ahmad al – farg‘oniy

DOCX 15 pages 26.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.5 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

ahmad al – farg‘oniy reja: 1. ahmad al – farg‘oniy hayoti 2. geografiya va kosmografiyaga qo‘shgan hissasi 3. asarlari ro‘yxati va tavsifi xulosa foydalanilgan adabiyotlar fargʻona — 865, misr) - astronomiya, matematika, geografiya va boshqa ilmiy yoʻnalishlarda faoliyat koʻrsatgan oʻzbek qomusiy olimi. sharqda al-fargʻoniy yevropada alfraganus taxalluslari bilan mashhur. uning hayoti va ilmiy faoliyati toʻgʻrisida juda oz, u ham boʻlsa, uzuq-yuluq maʼlumotlar yetib kelgan. ahmad al-fargʻoniy hayoti, ilmiy izlanishlari va kamoloti abbosiylar sulolasi hukm surgan, arab xalifaligi jahonning eng yirik saltanatlaridan biriga aylanib, uning ijtimoiysiyosiy va madaniy hayotida movarounnahr, xorazm va xurosondan kelgan koʻplab mutafakkirlar muhim oʻringa ega boʻla boshlagan tarixiy davrda kechdi. al-fargʻoniy xalifa xorun ar-rashid (786-809) vorislari al-maʼmun (813-833), muʼtasim (833-842) va mutavakkil (846-861) hukmronlik qilgan davrda yashadi hamda avval marv, soʻngra bagʻdod, damashq va qohira shaharlarida ilmi hayʼat (falakiyotshunoslik astronomiya), riyoziyot (matematika) va jugʻrofiya (geografiya) fanlari bilan shugʻullandi hamda qator ilmiy va amaliy asarlar yozib qoldirdi. ahmad …

2 / 15

adi. uning akasi abdulloh bilan taxt uchun (809-813 yillarda) olib borgan kurashi (xorun ar-rashid oʻgʻli abdullohni 806 yilda movarounnahr va xurosonning noibi etib marvga yuborgan edi) abdullohning gʻalabasi bilan tugaydi. muhammad al-amin qatl etiladi. oʻsha yili (813-yil) abdulloh al-maʼmun nomi bilan taxtga oʻtiradi. biroq u xalifalik poytaxti bagʻdodga bormay, to 819 yilga qadar marvda yashaydi. u oʻz atrofiga olimlaru fozillarni toʻplaydi. 819-yil al-maʼmun barcha saroy aʼyonlari va olimlari bilan birga maradan bagʻdodga koʻchadi. ular orasida al-fargʻoniy ham boʻlgan. bu davrda xalifalikda horun ar-rashid farmoni bilan bino qilingan ikkita rasadxona va boy kutubxona bor edi. abu rayxon beruniy maʼlumotiga qaraganda, rasadxonalardan biri bagʻdodning ash-shammosiya mahallasida va ikkinchisi damashq yaqinida kasiyun nomli togʻda joylashgan edi. rasadxonalarda horun ar-rashid asos solgan ilmiy markaz „bayt ul-hikmat“ („donishmandlar uyi“) olimlari ilmiy tadqiqotlar olib borardi. ular orasida al-fargʻoniy ham bor edi. al-fargʻoniy avval bagʻdoddagi rasadxonada ish olib bordi, soʻngra al-maʼmun topshirigʻiga binoan damashqdagi rasadxonada osmon jismlari …

3 / 15

molidagi sinjor dashtida tadmur va ar-raqqa oraligida yer meridiani bir darajasining uzunligini oʻlchashda qatnashdi.al-fargʻoniyning hayoti va ilmiy hamda amaliy faoliyati toʻgʻrisidagi eng soʻnggi maʼlumot 861 yilga mansubdir. oʻsha yili abbosiy xalifa abul fazl jaʼfar al-mutavakkil (hukmronlik yillari 847-861) buyrugʻiga binoan nil daryosidagi suv sathini oʻlchaydigan inshoot barpo etish uchun misrning qohira yaqinidagi fustat shahriga keladi. ilmiy-texnik va meʼmoriy jihatdan gʻoyat ulugʻvor bu qurilma nil daryosining sayyolat ul-rod mavzesida hozirga qadar saqlanib qolgan. garchi al-fargʻoniy haqida maʼlumotlar juda oz boʻlsada, ammo oʻrta asrlarda sharq ilmiy dunyosida uning nomi mashhur boʻlgan. ibn annadim (10-asr), ibn al-kiftiy (12-13-asrlar), abul faraj bar ebrey (13-asr) va xoji xalifa (17-asr) kabi sharq fihrastchilari uning nomini oʻz asarlarida qayd etganlar. musulmon mamlakatlari boʻylab safarga chiqqan zahiriddin muhammad bobur nomidagi ekspeditsiya aʼzolari 1997-yil 5-dekabrda marda boʻlishib, al-fargʻoniy hayotini oʻrganishlari natijasida u misrning fustat shahrida vafot etganligi, munattam togʻining sharqiy qismidan sal narida joylashgan imom ash-shofe qabristoniga dafn etilganligini …

4 / 15

ri haqidagi kitob“ asaridan bir necha asrlar davomida yevropa universitetlarida astronomiya fani boʻyicha asosiy darslik sifatida foydalanilgan, chunki bu kitob zamonasidagi astronomiya haqidagi eng muhim va zarur boʻlgan bilimlarni oʻz ichiga olgan. uning geografiyaga oid boʻlimi yer yuzidagi mamlakatlar va shaharlar haqidagi eng boshlangʻich va zaruriy bilimlarga bagʻishlangan boʻlib, „yerdagi maʼlum mamlakatlar va shaharlarning nomlari va har bir iqlimdagi hodisalar haqida“ deb ataladi. asarda falakiyot va geografiya ilmlarining asosiy mazmuni, vazifalari va qismlari tushunarli dalillar asosida sodda qilib bayon etiladi. xususan, yerning dumaloqligi, bir xil osmon yoritqichlarining turli vaqtda koʻtarilishi, tutilishi va bu tutilishning har bir joydan turlicha koʻrinishi, masofalar oʻzgarishi bilan ularning koʻrinishi oʻzgarishi haqida qimmatli mulohazalar bildiriladi. umuman al-fargʻoniyning „astronomiya asoslari haqidagi kitob“ asari oʻrta asr musulmon sharqi mamlakatlaridagi, soʻng ispaniya orqali yevropa mamlakatlaridagi astronomiya ilmining rivojini boshlab berdi. qadimiy yunon ilmi, jumladan, astronomik ilmlar ham birinchi bor arabchadan tarjima qilingan risolalar orqali maʼlum boʻldi. al-fargʻoniy asarining lotincha …

5 / 15

qolgan (lekin bular hozirgi zamon tillariga tarjima qilinmagan). asarlarning qoʻlyozmalari jahonning turli shaharlari — berlin, dushanba, london, parij, tehron, toshkent, mashhad, patna, rampur, xalab va qohiradagi yirik kutubxonalarda saqlanmoqda. ahmad al-fargʻoniyning boy ilmiy merosini chuqur oʻrganish oʻzbekistonda mustaqillikdan keyin boshlandi. 1998-yil al-fargʻoniyning 1200-yilligi xalqaro miqyosda keng nishonlandi. fargʻona shahrida al-fargʻoniy nomi bilan ataladigan istirohat bogʻi va qadimiy quva shahrida al-fargʻoniy haykali oʻrnatildi. yunesko ning 1998-yildagi tadbirlari, oʻzbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining „ahmad al-fargʻoniy tavalludining 1200-yilligini nishonlash toʻgʻrisida“gi qarori (1997-yil 27-noyabr)ga koʻra alloma hayoti va ijodiga bagʻishlangan ilmiy anjumanlar, badiiy koʻrgazmalar oʻtkazildi, yangi kitoblar nashr etildi, spektakllar (dramaturg hayitmat rasulning „piri koinot“, yoʻldosh sulaymonning „fargʻona farzandi“, nurulloxon hoji abdulloh oʻgʻli „bashar allomasi“) sahnalashtirildi, filmlar suratga olindi. oydagi 20 kmli yirik kraterlardan biriga ahmad al-fargʻoniy nomi berilgan. fargʻona shahridagi maydon, koʻcha, maktablarning biriga al-fargʻoniy nomi berilgan. manbalarda uning farg‘onalik ekanligidan tashqari deyarli boshqa ma’lumotlar saqlanmagan. al-farg‘oniyning hayoti haqidagi eng so‘nggi va eng aniq …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ahmad al – farg‘oniy"

ahmad al – farg‘oniy reja: 1. ahmad al – farg‘oniy hayoti 2. geografiya va kosmografiyaga qo‘shgan hissasi 3. asarlari ro‘yxati va tavsifi xulosa foydalanilgan adabiyotlar fargʻona — 865, misr) - astronomiya, matematika, geografiya va boshqa ilmiy yoʻnalishlarda faoliyat koʻrsatgan oʻzbek qomusiy olimi. sharqda al-fargʻoniy yevropada alfraganus taxalluslari bilan mashhur. uning hayoti va ilmiy faoliyati toʻgʻrisida juda oz, u ham boʻlsa, uzuq-yuluq maʼlumotlar yetib kelgan. ahmad al-fargʻoniy hayoti, ilmiy izlanishlari va kamoloti abbosiylar sulolasi hukm surgan, arab xalifaligi jahonning eng yirik saltanatlaridan biriga aylanib, uning ijtimoiysiyosiy va madaniy hayotida movarounnahr, xorazm va xurosondan kelgan koʻplab mutafakkirlar muhim oʻringa ega boʻla boshlagan tarixiy davrda kechdi....

This file contains 15 pages in DOCX format (26.5 KB). To download "ahmad al – farg‘oniy", click the Telegram button on the left.

Tags: ahmad al – farg‘oniy DOCX 15 pages Free download Telegram