milliy dinlar

DOC 19 pages 137.5 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 137.5 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

2.mavzu: milliy dinlar reja: 1. milliy dinlar va ularning kelib chiqishi ijtimoiy –tarixiy shart-sharoitlari. 2. xinduizm. 3. jaynizm. 4. sikxizm. 5. daosizm. 6. konfutsiychilik. 7. sintoizm 8. yahudiylik 1. milliy dinlar va ularning kelib chiqishi ijtimoiy – tarixiy shart-sharoitlari. milliy dinlar deb, odatda, bir millatga mansub xalqlar e'tiqod qiladigan dinlar tushuniladi. bunday dinlar shakllanishining dastlabki va eng so'nggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. dastlabki milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan bo'lib, odatda, politeistik, ya'ni ko'p xudolik dinlari bo'lgan. masalan, qadimgi grek dini ko'p xudolikning o'zginasidir. zevs-pantion (qadimgi grek tilida – bosh xudo) hisoblanib, bir ukasi dengiz xudosi, ikkinchi ukasi – er osti podsholigining xudosi hisoblanar edi. shuningdek, muhabbat va go'zallik ma'budasi, urush xudosi, quyosh xudosi va san'at homiysi va boshqa yana bir qancha xudolar bo'lgan. xuddi shunga o'xshash kadimgi yahudiylar dinning xudosi – yaxve ham ko'p xudolilikning yaqkol namunasidir. quldorlik jamiyatidagi dastlabki milliy dinlarning o'ziga xos yana bir xususiyati oxirat to'g'risidagi …

2 / 19

milliy dinlarda tasavvur qilingan xudolar milliy xudolar hisoblanib, ibodat-marosimlar asosan muayyan elat yoki millatgagina mos tushar edi. binobarin, bu xildagi qadimgi dinlar milliy davlat xarakterida bo'lishi bilan boshqa din shakllaridan ajralib turgan. eng so'nggi davrning milliy dinlariga quyidagilar kiradi: hinduiylik, jaynizm, sinkxizm, daosizm, konfutsiylik, sintoizm va yaxudiylik. 2.hinduiylik – hozirgi hindistonda tarqalgan din shaklidir. u eramizdan oldingi dinlar – braxmanizm va vedalarning evolyutsiyasi natijasida eramizning birinchi ming yilligi o'rtalariga kelib shakllangan. shu davrdan boshlab hinduiylik hukmron dinga aylangan. hozirgi vaqtda hindiston aholisining o'rta hisobda 83 dan ortiqroq foizi hinduiylikka e'tiqod qiladi. hinduiylik sinkretik din bo'lib, turli e'tiqodlar, urf-odat va marosimlar, mahalliy diniy e'tiqod va qarashlarning murakkab kompleksi sifatida voq'e bo'lib, urug'-qabila dinlari elementlarini, braxmanlik, buddaviylik va jaynizmning asosiy g'oyalarini qamrab olgan. hinduiylik o'zining yagona tashkilotiga ega emas. hinduiylik insonning tug'ilganidan to vafot etishigacha bo'lgan huquq va vazifalarini belgalab va cheklab qo'yadi. shuning uchun unda marosimchilikka keng o'rin berilgan. hinduiylik kishilarning …

3 / 19

lib turadi, ya'ni olamning yashashi progressiv emas, aksincha, regressiv xarakterga ega; har bir davr olamning yuksak rivojlangan cho'qqisidan boshlanib, uning inqirozga uchrashi bilan tugaydi, insonlar gunohga botib ketgach, olam yo'qoladi. hinduiylik jamiyatning tabaqalarga bo'linishini aks ettiruvchi savob va jazo (karma) g'oyasiga asosan, inson hayotida 4 ta asosiy maqsad bor, deb da'vo kilinadi: 1) dxarma – oila va jamiyatda diniy talablarni bajarish: 2) artxa – foydali ishlar qilish, zarur materiallarga ega bo'lish; 3) kama – muhabbat tuyg'ulariga erishish, his-tuyg'ularni qondirish; 4) moksha – o'zgarish zanjiridan butunlay xalos bo'lish. hinduiylikdagi vishnuizm va shivaizm oqimlarining vakillari o'z xudolariga bag'ishlab minglab katta-kichik ibodatxonalar qurganlar. bu dinga e'tiqod kiluvchilar "muqaddas joylar", daryolar va boshqa har xil narsalarga sig'inadilar. hind xalqi orasida yovuz ruhlarga e'tiqod qilish keng tarqalgan. ular turli hayvonlar – ho'kiz, sigir, maymun va ilon kabilarga ham sig'inadilar, ularni muqaddaslashtiradilar. masalan, hinduiylik tarafdorlari sigirni sahiylik manbai va go'zal ayol timsoli deb hisoblaydilar. ruhoniylar sigirlarni …

4 / 19

ikning "muqaddas" yozuvlariga veda , upanishadlar kiradi. keyinchalik "maxabxarata" va "ramayana" dostoniga o'xshash, diniy marosimlar va urf-odatlar singdirilgan har xil afsona, rivoyat, hikmatli so'zlar, epik dostonlar paydo bo'la boshladi. hinduiylikda jannat va do'zax haqidagi tushunchalar ham mavjud. ular marhumlarni ganga daryosi sohillarida kuydirib, kulini suvga oqizadilar. hinduiylikni qabul qilmoqchi bo'lganlarga qo'yiladigan birinchi va asosiy shart – hindistondagi kasta tizimini qabul qilishdir. xix asrning boshlarida hinduiylik milliy-ozodlik harakati g'oyalariga katta ijobiy ta'sir ko'rsatdi. shu bilan hinduiylikda shovinistik diniy e'tiqodlarni targ'ib qilgan bir qator o'ng teskarichi oqimlar ham paydo bo'lgan. hozirgi vaqtda hinduiylik hindistondan tashqari nepal, shri lanka, bangladesh, gavana va hindlar yashaydigan boshqa hududlarda ham tarqalgan. 3.jaynizm – dinning asoschisi sifatida e'tiqod qilinadigan yarim afsonaviy payg'ambar – jina nomi bilan atalgan bo'lib, eramizdan oldingi vi asrda paydo bo'lgan. jaynizm braxmanlikdagi kishilarni tabaqalarga ajratish sistemasiga qarshi paydo bo'lgan. uning ta'limotida 24 payg'ambarga, ayniqsa oxirgi payg'ambar – vardxamana maxaviraga sig'inish talab etiladi. jaynizmda …

5 / 19

lib sinkxlar jamoasiga dehqonlar ham qo'shila boshlaganlar va bu antifeodal harakatni kuvvatlaganlar. sinkxizm monoteistik din hisoblanib, jamoa bo'lib birgalikda ibodat qilishni inkor etadi, ruhoniylikni tan olmaydi. moddiy olamdagi barcha hodisalar sinkxizm ta'limoticha, yagona xudo – oliy kuchning ijodi, insonlar esa xudo oldida teng, deb hisoblanadi. bu din ta'limoti "grantx sohib" (janob kitob) nomli kitobda izohlangan. sinkxizm ta'limotiga e'tiqod qiladiganlar hozirgi kunda kam uchraydi. 5.daosizm – eramizdan oldingi iv-iii asrlarda xitoyda paydo bo'lgan yarim falsafiy, yarim diniy, sinkretik ta'limot. uning tub g'oyasi moddiy olamdagi buyum va hodisalar turli-tumanligining mohiyatini ta'minlovchi, ularning mavjudlik sababi va manbaini tashkil etuvchi "dao" to'g'risidagi tasavvurlardan iborat. eramizning ii asriga kelib bu ta'limot asosida diniy qarashlar ham shakllangan va u daosizm nomini olgan. bu din qadimgi dunyo faylasufi dao tszi nomi bilan bog'liq "dao de tszin" kitobidagi ta'limotga asoslangan. daosizmda moddiy olam haqida sodda dialektika elementlari ham mavjud. u dunyodagi barcha buyum va hodisalar o'zgarishda, xarakatda, ba'zi …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

2.mavzu: milliy dinlar reja: 1. milliy dinlar va ularning kelib chiqishi ijtimoiy –tarixiy shart-sharoitlari. 2. xinduizm. 3. jaynizm. 4. sikxizm. 5. daosizm. 6. konfutsiychilik. 7. sintoizm 8. yahudiylik 1. milliy dinlar va ularning kelib chiqishi ijtimoiy – tarixiy shart-sharoitlari. milliy dinlar deb, odatda, bir millatga mansub xalqlar e'tiqod qiladigan dinlar tushuniladi. bunday dinlar shakllanishining dastlabki va eng so'nggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. dastlabki milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan bo'lib, odatda, politeistik, ya'ni ko'p xudolik dinlari bo'lgan. masalan, qadimgi grek dini ko'p xudolikning o'zginasidir. zevs-pantion (qadimgi grek tilida – bosh xudo) hisoblanib, bir ukasi dengiz xudosi, ikkinchi ukasi – er osti podsholigining xudosi hisoblanar ...

This file contains 19 pages in DOC format (137.5 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar DOC 19 pages Free download Telegram