shaxsning bilish jarayonlari

DOCX 76 pages 227.6 KB Free download

76 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 227.6 KB

File type DOCX

Pages 76

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 76

s.hasanov d.abdumadjidova n.ataeva shaxsning bilish jarayonlari (psixologiya nazariyasi va amaliyoti asoslari) ma`ruza matni toshkent – 2016 shaxsning bilish jarayonlari. diqqat to’g’risida tushuncha. diqqat turlari. diqqat - shaxsning faolligini hamda uning obyektiv borliqdagi predmet va hodisalarga tanlovchi munosabatini belgilaydi. diqqatda odam psixikasining moslashtiruvchi vazifasi namoyon bo’ladi. agar diqqat bo’lmasa, odamda aniq maqsadga qaratilgan amaliy faoliyat ham bo’lmaydi. diqqat muayyan sharoitlarda va vaziyatlarda mo’ljal olish imkonini beradi. bunday sharoitlarni hisobga olish odam amalga oshirayotgan faoliyatning ongli ravishda kechishini va uning sermahsul bo’lishini ta’minlaydi. har qanday masalaning va har qanday hayotiy vazifaning hal kilinishi odamdan o’z diqqatini ana shu masalaning mazmuniga hamda uni bajarish uchun qilinadigan harakat usullariga qaratishni talab qiladi. demak, diqqat qolgan barcha psixik jarayonlardan sezilarli darajada farq qiladi. uning o’ziga xosligi shundan iboratki, u aks ettirish formasi singari psixik faoliyatning mustaqil turi emas, balki boshka psixik jarayonlarning uyushgan faolligidir. diqqat inson faoliyatining barcha turlarini muvaffaqiyatli amalga oshirishning va ularni samaradorligini …

2 / 76

qaratilgan obyektlar ong to’plangan nuqtasida aniq, yaqqol aks ettiriladi. demak, diqqat - aqliy jarayonlarning sifati, mahsuldorligi va samaradorligini ta’minlovchi insonning ichki aktivligidan iboratdir. shuningdek, u har qanday inson faoliyatining zaruriy shartidir. psixologiyada diqqatning obyektiga ko’ra quyidagi turlarga bo’lish mumkin: · tashqi diqqat; · ichki diqqat. shu bilan birga faoliyat shakliga ko’ra: · individual; · guruhiy,jamoaviy turlariga bo’linadi. hosil bo’lish xususiyati va amal qilish usuliga qarab: · ixtiyorsiz (sust) - uning paydo bulishida odamning maqsadi qatnashmaydi; · ixtiyoriy (faol) - odamning mahsadiga ko’ra, o’zi iroda kuchini ishlatishi tufayli paydo buladi. · ixtiyoriydan so’nggi turlariga bo’linadi. tashqi diqqat deb ongimizning obyektiv vokelikdagi narsa va hodisalarga, ularning ayrim belgi va xususiyatlariga yunaltirilishi, ularda faol to’planishiga aytiladi. tashqi diqqat faqat idrok qilish jarayonidagina namoyon bo’lmasdan, balki fikr yuritilayotgan narsalarga ham qaratiladi. jumladan, ixtirochining o’zi yaratgan narsasini tasavvur qilishi, rassomning obrazlarni kashf qilish jarayoni, muhandisning to’g’on qurilishini ko’z o’ngiga keltirish bilan bog’liq holatlar bunga misol …

3 / 76

uyi formasi bo’lib, odatda qo’zg’atuvchilarning analizatorlardan birortasiga ta’sir etishi natijasida sodir bo’ladi. u mo’ljal olish refleksi qonuniyatiga ko’ra paydo bo’ladi va odamlar hamda hayvonlar uchun umumiydir. ixtiyorsiz diqqat ta’sir etuvchi qo’zg’atuvchi hamda bu qo’zg’atuvchilarning odamni ilgarigi tajribasi yoki psixik holatiga muvofiq kelishi tufayli paydo bo’lishi mumkin. ta’lim va tarbiya jarayonida shakllanuvchi, faqat odamga xos bo’lgan ixtiyoriy diqqat ancha murakkabdir. uning xarakterli xususiyati shundaki, u obyektga niyat va qo’yilgan maqsad ta’sirida yo’llanadi. kishida paydo bo’ladigan talab, ehtiyojlar, organizmdagi o’zgarishlar, masalan chanqash, og’piq, ko’ngil g’ashligi kabi holatlar ham diqqatimizni jalb etishi mumkin. ixtiyorsiz diqqatning nerv-fiziologik asosini orientirovka (mo’ljal) yoki tekshirish refleksi tashkil qiladi. chunonchi, tevarak- atrofimizdagi narsalarning salgina o’zgarishi bizda darhol mo’ljal refleksini yuzaga keltiradi. boshqacha qilib aytganda, «nima gap» degan ma’noda atrofimizga razm sola boshlaymiz. shuningdek, turli his-tuyg’ular, xususan qiziqish ixtiyorsiz diqqatga sabab bo’ladi. qiziqarli roman, kinofilm, qiziqarli suhbat diqqatimizni o’ziga beixtiyor tortadi. shuning uchun diqqatning bu xili emotsional diqqat ham …

4 / 76

oda kuchi bilan saqlab turiladi. hatto ixtiyorsiz diqqat faoliyatida qatnashsa, u ham irodaning zo’ri bilan yo’naltirilgan obyektda to’planib turadi. 1- shakl ixtiyoriydan so’nggi diqqat badiiy asarga qiziqib ketib unga doimiy diqqatimizni qaratamiz. ixtiyoriy diqqat lektorning ma’ruzalarini eshtish uchun ataylab unga diqqatimizni qaratamiz. ixtiyorsiz diqqat to’satdan taqillagan tovushni eshitsak, beixtiyor o’sha erga qaraymiz. diqqatning turlaru ixtiyoriydan so’nggi diqqat - diqqatning muayyan obyektga avvalo ixtiyoriy ravishda qaratilib, so’ngra uning ahamiyati tushunilgan sari o’z-o’zidan qaratilib boriladigan (avtomatlashgan) diqqat turi bo’lib, ushbu tushuncha psixologiya faniga psixolog olim n.f.dobrinin tomonidan kiritilgan. ixtiyoriydan so’nggi diqqat biror obyektga uzoq muddat qaratilishi bilan belgilanib, bunda hech qanday sezilarli irodaviy kuch-g’ayrat sarflanmasa ham bo’ladi. insonning yuqori darajadagi jadal va unumli aqliy faoliyatini hamda barcha turdagi mehnatning yuqori, samarali ko’rsatkichi diqqatning shu turi bilan bog’liq bo’ladi. diqqatning obyektga to’planishi, mustahkamlanishi odamning qiziqishlariga bog’liqdir. hatto ixtiyorsiz diqqatning faoliyatda mujassamlashishida kishining ishtiyoqi va qiziqishi katta ahamiyatga egadir. odatda faoliyatga qiziqish bevosita va …

5 / 76

gilanadi. diqqatning barqarorligi diqqat qaratiladigan obyektlarning xususiyatlariga va diqqati yo’naltirilgan shaxsning faolligiga bog’liq bo’lib, u diqqatning o’z obyektiga kuchli yo’naltirilishi va faol to’planishidan iborat ijobiy xususiyatdir. diqqatning ko’lami, xajmi uning taqsimlanish xususiyati bilan belgilanib, ayni bir vaqtning o’zida aniq-ravshan idrok etiladigan obyektlar soni bilan tavsiflanadi. diqqatning obyektlari o’rtasida kanchalik yaqin bog’lanishlar mavjud bo’lsa, uning xajmi shunchalik keng bo’ladi va aksincha. diqqatning taqsimlanishi - ikki va undan ortiq faoliyat turlarining ayni bir vaqtning o’zida muvaffaqiyatli bajarish imkoniyati bilan bog’lik xususiyatidir. diqqatning taqsimlanishi murakkab faoliyat jarayonini amalga oshirishda alohida axamiyatga ega. diqqatning ko’chishi subyektning bir faoliyatdan ikkinchi faoliyatga, bir obyektdan ikkinchi obyektga, bir harakatdan ikkinchi harakatga ataylab o’tishida namoyon bo’lib, bunda ko’chish to’liq yoki chala bo’lishi mumkin. diqqatning bo’linishi uning ko’chishidan farqli o’larok ixtiyorsiz tarzda bo’ladi. diqqatning bo’linishi shaxsning asosiy faoliyatini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun ahamiyatsiz bo’lgan obyektga ko’chishida namoyon bo’ladi. diqqatni obyektga qarata olmaslik va yunaltira olmaslik bilan bog’liq salbiy xususiyatlar, …

Want to read more?

Download all 76 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsning bilish jarayonlari"

s.hasanov d.abdumadjidova n.ataeva shaxsning bilish jarayonlari (psixologiya nazariyasi va amaliyoti asoslari) ma`ruza matni toshkent – 2016 shaxsning bilish jarayonlari. diqqat to’g’risida tushuncha. diqqat turlari. diqqat - shaxsning faolligini hamda uning obyektiv borliqdagi predmet va hodisalarga tanlovchi munosabatini belgilaydi. diqqatda odam psixikasining moslashtiruvchi vazifasi namoyon bo’ladi. agar diqqat bo’lmasa, odamda aniq maqsadga qaratilgan amaliy faoliyat ham bo’lmaydi. diqqat muayyan sharoitlarda va vaziyatlarda mo’ljal olish imkonini beradi. bunday sharoitlarni hisobga olish odam amalga oshirayotgan faoliyatning ongli ravishda kechishini va uning sermahsul bo’lishini ta’minlaydi. har qanday masalaning va har qanday hayotiy vazifaning hal kilinishi odamdan o’z diqqatini a...

This file contains 76 pages in DOCX format (227.6 KB). To download "shaxsning bilish jarayonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsning bilish jarayonlari DOCX 76 pages Free download Telegram