kimyoviy reaksiyalarni o'rganish

PPTX 32 pages 6.9 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.9 MB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

prezentatsiya powerpoint andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo ta’limi yo’nalishi 302-guruh talabasi yuldashboyeva mubinabonuning fizikaviy kimyo fanidan mustaqil ta’lim uchun tayyorlagan taqdimoti. mavzu: kimyoviy reaksiyalar tezligiga reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyalarining ta’siri. re’ja: kimyoviy reaksiya tezligi. reaksiya tezligiga konsentratsiyaning ta’siri. massalar ta’siri qonunining reaksiya tezligiga ta’siri. reagent va mahsulot konsentratsiyalari. orqali tezlikning ifodalanishi. xulosa. kimyoviy reaksiyalar tezligi o'rganishga, asosan xix asrning oxirlaridan boshlab alohida ahamiyat beriladigan bo‘ldi. dastlab, kimyoviy reaksiyalarning klassifikatsiya qilishga va ularning borishini ifodalavdigan tenglam alarni topishga qaratilgan. bu sohaning taraqqiy ettirishda m.n.semenov. v.n.kondratev, n.f.shilov. ginshelvud kabilarning xizmatlari g‘oyat kattadir. reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyasining vaqt birligi ichida o'zgarishi reaksiyaning tezligi deb ataladi. reaksiya kirishayotgan moddalarning konsentratsiyasi vaqt o‘tishi bilan kamayib boradi. buning natijasida reaksiyaning tezligi ham har xil vaqtda turlicha bo’ladi. shuning uchun haqiqiy tezlik reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyasining cheksiz kichik miqdoriga teng bo‘ladi: v=dc/dt v - reaksiyaning haqiqiy tezligi s -konsentratsiya t - vaqt moddalar reaksiyaga ekvivalent …

2 / 32

iya dc/dt mahsulotlari konsentratsiyasining o‘zgarishi o‘lchanganda esa musbat ishorasi qo‘yiladi. shunday qilib: v=+/- dc/dt bo’ladi. reaksiyalarning tezligi kuzatilgan tezlik (v) ning qiymati bilan emas. balki tezlik konstantasi (k) ning qiymati bilan solishtiriladi. tezlik konstantasining qiymati reaksiyaga. temperaturaga va katalizatorlarga bog’liq bo’lib, reaksiyaga kirishuvchi moddalarning konsentratsiyasiga (parsial bosimiga) bog’liq bo’lmaydi. barcha reaksiyalar ikki sinfga gomogen va geterogen reaksiyalarga bo’linadi. agar reaksiya birgina fazada (gaz muhitda yoki eritmada) sodir bo’lsa uni gomogen reaksiya deyiladi. agar reaksiya bir necha fazada borsa (masalan, gazlar bilan qattiq jismlar yoki suyuqliklar reaksiyaga kirishsa) bunga geterogen reaksiya deyiladi. shuningdek reaksiyalar ikki gruppaga bo’linadi: qaytmas reaksiyalaroxirigacha boruvchi reaksiyalar. qaytar reaksiyalar - oxirigacha bormaydigan ma’lum kimyoviy muvozanat holatiga qadar boradigan reaksiyalar. agar reaksiyaga kirishuvchi moddalar kontsentratsiyasi oshirilsa, birgalikda harakatlanuvchi reaktiv zarrachalar ko'proq bo'ladi. ko'proq to'qnashuvlar bo'ladi va shuning uchun reaktsiya tezligi ortadi. reaktivlarning kontsentratsiyasi qanchalik yuqori bo'lsa, reaktsiya tezligi shunchalik tez bo'ladi. qaytmas reaksiyalarning asosiy belgisi, reaksiya vaqtida ishtirok …

3 / 32

r konsentratsiyalarning vaqt birligi ichida o‘zgarishi bilan o‘lchanadi. reaksiya tezligini topishda reaksiyaga kirishayotgan moddalarni yoki reaksiya mahsulotlarini olishining ahamiyati yo‘q. bunday vaqtda qaysi moddaning miqdorini o‘lchash qulay bo'lsa, reaksiya tezligi shu modda konsentratsiyasining o‘zgarishi bilan o‘lchanadi. reaksiyaga kirishayotgan moddalaraning konsentratsiyalari vaqt o‘tishi bilan kamayadi, mahsulotlarniki esa, aksincha ortib boradi. reaksiya tezligini o’lchash uchun odatda dinamik va statik usullardan foydalaniladi. dinamik usulda dastlabki moddalardan tayyorlangan aralashma reaksiya sodir bo‘lishi uchun yetarli temperaturaga ega bo‘lgan zonaga kiritiladi. moddalar shu sharoitda o ‘zaro reaksiyaga kirishadi. bunda aralashm aning reaksion zonadan mumkin qadar tez chiqib ketishi va reaksiya to‘xtab qoldaigan sovuq zonaga o ‘tishi zarur. reaksion zonaga kirishidan avval va zonadan chiqqandan keyin aralashma analiz qilinib, reaksiya tezligi hisoblanadi. statik usulda reaksiya sodir bo’layotgan idishdan vaqti-vaqti bilan namuna olib turiladi va dastlabki moddalar miqdori yoki mahsulotlar miqdori aniqlanadi. buning uchun analitik kimyo usullaridan masalan titrlash usulidan foydalanadi. bunda moddalarning fizik xossalarini o‘zgarishi reaksiya mahsulotlarining …

4 / 32

ing konsentratsiyasi qancha yuqori bo'lsa, to'qnashuvlar soni shuncha ko'p bo'ladi. shu mulohazalar va ko'p tajribalar ma’lumotlari asosida kimyoviy kinetikaning asosiy qonuni ta’riflangan; bu qonun reaksiya tezligining reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyasiga bog'liqligini belgilab beradi: kimyoviy reaksiyaning tezligi reaksiyaga kirishayotgan moddalar konsentratsiyalari ko‘paytmasiga proporsionaldir. reaksiyaning tezlik konstantasi k reaksiyaga kirishayotgan moddalarning tabiatiga va temperaturaga bog'liq, lekin moddalarning konsentratsiyasiga bog'liq emas. reaksiya tezligini reaksiyaga kirishayotgan moddalarning konsentratsiyasi bilan bog'laydigan tenglama reaksiyaning kinetik tenglamasi deyiladi. agar reaksiyaning kinetik tenglamasi tajriba yo'li bilan aniqlangan bo'lsa, u holda reaksiyaga kirishayotgan o'sha moddalarning boshqa konsentratsiyalardagi reaksiya tezligini shu tenglama yordamida hisoblab topish mumkin. temperaturaning ta’siri. reaksiya tezligining temperaturaga bog'liqligi vant-goff qoidasi bilan aniqlanadi:temperatura har 10° ga ko‘tarilganda ko‘pchilik reaksiyalarning tezligi 2—4 marta ortadi. vant-goff qoidasi taqribiy bo‘lib, uni reaksiyaning tezligiga temperaturaning ta’sirini taxminiy baholash zarur bo‘lgandagina qo‘llash mumkin. temperatura kimyoviy reaksiyaning tezligiga ta’sir etib, tezlik konstantasini oshiradi. konsentratsiyaning reaksiya tezligiga ta'siri to'qnashuv nazariyasiga ko'ra , reaksiya tezligi …

5 / 32

vaqt o'tishi bilan kamayadi, chunki reaktivlar kontsentratsiyasi reaktivlar mahsulotga aylantirilganda kamayadi. reaktsiya tezligi odatda reaktiv kontsentratsiyasini oshirganda ortadi. ushbu bo'lim reaktivlar tezligi va reaktiv kontsentratsiyasi o'rtasidagi munosabatlarni tavsiflovchi tezlik qonunlari deb ataladigan matematik ifodalarni o'rganadi . tarif qonunlari - bu eksperimental tekshiriladigan ma'lumotlarning matematik tavsiflari. moddalar orasida reaksiya sodir bo’lishi uchun ularning zarrachalari o‘zaro to‘qnashuvi zarur, shundagina ularning biri ikkinchi turdagi moddalar atomlarining elektr maydonlari ta’siriga duchor bo’lishi kerak. faqat shunday vaziyatdagina elektronlaming yangi holatga olishi yangi moddalar hosil bo’lishi amalga oshadi. shu sababli kimyoviy reaksiya tezligi zarrachalarning o’zaro to’qnashuvi soniga proporsional bo’ladi, degan xulosaga kelish to‘glri bo’ladi. bunday to‘qnashuvlar soni har bir modda konsentratsiyasiga, aniqrog’i moddalar konsentratsiyalarining ko’paytmasiga to‘g‘ri proporsional bo’lishi 1867-yilda ta‘sir etuvchi massalar qonunini kashf etishga olib keldi: doimiy temperaturada kimyoviy reaksiyaning tezligi reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyalari ko‘paytmasiga to’g’ri proportsional bo’ladi. tenglamasi aa + v – c c + dd bo‘lgan reaksiyaning tezlik ifodasi v = k[a]a[b]b …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy reaksiyalarni o'rganish"

prezentatsiya powerpoint andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo ta’limi yo’nalishi 302-guruh talabasi yuldashboyeva mubinabonuning fizikaviy kimyo fanidan mustaqil ta’lim uchun tayyorlagan taqdimoti. mavzu: kimyoviy reaksiyalar tezligiga reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyalarining ta’siri. re’ja: kimyoviy reaksiya tezligi. reaksiya tezligiga konsentratsiyaning ta’siri. massalar ta’siri qonunining reaksiya tezligiga ta’siri. reagent va mahsulot konsentratsiyalari. orqali tezlikning ifodalanishi. xulosa. kimyoviy reaksiyalar tezligi o'rganishga, asosan xix asrning oxirlaridan boshlab alohida ahamiyat beriladigan bo‘ldi. dastlab, kimyoviy reaksiyalarning klassifikatsiya qilishga va ularning borishini ifodalavdigan tenglam alarni topishga qaratilgan. bu sohaning t...

This file contains 32 pages in PPTX format (6.9 MB). To download "kimyoviy reaksiyalarni o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy reaksiyalarni o'rganish PPTX 32 pages Free download Telegram