tarbiya, maktab va ta’lim tizimi

PDF 31 sahifa 502,4 KB Bepul yuklash

31 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 502,4 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 31

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 31

11- mavzu. xiv asrdan xx asrning 90- yillarigacha bo‘lgan davrda tarbiya, maktab va ta’lim tizimi. reja. temuriylar davrida ilm-fan, ta’lim-tarbiyaning ravnaq topishi. abduraxmon jomiy,alisher navoiy, jaloliddin davoniy, xusain voiz koshifiylarning ta’limiy-axloqiy meroslari. g‘arb uyg‘onish davrida ta’lim –tarbiya va pedagogik fikrlar taraqqiyoti.ya.a.komenskiyning pedagogik tizimi. turkistonda jadidchilik xarakati. a.avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asari va uning ta’limiy-tarbiyaviy ahamiyati. xix- xx asrning boshlarida g‘arbiy evropa pedagogik fikrlarida erkin tarbiya nazariyasining rivojlanishi. xix asrning ikkinchi yarmida rossiyada ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi. sobiq sho‘ro davrida o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika. oliy ta’limning shakllanishi va kadrlar tayyorlash muammolari. tayanch iboralar: so‘fiylik, ilm, fan, madaniyat,tasavvuf, mirzo ulug‘bek, zaxiriddin muhammad bobur. xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnaxrning feodal tarqoqligiga barham berildi, mamlakat mug‘ul bosqinchilaridan tozalandi. xiv asrning oxiri va xv asrda markaziy osiyo feodal munosabatlar yanada rivoj topa boshladi. soxibqiron temur va dastlabki temuriylar xukmronlik qilgan davr mavorounnaxr tarixida alohida o‘rin egalladi. markazlashgan buyuk temur davlatining barpo etilishi bilan movarounnaxr …

2 / 31

da ilmiy markaz bo‘lib keldi. buxorodagi madrasa peshtoqiga bitilgan quyidagi yozuvlar haligacha yaqqol ko‘zga tashlanadi: «ilm olmoqqa intilmoq. har bir muslim va muslima uchun qarzu -farzdir”. shular xiv asrning ikkinchi yarimi va xv asr markaziy osie tarixida uyg‘onish davri bo‘lib tarixga kirgan deya olishimizga asos bo‘la oladi. bu davrda o‘zbek adabiyotida ancha siljish ro‘y berdi. ulug‘bek olimlarga xomiylik qilib, fan ahlini rahbatlantirdi, uning o‘zi, ayniqsa, astronomiya, matematika fanlari bo‘yicha muhim ishlarni amalga oshirdi. samarqandda rumiy, ma’sudiy, mansur koshiy, muhammad birjoniy va boshqalar ijod etdilar. xirotda esa alisher navoiy, abdurahmon jomiy, ulug‘ rassom bexzod tarixshunos xondamir va boshqalar ijodiyot cho‘qqilariga ko‘tarildilar. ulug‘bekning shogirdi muhammad qushchi samarqandiy o‘sha davrda movarounnaxrning madaniy va ilmiy hayotida katta rol o‘ynadi. astronomiya to‘g‘risida «risolai dar falakiyot» degan kitob yozgan ali qushchini o‘z davrining ptolemeyi deb atashardi. uning mazkur asarida geometrik bilimlarning asoslari bayon qilindi, nukta, chizik yuza, aylana va shu kabi tushunchalar to‘la ta’riflab berildi. tibbiyot …

3 / 31

til, adabiyot, musiqa, tarix, falsafa, astronomiya, tarbiya nazariyasi sohasida juda ko‘p ilmiy asarlar yaratdi. u fan va maorifni birinchi darajadagi muhim ish deb hisoblab, ularni rivojlantirish uchun tinmay kurashdi. alisher navoiy davrida kitoblarni bezash san’ati, avvalo, hattotlik va miniatyura yuksak darajaga etdi. hirotda xashamatli arxitektura inshootlar yaratildi. ilmiy munozaralar o‘tkazish keng yo‘lga qo‘yildi. bu davrda movarounnaxrda ham san’at,arxitektura,bunyodkorlik texnikasi ancha ravnaq topdi. musiqa,tasviriy san’at,arxitektura,madaniyat adabiyot,ta’lim-tarbiyaga oid qator asarlar yaratildi. tarixiy va adabiy yodgorlik bo‘lgan «boburnoma» asari ham o‘sha davrda yaratilgan asarlar orasida o‘ziga xos ahamiyat kasb etdi. amin axmad roziy «xaft iqlim» (etti iqlim) degan geografik bibliografik lug‘at tuzdi. xvi asrda hatotlik san’ati yuksak darajaga etdi. sulton ali mirali xalaviy va boshqalar ustoz xattot nomini qozondilar. muhammad buxoriy hatotlik san’atining nazariyasi to‘g‘risida asar yaratdi. bu davrda bir qator ilm maskanlari bunyod etildi. jumladan shayboniyxon madrasasi, abduraxim sadr madrasasi, mirarab madrasasi, masjidi kalon va boshqa inshootlarning qurilishi ta’lim-tarbiya jarayonida muhim bosqich …

4 / 31

y – ulug‘bek 1394 yiliing 22 martida eronning g‘arbidagi sultoniya shaxrida (bobosi soxibqiron amir temurning xarbiy yurishi paytida) tavallud topdi. u shoxrux mirzoning to‘ng‘ich o‘g‘li bo‘lib, unga muhammad tarag‘ay deb ism berildi. lekin uni bobosi alohida mehr bilan ulug‘bek deb atayvergani uchun uning asosiy ismi ulug‘bek bo‘lib qoladi va u jahonga shu nom bilan shuhrat tarqatadi. ulug‘bekning bolalik yillari bobosi temurning harbiy yurishlari davriga to‘g‘ri keladi. ulug‘bekning tarbiyasi bilan buvisi saroymulkxonim shug‘ullanib, sevimli nabirasiga o‘qish-yozishni o‘rgatgani, tarixiy mavzularda hikoya va rivoyatlar so‘zlab bergani uning hayotida o‘ziga xos maktab bo‘ldi. o‘rta asrlardan saqlanib qolgan kitoblardan ma’lum bo‘lishicha, saltanatga vorislar davlatni boshqarishda muayyan tartib-qoidalar bayon qilingan qo‘llanmalar asosida tayyorlangan. shulardan biri shahzodalar va xonzodalar bilishi zarur bo‘lgan «suluk ul-mulk» (podshohlarga qo‘llanma) kitobidir. ulug‘bek ham an’anaga ko‘ra mazkur kitobni mukammal o‘rganadi va unda ko‘rsatilgan davlatni idora qilish san’ati, turli lavozimlar egallash, boshqa yurtlardan kelgan elchilarni qabul qilish, xayri- ehson, sadaqa berish kabi tartib-qoidalar …

5 / 31

erisha oldi. bu maktab butun dunyoda hamma tomonidan e’tirof etildi, shuhratga sazovor bo‘ldi. 1411 yilda 17 yoshli ulug‘bek mirzo movarounnaxr va turkistonning hokimi etib tayinlanishi temuriylar xonadonida ulug‘bekning mavqei naqadar yuksak ekanligidan dalolat beradi. ulug‘bek hokim bo‘lgach, bobosidan farqli o‘laroq harbiy yurishlar bilan qiziqmadi. aksincha, u o‘rta asrlardagi boshka xokimlardan o‘zgacha yo‘l tutdi, ko‘proq ilm-fanga moyil edi. lekin, ming afsuski, ulug‘bekning boshlang‘ich ma’lumoti xamda murabbiy va ustozlari haqida to‘liq ma’lumotga ega emasmiz. shunday bo‘lsada, munajjim mavlono axmad ulug‘bekning dastlabki ustozlaridan biri bo‘lsa kerak, deb taxmin qilish mumkin, chunki bu kishi temur saroyidagi eng yirik olimlardan bo‘lib sayyoralarning kelajak ikki yuz yillik taqvimlari jadvallarini tuza olgan edi. lekin ulug‘bekning o‘zi keyinchalik asosiy asari bo‘lmish «ziji»da faqat qozizoda rumiyni «ustozim» deb ataydi. ulug‘bek tashabbusi bilan o‘lkada ilm-fan, adabiyot, san’at ahillari fanlarning yangi-yangi kirralarini ocha boshladilar. ulug‘bek o‘z faoliyatida asosan falakiyotni rivojlantirishga katta ahamiyat beradi, bu bilan birga, ko‘plab iste’dodli shoirlar, ijodkorlarni to‘plab, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 31 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tarbiya, maktab va ta’lim tizimi" haqida

11- mavzu. xiv asrdan xx asrning 90- yillarigacha bo‘lgan davrda tarbiya, maktab va ta’lim tizimi. reja. temuriylar davrida ilm-fan, ta’lim-tarbiyaning ravnaq topishi. abduraxmon jomiy,alisher navoiy, jaloliddin davoniy, xusain voiz koshifiylarning ta’limiy-axloqiy meroslari. g‘arb uyg‘onish davrida ta’lim –tarbiya va pedagogik fikrlar taraqqiyoti.ya.a.komenskiyning pedagogik tizimi. turkistonda jadidchilik xarakati. a.avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asari va uning ta’limiy-tarbiyaviy ahamiyati. xix- xx asrning boshlarida g‘arbiy evropa pedagogik fikrlarida erkin tarbiya nazariyasining rivojlanishi. xix asrning ikkinchi yarmida rossiyada ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi. sobiq sho‘ro davrida o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika. oliy ta’limning shakllanishi va kadrlar ta...

Bu fayl PDF formatida 31 sahifadan iborat (502,4 KB). "tarbiya, maktab va ta’lim tizimi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tarbiya, maktab va ta’lim tizimi PDF 31 sahifa Bepul yuklash Telegram