orol yerosti suvlari geologik muhit tizimi

DOCX 10 pages 31.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.5 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

orol va orol bo`yi ekologik vaziyat keskinlashuvining asosiy omillari mavzu: orol yerosti suvlari geologik muhit tizimining asosiy hal qiluvchi qismi. reja: 1. orol dengizi va orolbo`yi ekologiyasi 2. orol dengizini saqlab qolish mumkinmi? 3. qumli cho`llar ekologiyasi 4. adr va tog` mintaqalari ekologiyasi. 5. tog` etakalri va tog`larning ekologik muammolari 6. sug`oriladigan yerlar ekologiyasi. 7. ekologik ma`lum va tarbiya-biosferani saqlab qolishning muhim omili. suv resurslaridan maqsadli foydalanish moddiy boyliklarni ko'paytirishning asosini tashkil qiladi va umuman ekologik sharoit hayotning rivojdantirish omili bo‘lib, uning holatiga jiddiy tasir etadi. tabiat muhofazasi ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lsa, suv xo "jaligi asosan sug'orish va zax qochirish melioratsiyasini to'g'ri tashkil qilishdan iboratdir. tabiiy resurslardan oqilona va samarali foydalanish, ular miqdoriga putur yetkazmay, suv resurslarini muhofaza qilish, ulardan sifatli foydalanishni amalga oshirishdan iborat. nazariy va amaliy nuqtayi nazardan tabiiy resurslardan samarali foydalanish va ularni muhofaza qilish haqidagi ikki tushuncha va bir va yagona maqsadga intilishdan iborat bo'lib, …

2 / 10

gi. shunin guchun insonnin gkimyolashtirilgan xo`jalik va mayishiy faoliyati natijasida atrof muhitga salbiy ta`siri kuzatiladi. · suv resurslarining tanqisligi, ulardan sug`orish sanoat mayishiy turmush sohalarida keng foydalanish va ularni ifloslanishi · respublika hududining bir qismi tog` oraliqlarida bo`lgani uchun tabiat iqlim hususiyatlari bilan havfli zona (atmosferada zararli moddalarning to`planishi bo`yicha) hisoblanadi. markaziy osiyoda sug`oriladigan dehqonchilikda suv resurslardan asossiz va noo`rin foydalanish natijasida, orol va orol bo`yi muammosi vujudga keldi. yerning qayta sho`rlanishiva suvning yaroqsizligi ko`payib bormoqda. o`simliklar xom ashyosidan foydalanish chorvani betartib o`tlatish tabiiy manzaraga reaksiyon taziq respublikasidagi ekotizmlarning mahsulotlarni unumdorligini kamapyishiga olib kelmoqda. orol dengizi va orol bo`yi ekologiyasi. orol dengizi ilgari vaqtlarda dunyoda eng katta ichki dengizlardan biri hisoblanib undan ovchilik transport amudaryo, sirdaryo yer osti suvlari hamda atmosfera yog`inlari tushushi va yuzadan suvning bug`lanishini tashkil etadi. qadimgi tarixiy davrlarda dengiz sathining 1,5-2 m o`zgarishi, tabiiy iqlimi xususiyatlari biloan bog`liq bo`lib, suvning hajmi 100-150 km3 suv sathi maydoni …

3 / 10

r inqirozga uchrayapti. eng yomon ahvol janubiy oroldadir. ushbu mintaqa o`z ichiga shimoliy g`arbiy qizilqum zaungauz qoraqumi janubiy ustyurt va amudaryo deltasi kabi lanshaft komplekslarini oladi. orol bo`yining umumiy maydoni 437 ming km2 bo`lsa uning janubiy qismi 245 ming km2 ni tashkil etadi. bunga qoraqalpog`iston hududi o`zbekistonning xorazm viloyati turkmanistonning tashovuz viloyatlari kiradi. orol va orol bo`yida sodir bo`layotgan jadal ravishdagi cho`llanish xodisasi dunyo tajribasida uchratilmagan. shuning uchun ham uni miqdor va sifat jixatidan baxolashda ancha qiyinchiliklarga duch kelinmoqda. dengiz tubini ochilishi va daryo deltalarining qurishi hisobiga cho`l maydonlari kengaymoqda. ochilib qolgan 4mln gektar maydon yuzasi mayday tuz zarrachalari bilan qoplanib, yangi shakildahi qum qoplamlari hosil qiladi. shunday qilib, markaziy osiyo xududi qum tuz aerozollarini shamol yordamida ko`chirib yuruvchi kuchli yangi manba vujudga keldi. dastlabki ma’lumotlarga ko`ra, yiliga atmosferaga 15-75 mln. tonnagacha chang-to`zon ko`tarilishi mumkin. dengiz tubidan ko`tarilgan chang tuz to`zoni atmosferani ifloslanishini 5 foizdan ham orttirib bormoqda. chang tuz …

4 / 10

ndalar bilan zararlangan. qishloq xo`jalik mahsulotlarning hosili pasayib ketmoqda. amudaryoning yuqori oqimidagi hududlarida meliorativ holati yomonlashishi (surxandaryo, qashqadaryo, buxoro, samarqand) ii kategoriyadagi yerlarning ko`payishiga olib kelmoqda. amudaryoning o`rta oqimiga joylashgan turkmanistonning suv xo`jalik tumanlarida murakkab meliorativ holat kelib chiqmoqda. amudaryo va sirdaryoning quyi oqimlarida ko`pchilik maydonlar qoniqarsiz meliorativ aholi bilan iii va iv kategoriyaga mansub yerlar hisoblanadi. sho`rlangan, kuchli sho`rlangan maydonlar 35-70 foizni tashkil etadi. tuproqlarning sho`rlanishi hisobiga qishloq xo`jalik mahsulotlari hosili o`zbekistonda 30 foiz, turkmanistonda 40 foiz, qozog`isotnda 30-33 foiz, tojikistonda 19 foiz, qirg`izistonda 20 foizga pasayib ketdi. markaziy osiyoda keyingi yillarda yalpi paxta hosilining ko`payishi sezilmayapti. o`simliklar qatlamining o`zgarishi bilan umumiy yem-xashak zaxirasi 1200 dan 500000 tonnagacha kamaydi. boshoqli har yil o`tloqzorlardan 3 marta qisqardi. dorivor o`simliklar zaxirasi kamayib siyraklashib bormoqda. yaylovlarning qisqarishi va hosildorlikning pasayishi chorva molla;riga o`z ta’sirini ko`rsatmoqda. sho`rlangan yerlar maydoni kundan-kunga ortib bormoqda. qirg`oqchilik tufayli iqlimning keskin kontinentanligi ortib ketdi. dengiz va quruqlik o`rtasidagi …

5 / 10

higa olib keladi. sut emizuvchi hayvonlar va qushlar kamayib ketdi. qurigan maydonlar aholi uchun xavfli kasallik tarqatuvchi kemiruvchilar bilan to`lib bormoqda. orol buyining epidemiologik ahvoli nihoyatda og`ir. aholining markazlashgan suv bilan ta’minlash 29067 foizni tashkil etadi. aholining yarmi ifloslangan ochiq suv xafzalaridan foydalanadi. orol dengizini saqlab qolish mumkinmi? orol muammosining asosini uning kdengiz sifatida saqlab qolishni tashkil etadi. shuni ta’kidlash lozimki orol o`z tarixi davomida ilmiy ma’lumotlarga qaraganda ko`p marta o`z shaklini o`zgartirgani va qurib qolgani ma’lum. orol dengizi dastlabki absolyut balandligini tiklash uchun 100 m3km dan ortiq suv kerak bo`ladi. orolni saqlab qolish haqida hozirgi vaqtda bir necha fikrlar mavjud. 1. orolni qanday bo`lmasin qutqarish va avvalgi holatiga qaytarish zarur. 2. orol dengiziga sathni barqaror bir sathga saqlab bo`lmaydi, shuning uchun uni to`liq qurishi muqarrar. 3. orol sathini ma’lum bir sathda saqlab qolish mumkin va uni amalgam oshirish zarur. birinchi fikr 1985 – 1987 yillarda o`zbekiston yozuvchilar uyushmasi a’zolari …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "orol yerosti suvlari geologik muhit tizimi"

orol va orol bo`yi ekologik vaziyat keskinlashuvining asosiy omillari mavzu: orol yerosti suvlari geologik muhit tizimining asosiy hal qiluvchi qismi. reja: 1. orol dengizi va orolbo`yi ekologiyasi 2. orol dengizini saqlab qolish mumkinmi? 3. qumli cho`llar ekologiyasi 4. adr va tog` mintaqalari ekologiyasi. 5. tog` etakalri va tog`larning ekologik muammolari 6. sug`oriladigan yerlar ekologiyasi. 7. ekologik ma`lum va tarbiya-biosferani saqlab qolishning muhim omili. suv resurslaridan maqsadli foydalanish moddiy boyliklarni ko'paytirishning asosini tashkil qiladi va umuman ekologik sharoit hayotning rivojdantirish omili bo‘lib, uning holatiga jiddiy tasir etadi. tabiat muhofazasi ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lsa, suv xo "jaligi asosan sug'orish va zax qochirish melioratsiyasini to'g'r...

This file contains 10 pages in DOCX format (31.5 KB). To download "orol yerosti suvlari geologik muhit tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: orol yerosti suvlari geologik m… DOCX 10 pages Free download Telegram