movarounnaharda"

movarounnahrda islom dinining tarqalishi va madrasa ta’limi shakllanishining ijtimoiy-madaniy hayotga ta’siri reja kirish i-bob. movarounnahrda islom dinining tarqalish jarayoni ii-bob. madrasa tizimi va ta’lim shakllanishi iii-bob. madrasa ta’limining ijtimoiy-madaniy hayotga ta’siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish movarounnahr — tarixda amudaryo va sirdaryo oralig‘idagi keng hudud bo‘lib, bugungi o‘zbekiston, tojikiston, qozog‘iston janubi va turkmanistonning bir qismini o‘z ichiga oladi. bu yurt qadimdan sharq sivilizatsiyasining markazlaridan biri sanalgan.islom dini viii asrda arab lashkarlarining movarounnahrga kirib kelishi bilan bu mintaqaga tarqala boshladi. dastlab u siyosiy kuch sifatida kirgan bo‘lsa-da, qisqa fursatda xalq qalbiga chuqur singdi. islom e’tiqodi, axloqiy...

This file contains 18 pages in DOCX format (880.2 KB). To download "madrasa ta’limi movarounnaharda", click the Telegram button on the left.

Tags: madrasa ta’limi movarounnaharda DOCX 18 pages Free download Telegram