fazalarmuvozanati termodinamikasi

PPT 33 pages 3.2 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PPT

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

slayd 1 mavzu: fazalar muvozanati termodinamikasi. reja: faza, komponent, komponentlar soni, erkinlik darajasi tushunchalari. geterogen muvozanatning umumiy sharti gibbsning fazalar qoidasi. klauzius – klapeyron tenglamasi. bir komponentli sistemalar. suv va oltingugurtning holat diagrammasi. fazalar muvozanati massalar ta'siri qonuni bir jinsli gomogen moddalar orasida bo'ladigan muvozanatlar uchungina tadbiq etiladi. ko'p jinsli moddalar orasidagi yuzaga keladigan muvozanat geterogen yoki fazalararo (fazoviy) muvozanat deyilib, bunday muvozanat massalar ta'siri qonuniga bo'ysunmaydi. ko'p fazali geterogen sistemalardagi muvozanatni xarakterlash uchun gibbs (amerika fizigi) 1873-1878 yillarda fazalar qoidasini yaratdi. bu qoida – geterogen sistemaning alohida olingan gomogen qismlari qanday sharoitda ( r, t, s va h.z. ) o'zaro termodinamik muvozanatda turishini ifodalaydi. fazalar muvozanati geterogen sistemadagi moddalar bir-biridan chegara sirtlari bilan ajralgan bo'ladi. geterogen sistemaning boshqa qismlaridan chegara sirtlari bilan ajralgan va bir xil kimyoviy, fizikaviy hamda termodinamik xossaga ega bo'lgan gomogen qismiga faza (f) deyiladi. eritma tagida cho'kma (qattiq tuz) ham bo'lsa, bu sistema uch fazali …

2 / 33

o'la oladigan tarkibiy qism (individual kimyoviy birikma) komponent deyiladi. komponentlar oddiy va murakkab bo'lishi mumkin. c+co2↔2co nechta tarkibiy qism- ? nechta faza - ? nechta komponentlar - ? termodinamik sistemadagi har qaysi fazalarning kimyoviy tarkibini to'la ifodalash uchun etarli bo'lgan modda xillarining eng kichik soni sistemaning mustaqil tarkibiy qismlari yoki komponentlar soni ( k ) deb ataladi. muvozanatdagi sistemalar komponentlar soniga qarab – bir, ikki va ko'p komponentli bo'ladi. komponentlar sonini aniqlashda sistemaning hamma tarkibiy qismlari hisobga olinmaydi. agar sistemaning komponentlari bir-biri bilan ta'sirlashmasa (m: fizikaviy sistemada), komponentlar soni sistemadagi moddalar soniga(tarkibiy qismlar soniga) teng bo'ladi. sistemadagi moddalar bir-biri bilan kimyoviy ta'sirlashsa, unda komponentlar soni tarkibiy qismlar sonidan sistemada borayotgan kimyoviy reaksiyalar soni ayirmasiga teng bo'ladi: komponentlar soni - ? faza – 3 ta tarkibiy qism – 3ta reaksiya soni – 1 ta caco3=cao+co2 k = 3 – 1 = 2 sistemaning termodinamik holati erkinlik darajasi bilan xarakterlanadi (f). erkinlik …

3 / 33

lar erkinlik darajasi 2ga teng). geterogen muvozanatning umumiy sharti har qanday sistemadagi muvozanatning umumiy shartini komponentlarning kimyoviy potensiallari yordamida ifodalasak quyidagicha bo'ladi: idni=0 faraz qilaylik, muvozanat holatidagi sistemada  va  fazalar mavjud bo'lsin va i-komponent  fazadan  fazaga o'tsin hamda boshqa komponentlar miqdorlari o'zgarmas bo'lsin. bunda i()dni( ) +i(  )dni( )=0 bo'ladi. dni( ) =-dn (chunki) dn mol i – komponent  fazadan  fazaga o'tayapti) va dni( ) =dn. demak, -i()dn+i(  )dn=0 bo'ladi. bundan i – komponent uchun quyidagicha yozish mumkin. i()=i() bu geterogen muvozanatning umumiy shartidir. bu shartni ko'p fazali sistemaga tadbiq qilcak, fazalararo muvozanat sharti kelib chiqadi -hamma fazalardagi har qaysi komponentning kimyoviy potensiallari tengdir. gibbsning fazalar qoidasi sistemaning tashqi parametrlari (r, t) o'zgarsa, muvozanat buziladi: eritma konsentrasiyasi o'zgaradi yoki biror faza yo'qoladi, yoki yangi faza hosil bo'ladi. bu kabi o'zgarishlar sistemada yangi muvozanat yuzaga kelgunga qadar davom etadi. fazalarni bu kabi bir-biriga …

4 / 33

. bunga suyuqlanish, bug'lanish, qaynash, moddaning qattiq holdan gaz holatga o'tishi va xokazolar misol bo'la oladi. ikkita fazadagi moddalarning kimyoviy potensiali uchun ifodalarni yozsak d(1) =-s(1)dt+v(1)dp d(2) =-s(2)dt+v(2)dp muvozanatda d(1)=d(2) bo'lishi kerak. unda yuqoridagi tenglamalardan quyidagini hosil qilamiz sv=dpdt bu erda s=s(2) - s(1); v= v(2)- v(1) qaytar izotermik o'tish jarayonlari uchun s=hf.u./t bo'ladi. bu erda hf.o'. - faza o'tish issiqligi; t - faza o'tish harorati. bu ifodani yuqoridagi tenglamaga qo'ysak dp/dt=hf.o'. /tv klauzius – klapeyron tenglamasi kelib chiqadi. bug'lanish va sublimatlanish jarayonlaridagi fazaviy o'tishlar uchun klauzius –klayperon tenglamasini boshqacharoq ko'rinishda yozish mumkin. bug' xajmi suyuq modda hajmidan ko'p farq qilgani, ya'ni vbug'>>vsuyuq ligidan v= vbug'-vsuyuq tenglamadagi v vbug' deb olinsa katta xato bo'lmaydi. 1 mol ideal gaz yoki bug' uchun vbug' =rt/p bu ifodani yuqoridagi tenglamaga qo'ysak, tenglama quyidagi ko'rinishga keladi. vbug' =rt/p dlnp/dt=hbug'/rt2 bu erda hbug' - molyar bug'lanish issiqligi. uncha katta bo'lmagan haroratlar oralig'ida hbug'ni o'zgarmas deb …

5 / 33

ir xil moddadan iborat bo'lsin. agarda modda bir necha xil kristallik modifikasiya holatlarida mavjud bo'la olsa, ularni har biri alohida faza bo'ladi. masalan, suv 6 modifikasiyali muzni hosil qilishi; oltingugurt monoklinik yoki rombik shakllarda; fosfor - oq, qora va siyox rang ko'rinishlarda bo'lishi ma'lum. yuqoridagi modifikasiyalar (turlar) ma'lum harorat oralig'idagina (intervalda) barqarordir. bunday sistemalarni o'rganishda fazoviy diagrammalardan yoki holat diagrammalaridan keng foydalaniladi. bunday sistemalarda fazalar almashinuvi sistema to'yingan bug' bosimini haroratga qarab o'zgarishi bilan ifodalanadi. holat diagrammalarining analizi, sistemadagi fazalar sonini, ularning mavjud bo'lish chegaralarini, komponentlarni o'zaro ta'sirlashuv xarakterini, yangi hosil bo'lgan birikma va uning tarkibini aniqlash imkonini beradi. bir komponentli sistemalarga barcha toza oddiy va murakkab moddalar (m: s, fe, suv, agn03 va boshqalar) kiradi. . bir komponentli sistemalar uchun fazalar qoidasi f=3-f ko'rinishda yoziladi. misol tariqasida suv, muz, bug'dan iborat muvozanatdagi sistemani ko'rib chiqamiz. komponent – suv (n20) 1ta. bu sistema uch fazali, lekin fazalar soni bosim va …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fazalarmuvozanati termodinamikasi"

slayd 1 mavzu: fazalar muvozanati termodinamikasi. reja: faza, komponent, komponentlar soni, erkinlik darajasi tushunchalari. geterogen muvozanatning umumiy sharti gibbsning fazalar qoidasi. klauzius – klapeyron tenglamasi. bir komponentli sistemalar. suv va oltingugurtning holat diagrammasi. fazalar muvozanati massalar ta'siri qonuni bir jinsli gomogen moddalar orasida bo'ladigan muvozanatlar uchungina tadbiq etiladi. ko'p jinsli moddalar orasidagi yuzaga keladigan muvozanat geterogen yoki fazalararo (fazoviy) muvozanat deyilib, bunday muvozanat massalar ta'siri qonuniga bo'ysunmaydi. ko'p fazali geterogen sistemalardagi muvozanatni xarakterlash uchun gibbs (amerika fizigi) 1873-1878 yillarda fazalar qoidasini yaratdi. bu qoida – geterogen sistemaning alohida olingan gomogen qismlari qand...

This file contains 33 pages in PPT format (3.2 MB). To download "fazalarmuvozanati termodinamikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fazalarmuvozanati termodinamika… PPT 33 pages Free download Telegram