xronologiya va metrologiya

DOCX 220 pages 2.0 MB Free download

220 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type DOCX

Pages 220

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 220

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi termiz davlat universiteti jahon tarixi kafedrasi “xronologiya va metrologiya” fanidan(1-kurs uchun) o‘quv-uslubiy majmua bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha ta’lim sohasi: 120000 – gumanitar fanlar ta’lim yo’nalishi: 5120300–tarix (mamlakatlar va mintaqalar bo’yicha) termiz – 2019 mazkur o‘quv-uslubiy majmua o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2017 yil 24-avgustdagi 603-sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan“xronologiya va metrologiya” fanidan namunaviy dasturi va 2017 1-martdagi yangi o‘quv-uslubiy majmualarni tayyorlash bo‘yicha uslubiy ko‘rsatmani tavsiya etish to‘g‘risida 107-sonli buyrug‘i asosida tayyorlandi. majmuada talabalarga” fanining mazmun-mohiyatini to‘liq va mukammal o‘rgatish nazarda tutilgan. tuzuvchi:ter dujahon tarixikafedrasi katta o’qituvchisi, t.f.n f.yormatov taqrizchi:ter du jahon tarixi kafedrasi katta o’qituvchisi,s.sharapov. o’quv uslubiy-majmua termiz davlat universiteti ilmiy-uslubiy kengashida ko’rib chiqilgan va tavsiya qilingan(2019 yil “___”__________ ____ -sonli bayonnoma). mundarija kirish.............................................................................................................................4 i.o‘quv materiallari.........................................................................................6 ma’ruza mavzulari..........................................................................................................6 1-mavzu............................................................................................................................6 2-mavzu..............…………………………….………………………………………....18 3-mavzu......…………………………………………………………….………….......30 4-mavzu......…………………………………………………………………................53 5-mavzu......………………………………………………………………..…................69 6-mavzu......………………………………………………………………….................82 7-mavzu......……………….……………………….…………………………...............90 8-mavzu......…………………………………………………………

2 / 220

…………............109 9-mavzu......……………..…….…….…………………………………………….......121 10-mavzu.....…………………………………………………………………….........136 11-mavzu......…………………………………………………………………….........142 12-mavzu:…………………………………………………………………...................148 13-mavzu:………………………………………………………………...…..............156 seminar mashg‘ulotlari mazmuni…..........................................................................168 ii.mustaqil ta’lim mashg‘ulotlari……………………...…...............173 mustaqil ta’lim mavzulari bo‘yicha uslubiy ko‘rsatmalar.......................................173 iii.glossariy...........................................................................................................175 iv.ilovalar……...........……………………………………..……….........,.........178 fan dasturi………………….........………………………………...............................178 ishchi o‘quv dasturi…………………..……………………………………….......…189 modulni o‘qitishda foydalanadigan interfaol ta’lim metodlari.................................204 tarqatma materiallar……………………………………….………………….........210 testlar.............................................................................................................................210 v.adabiyotlar…….…………………………………………………................226 kirish o'tmishda turlicha kalendar va xronologiya tizimlaridan foydalanilgani uchun bir kalendardagi sanalar boshqa kalendarda qaysi sanaga mos kelishini aniqlashtirish masalasini o'rtaga chiqardi. aynan shu zarurat tufayli xronologiya fani paydo bo'ldi. xronologiya kalendarlar, vaqt tizimlari va ular o'rtasidagi mutanosib masalalarni o'rganadi. bu fan turli tarixiy hodisalar va turli manbalarda keltirilgan sanalarni aniqlab, ularni hozirgi vaqt o'lchovi tartibiga moslashtiradi. asosiy vaqt birliklari (sutka, oy, hafta va yil) va ularning paydo bo'lishimasalalarini tadqiq etadi. shuningdek, kalendarlarning turlari va turli elatlar tomonidan qo'llanilgan bir-biridan farqli bo‘lgan kalendarlarni batafsil o'rganadi. xalqlarning bir-birlari bilan iqtisodiy, siyosiy, m

3 / 220

adaniy aloqalari natijasida ularning vaqtni hisoblashdagi ba'zi elementlari bir-biriga qorishib ketgan. shuning uchun ko'p millatli ba'zi davlatlarda turlicha yil hisoblash usullari mavjud. ayrim xalqlar vaqtni quyosh, boshqalari esa oyga ko'ra hisoblashgan. ikki uslub ham dastlabki kalendarlarda sharq xalqlari tomonidan qo'llanilgan. xronologiya tarixiy fanlarning rivojlanishi natijasida vaqtni o'rganadigan fan sifatida xvi asrda vujudga keldi. xronologiya ilm sifatida bobil, misr, gretsiya va rimda shakllandi. o'rta asrlarda xronologiyaning rivojlanishiga o'rta osiyolik olimlar ham o'z hissalarini qo'shdilar. beruniyning «al-osor al-boqiya al-qurun al-holiya» («o'tmish xalqlardan qolgan yodgorliklar»), («xronologiya»), «qonuni mas'udiy» asarlarida xronologiya faniga oid ko'plab ma'lumotlar berilgan. umar xayyom kalendari esa mukammallik jihatidan grigoriy kalendaridan ham ustun turadi. 1935 yilda oliy o'quv yurtlarida tarix fakultetlari ochilgandan keyin tarixning boshqa yordamchi fanlari qatorida talabalarga xronologiya fani ham o'qitila boshladi. natijada xronologiya faniga oid o'quv qo‘llanmalarga ehtiyoj ortdi. 1939 yilda n. v. ustyugov, 1944 yilda l. v. cherepnin, 1960 yilda e.i.kamensev, 1967 yilda a.p. pronshteyn, 1968 yilda …

4 / 220

rahmonqulova (xronologiya. – t.: voris, 2013) kitoblaridan foydalanildi. mustaqillik yillarida xronologiya fanining taraqqiyotiga hissa qo'shgan yurtdoshlarimiz ahmad al-farg'oniy, abu rayhon beruniy, umar xayyom, mahmud qoshg'ariy, mirzo ulug'bekning asarlari nashr etilib, ularning ilmiy merosini yanada chuqurroq o'rganishga imkoniyat tug'ildi. yunesko qarori bilan 1998-yilda ahmad al-farg'oniyning 1200 yilligi keng nishonlandi. i.o‘quv materiallari ma`ruzalar kursi: i-bob. xronologiya - vaqt to'g'risidagi fan 1-mavzu:kirish. xronologiya fanining vujudga kelishi va taraqqiyoti reja: 1.1.xronologiya - vaqt to'g'risidagi fan.yordamchi tarix fani sifatida xronologiyaning predmeti va vazifalari. 1.2.yevropada xronologiya fanining vujudga kelishi va taraqqiyoti. 1.3.o'rta osiyo olimlarining xronologiya fani rivojlanishiga qo'shgan hissasi. tayanch so’zlar: xronologiya,tarixiyva astronomik xronologiya,mark terensiy varron, kalendar,soniya,daqiqa,soat,kecha,kunduz,sutka,hafta,oy,yil,asr,era,eratosfen,kalipp,gipparx,varron,senzorin,ptolomey,makrobiy,sozigen,dionisiy,beruniy,vaqt hisobi va yil boshi,umar xayyom,ulug'bek. insoniyat jamiyati taraqqiyoti qonuniy jarayonlarini tiklash sohasidagi ishlarning asosiy shartlaridan biri bu tarixiy voqealarni aniq sanalashdir. tarixiy fanlar taraqqiyotining eng boshlang'ich davrlarida bu masalaga katta ahamiyat bermaganlar, faqat manbalarda uchragan ma'lumotlarni haqiqiy deb hisoblaganlar, bordi-yu ular eski hisob sistemasida berilgan bo’lsa, ular taxminiy hozirgi …

5 / 220

tarixiy va astronomik xronologiya.mark terensiy varron (eramizgacha 116-27-yillar) ham xronologiya fanining rivojiga katta hissa qo'shgan. u qomusiy olim bo'lib olti yuzga yaqin asarlar muallifidir. mark terensiy xronologiya so'zigrekcha bo'lib «xronos» - vaqt, «logos» -fan, ya'ni vaqtni o'rganish haqidagi fan demakdir.xronologiya vaqtlarni o'rganish, hisoblash haqidagi fan sifatida ikki qismga bo'linadi, bular-astronomik (yohud matematik) xronologiya va tarixiy xronologiyadir.qadimgi dunyo xalqlari nafaqat kalendarlardan, balki o'ziga xos hisoblash usullaridan hamfoydalanishgan.bu murakkab usullarni aniqlashga tarixiy xronologiya fani yordam beradi.tarixiy xronologiyaning obyekti tarixiy voqealar haqida ma'lumot beruvchi manbalarhisoblanadi.tarixiy xronologiya tarixiy taraqqiyot davomida vaqtni hisoblash sistemasinio'rganadi, ularning o'zaro bog'liqligini, vaqtlarni bir hisob sistemasidan ikkinchisiga aylantirishuslublarini ishlab chiqadi. tarixiy xronologiya yuqoridagi hisoblash sistemasidan tarixiyvaqtlarni hisoblashda amalda foydalanadi va tarixiy manbalardagi sanalarning aniqligini tarixiy tahlil qiladi.insoniyatning xo'jalik hayotidagi ehtiyoji vaqtni hisoblash zaruratini yuzaga keltirdi. tarixiy voqealar sanalari haqidagi to’g’ri va noto’g'ri ma'lumotlarni o’zida talqin etgan manbalar tarixiy xronologiyaning ob'yekti hisoblanadi.bu ilmiy fanning predmeti bo’lib, u yoki bu shaklda berilgan …

Want to read more?

Download all 220 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xronologiya va metrologiya"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi termiz davlat universiteti jahon tarixi kafedrasi “xronologiya va metrologiya” fanidan(1-kurs uchun) o‘quv-uslubiy majmua bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha ta’lim sohasi: 120000 – gumanitar fanlar ta’lim yo’nalishi: 5120300–tarix (mamlakatlar va mintaqalar bo’yicha) termiz – 2019 mazkur o‘quv-uslubiy majmua o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2017 yil 24-avgustdagi 603-sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan“xronologiya va metrologiya” fanidan namunaviy dasturi va 2017 1-martdagi yangi o‘quv-uslubiy majmualarni tayyorlash bo‘yicha uslubiy ko‘rsatmani tavsiya etish to‘g‘risida 107-sonli buyrug‘i asosida tayyorlandi. majmuada talabalarga” fanining mazmun-mohiyatini to‘liq va mukammal o‘rgatish nazarda...

This file contains 220 pages in DOCX format (2.0 MB). To download "xronologiya va metrologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: xronologiya va metrologiya DOCX 220 pages Free download Telegram