tektonik jarayonlar va litosferaning resurs ekologik funktsiyasi

PPTX 11 стр. 14,2 МБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 14,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

prezentatsiya powerpoint tektonik jarayonlar va litosferaning resurs ekologik funktsiyasi bajardi: tektonik jarayonlar – bu er po'stining harakatlari bo'lib, er qa'rida yuz beradigan kuchlar natijasida vujudga keladigan deformatsiya jarayonlaridir. bu harakatlar er po'stini tashkil etuvchi jinslarning shaklini o'zgartirib, tog'lar hosil bo'lishi va boshqa geologik o'zgarishlarga sabab bo'ladi. 2 tektonik harakatlarning asosiy xususiyatlari: kuch ta'siri: er mantiyasi va po'stidagi kuchlar ta'sirida sodir bo'ladi. deformatsiya: bu kuchlar er po'stini deformatsiyaga uchratadi, ya'ni tog' jinslarini ezadi, cho'zadi yoki buradi. geologik o'zgarishlar: tektonik harakatlar natijasida tog'lar, jarliklar, yoriqlar va boshqa ko'plab geologik strukturalar vujudga keladi. kimyoviy o'zgarishlar: deformatsiyaga uchragan jinslarning kimyoviy tarkibida ham o'zgarishlar sodir bo'lishi mumkin. qisqacha aytganda, tektonik jarayonlar erning ichki kuchlari ta'sirida er po'stida sodir bo'ladigan barcha harakatlar va deformatsiyalarni o'z ichiga oladi. 3 tektonosfera: tektonik jarayonlarning manbai tektonik harakatlarning va deformatsiyalarning asosiy manbalari litosferaning o'zida bo'lmay balki, er qa'rining chuqur qismlarida, asosan litosferaning tagida joylashgan plastik va harakatchan qavatida, yuqori mantiyada …

2 / 11

arida okeanlarni intensiv geologik va geofizik o'rganish boshlangan va kator muxim geofizik kashfiyotlar kilingan. astenosfera mavjudligi va uning ustida litosfera xarakatlanishi aniklandi. yangi kontseptsiya omadli bo'lib tez orada dalillar bilan tasdiklana boshlagan. chukur suvdagi burgulash, okeanlar spredingi kontseptsiyasini boshka tasdiklovchi malumotlarini berdi, bunda chukindi kavat kalinligi spreding markazida noldan kit etagida kuplab kilometrlarga ortishini va ushbu yunalishda kavat stratigrafik amplitudasi xamda tagda kadim yotkiziklar mavjudligi xisobiga ortishi tasdiklandi. spreding jarayoni mavjud ekanligini suv ostiga tushuriladigan apparatlar xam tasdikladi. ular yordamida rift zonalari markazlarida inkor kilib bulmaydigan chuzilish izlari kuzatilgan va dj.t.vilsonning transform yoriklar xakidagi fikrlari to'griligi aniklandi. 5 plitalar tektonikasining dalillari va nazariy asoslari plitalar tektonikasi mavjudligi xakidagi uchinchi toifadagi dalillarni kosmik geodeziya berdi. jumladan, plitalar bir-biriga nisbatan gorizontal xarakatlanishi va yo'l-yo'l magnit anomaliyalari asosida bashorat kilingan xarakatlar umumiy belgilari va tezliklari mos kelgan. nixoyat, seysmik tomografiyaning paydo bulishi bilan mantiyadagi konvektiv okimlar o'z isbotini topdi va ular yordamida plitalar …

3 / 11

adi-kattik va murt litosfera va plastik xamda xarakatchan astenosfera. yukorida aytib utildiki, mazkur kavatlar seysmologik (seysmik tulkinlar tezligi, ular sunish darajasi) yoki magnitotellurik (tabiiy elektr toklarga karshilik kursatish darajasi) malumotlarga asosan ajratiladi. shuni xam takidlash zarurki litosfera va astenosfera chegaralari mazkur ikki toifa malumotlari buyicha tulik mos kelmasligi mumkin. 2 ikkinchi holat litosfera tabiiy ravishda cheklangan mikdordagi plitalarga ajraladi-xozirgi vaktda ettita katta va shuncha kichik plitalar ajratilishiga va ular orasidan chegaralar utkazishiga asos bulib zilzila uchoklari xizmat kiladi. zilzila o'choklari notekis tarkalgan: plitalar ichki kismlari deyarli aseysmik, anikrogi sust seysmik (istisnolar xam mavjud), seysmik energiyani asosiy aralish kismi ularning chet kismlaridir va ularga binoan chegaralar ajratiladi. 7 plitalarning o'zaro siljishi va chegara turlari plitalar tektonikasi uchinchi xolati ularning uzaro bir-biriga nisbatan siljishiga taaluklidir. xaraktalarning uch turi va shunga binoan plitalar orasida chegaralar kuydagi xususiyatda ajraladi: divergent chegaralar, ular buylab plitalar bir-biridan kochadi spreding zonasi paydo buladi; konvergent chegarlar, bunda plitalar …

4 / 11

ni belgilovchi hamda aks ettiruvchi barcha funktsiyalarining xilma-xilligidir. "litosferaning ekologik funktsiyalari" atamasi va tushunchasi 1994 yilda v. t. trofimov va d. g. ziling tomonidan kiritilgan. litosferaning 4 ta asosiy ekologik funktsiyalari mavjud. bular: resurs, geodinamik, geokimyoviy va geofizik. litosferaning resurs ekologik funktsiyasi – bu uning mineral, organik va organomineral resurslarining biota (jonli tabiat) va insoniyat jamiyati hayoti hamda faoliyati uchun tutgan o'rni. ahamiyati: litosferaning bu funktsiyasi uning boshqa funktsiyalaridan (geodinamik, geokimyoviy) ustun turadi, chunki u tirik organizmlarning mavjudligi va rivojlanishini bevosita belgilaydi. kompleks yondashuv: ekologik muammolarni baholashda, faqatgina texnik yoki iqtisodiy jihatni emas, balki litosferaning barcha resurslari va ularning hayotga ta'sirini kompleks ko'rib chiqish zarur. bu funktsiyaning ba'zi jihatlari: biota hayoti uchun zarur resurslar — masalan, o'simliklarning fotosintez va metabolizm jarayonlarida ishtirok etuvchi biogen elementlar. inson hayoti va faoliyatini ta'minlovchi resurslar — mineral-xom ashyo resurslari. geologik makon resurslari — biotaning joylashishi va mavjud bo'lishi uchun zarur bo'lgan litosferaning maydon va …

5 / 11

omili: ba'zi xalqlar orasida loy yoki boshqa minerallarni iste'mol qilish odat tusiga kirgan. bu organizmning mineral balansini saqlashga xizmat qiladi. muhim resurslar: osh tuzi (nacl): inson organizmida tuz zaxirasi bo'lmagani uchun uni har kuni iste'mol qilish zarur. u oshqozon-ichak tizimi va mushaklar ishi uchun juda muhim. er osti suvlari: er osti suvlari er yuzasi suvlaridan sifatliroq va tozalashga kamroq muhtoj. ular inson organizmi uchun zarur mikroelementlarga boy. so'nggi ma'lumotlar: evropa mamlakatlarida aholining 60%gacha suv ehtiyoji er osti suvlari hisobiga qondiriladi. 10 litosferaning ahamiyati va undan oqilona foydalanish litosfera — asosiy resurs: litosfera nafaqat sanoat uchun xomashyo manbai, balki biota va inson hayotini ta'minlovchi muhim tizimdir. oqilona foydalanish: mineral resurslar cheklangan. shuning uchun ulardan oqilona foydalanish, ikkilamchi qayta ishlash va tabiatga zarar etkazmaslik muhim. ekologik xavfsizlik: litosferaning resurs funktsiyasini chuqur o'rganish orqali kelajak avlod uchun atrof-muhit xavfsizligini ta'minlash mumkin. 11 image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.jpeg image10.png image11.png image12.png …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tektonik jarayonlar va litosferaning resurs ekologik funktsiyasi"

prezentatsiya powerpoint tektonik jarayonlar va litosferaning resurs ekologik funktsiyasi bajardi: tektonik jarayonlar – bu er po'stining harakatlari bo'lib, er qa'rida yuz beradigan kuchlar natijasida vujudga keladigan deformatsiya jarayonlaridir. bu harakatlar er po'stini tashkil etuvchi jinslarning shaklini o'zgartirib, tog'lar hosil bo'lishi va boshqa geologik o'zgarishlarga sabab bo'ladi. 2 tektonik harakatlarning asosiy xususiyatlari: kuch ta'siri: er mantiyasi va po'stidagi kuchlar ta'sirida sodir bo'ladi. deformatsiya: bu kuchlar er po'stini deformatsiyaga uchratadi, ya'ni tog' jinslarini ezadi, cho'zadi yoki buradi. geologik o'zgarishlar: tektonik harakatlar natijasida tog'lar, jarliklar, yoriqlar va boshqa ko'plab geologik strukturalar vujudga keladi. kimyoviy o'zgarishlar: defor...

Этот файл содержит 11 стр. в формате PPTX (14,2 МБ). Чтобы скачать "tektonik jarayonlar va litosferaning resurs ekologik funktsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tektonik jarayonlar va litosfer… PPTX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram