birjalar to‘g‘risida tushuncha

DOC 159.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1502539003_68836.doc birjalar to‘g‘risida tushuncha reja: 1. birja tarixi 2. birja bozor elementi sifatida 3. birja bozori subyektlarining munosabatlari 1. birja tarixi zamonaviy birjalar va tovarlar bilan birja orqali savdo qilishning asosida yotadigan tamoyillar ko‘p asrlik shakllanish va rivojlanish tarixiga ega. qadimgi gretsiya va qadimgi rimning markaziy bozor muassasasi, umumiy tovar ayirboshlash operatsiyalari, pul tizimi, uzoq muddatli tovar yetkazib berishga shartnomalar tuzish amaliyotiga ega savdo tajribasi mavjud bo‘lgan. rim imperiyasi gullab-yashnagan davrda foravendalia (sotuv bozori) deb nomlangan savdo markazlari rimliklar imperiyaning uzoq hududlaridan keltirgan tovarlarni sotish markazi hisoblangan. yaponiyada birja savdosining qadimiy shakli eramizdan avvalgi i asrda mavjud bo‘lgan. biroq bu iqtisodiy institutlar boshqa xalqlar sivilizatsiyalari tomonidan ishlab chiqilgan. lekin, shunga qaramay, zamonaviy birja savdosining ko‘plab tamoyillari boshqa madaniyatlarda ham o‘xshab ketadi. zamonaviy birjalar esa bevosita g‘arbiy yevropa xalqlarining hayoti va ijodi bilan bog‘liq bo‘lib, birja savdosi shakllarini tahlil qilganda, g‘arbiy yevropa madaniyatining ruhiy, ijtimoiy va iqtisodiy xususiyatlarini ko‘rish mumkin. g‘arbiy …

tob qilish va tovarni darhol yetkazib berish asosidagi bitimlar keng tarqalgan va odatiy bo‘lgan. biroq bu paytda belgilangan namunalar bo‘yicha sifat standartlariga ega, kelishilgan muddatda tovarni keyinroq yetkazib berishga shartnomalar tuzila boshlandi. «birja» tushunchasi etimologik jihatdan grek tilidagi «birsa» (sumka, hamyon), nemis tilidagi «borse» va xv asrda ilk paydo bo‘lgan joyi – bryugge shahri (niderlandiya) bo‘yicha golland tilidagi «bturs» so‘zlaridan olingan. gap shundaki, bu shaharda taniqli sarrof va makler van der bursening uchta hamyondan iborat bo‘lgan gerbli uyi yonidagi maydonda turli mamlakatlardan kelgan savdogarlar savdo axboroti bilan almashish, xorijiy veksellar sotib olish va oldi-sotdi predmetini muayyan ko‘rsatmasdan turib boshqa savdo operatsiyalarini amalga oshirish uchun to‘planishardi. biroq bir necha yil ichida yangi iqtisodiy munosabatlar turiga nom bergan bu birja 1460-yilda vujudga kelgan antverpen birjasiga o‘rnini bo‘shatib berdi. bu birja shaharning geografik jihatdan qulay joylashganligi va savdo aloqalari tufayli dunyo ahamiyatiga ega edi. xv–xvi asrlarda birjalar yirik tovar partiyalari bilan tashqi savdo …

udga kelgan. uning zamonaviy birjalarga ham xos bo‘lgan ajratib turuvchi jihatlari sav doni tiklashning muntazamligi, savdoning oldindan o‘rnatilgan qoidalari va belgilangan joyga bog‘lab qo‘yilganligidir. birja operatsiyalarining eng xarakterli turi naqd tovar bilan operatsiyalar hisoblanadi. birja savdosining bu bosqichida faqat xaridor va ishlab chiqaruvchi yoki iste’molchi o‘rtasida aloqa o‘rnatilgan. birjalarni ta’sis etish juda sekin borgan va, asosan, xalqaro savdo bandargohlari uchun yetakchi birjalar bilan cheklangan. sanoat inqilobi xomashyo va oziq-ovqatga talabning kengayishi, savdo hajmi va nomenklaturasining o‘sishiga olib keldi, tovarlar sifatining bir xilligi va ta’minotning muntazamligiga talablarni kuchaytirdi. ishlab chiqarishning bu talablarini qondirish zarurati birinchi turdagi birjalarning o‘zgarishini, ularning yangi sharoitlarga moslashuvini asoslab berdi. xususan, bozordan o‘rin ajratish, birja savdosini tashkil qilish va savdo odatlarini qayd etish bilan birga birjalarning asosiy funksiyalari qatoriga tovar standartlarini belgilash, namunaviy shartnomalar ishlab chiqish, narxlarni kotirovkalash, muammolarni tartibga solish (arbitraj) va axborot faoliyati ham qo‘shildi. birjalar asta-sekinlik bilan xalqaro savdo markazlariga aylandi. savdo aylanmasi o‘sish …

ay boshladi. birja savdosi rivojlanishining keyingi bosqichida fyuchers (ulgurji sirtqi, naqdsiz) savdosi vujudga keldi. zamonaviy fyuchers savdosi tarixi aqshning o‘rta sharqida 1800-yillarning boshida boshlangan. u chikagoda tijorat faoliyati va o‘rta g‘arbda don savdosining rivojlanishi bilan uzviy bog‘liq. talab va taklif sohasidagi betartiblik, yuk tashish va saqlash muammolari fermerlar va savdogarlarni tovarlarni keyin yetkazib berish sharti bilan shartnomalar tuzishga majbur qildi. makkajo‘xori yetkazib berishga oldindan shartnomalar ilk bor daryo orqali savdo qiluvchi savdogarlar tomonidan tuzilgan bo‘lib, ular fermerlardan donni kech kuzda va qishning boshida olganlar, biroq uni makkajo‘xori kemaga yuklash uchun yaroqli holatga kelgunga, daryoda muz erib ketgunga qadar saqlashlari lozim bo‘lgan. qishki saqlash paytida narxning tushib ketishi riskini kamaytirish uchun bu savdogarlar chikagoga borib, u yerda donni qayta ishlaydigan korxonalarga bahorda don yetkazib berish bo‘yicha shartnomalar tuzganlar. shunday qilib, ular o‘zlariga xaridorlar va don narxini kafolatlaganlar. masalan, 1851-yilning 13-martida iyun oyida yetkazib berish sharti bilan 3 ming bushel (75 tonna …

. o‘zbekistonda qabul qilingan o‘ziga xos islohot va modernizatsiya modeli orqali biz o‘z oldimizga uzoq va davomli milliy manfaatlarimizni amalga oshirish vazifasini qo‘yar ekanmiz, eng avvalo, «shok terapiyasi» deb atalgan usullarni bizga chetdan turib joriy etishga qaratilgan urinishlardan, bozor iqtisodiyoti o‘zini o‘zi tartibga soladi, degan o‘ta jo‘n va aldamchi tasavvurlardan voz kech dik» . mamlakatimizda 1990–1991-yillardagi iqtisodiy va siyosiy shart-sharoitlar o‘ziga xos birja jarayoniga va birjalarning keyingi rivojlanishiga olib keldi. real tovar bilan birja savdosi hozirda bozor kollapsini boshidan kechirmoqda. bozorning rivojlanishi bilan birjalar o‘z rivojlanishida qator bosqichlarni bosib o‘tdi: dunyoga kelish, tez o‘sish, pasayish, birja faolligi, birjalarni qayta tashkil qilish. ularni bozor iqtisodiyoti sharoitlarida hali ko‘p qiyinchiliklar kutib turibdi. birja faoliyati bo‘yicha boy tajriba to‘plangan, birja kadrlari tayyorlangan, davlat qonunchiligi ishlab chiqilgan, birja ishi nazariyasi rivojlanmoqda. bularning barchasi birja sohasida keyingi yangi sifat qadamlarini qo‘yish uchun shart-sharoitlar yaratilgan deb xulosa chiqarishga imkon beradi. bozor sifatida birja xo‘jaliklarning mikro va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "birjalar to‘g‘risida tushuncha"

1502539003_68836.doc birjalar to‘g‘risida tushuncha reja: 1. birja tarixi 2. birja bozor elementi sifatida 3. birja bozori subyektlarining munosabatlari 1. birja tarixi zamonaviy birjalar va tovarlar bilan birja orqali savdo qilishning asosida yotadigan tamoyillar ko‘p asrlik shakllanish va rivojlanish tarixiga ega. qadimgi gretsiya va qadimgi rimning markaziy bozor muassasasi, umumiy tovar ayirboshlash operatsiyalari, pul tizimi, uzoq muddatli tovar yetkazib berishga shartnomalar tuzish amaliyotiga ega savdo tajribasi mavjud bo‘lgan. rim imperiyasi gullab-yashnagan davrda foravendalia (sotuv bozori) deb nomlangan savdo markazlari rimliklar imperiyaning uzoq hududlaridan keltirgan tovarlarni sotish markazi hisoblangan. yaponiyada birja savdosining qadimiy shakli eramizdan avvalgi i asrda m...

DOC format, 159.0 KB. To download "birjalar to‘g‘risida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: birjalar to‘g‘risida tushuncha DOC Free download Telegram