vakuumda elektr toki

DOCX 17 pages 97.1 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.1 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

vakuumda elektr tokı joba: 1. vakuum jáne onıń ózgeshelikleri 2. vakuumda elektr tokınıń payda bolıw mexanizmleri 3. vakuumda elektr tokınıń qollanıw tarawları kirisiw elektr tokı payda bolıwı ushın zaryadlanǵan bólekshelerdiń ortalıq ishinde málim jóneliste háreketleniwi talap etiledi. ádetde bul ortalıq retinde metall, elektrolit yamasa yarım ótkeriwshiler qaraladı. biraq, ayırım sharayatlarda elektr tokı hátte gaz bolmaǵan, derlik boslıq bolǵan - vakumda da aǵıwı múmkin. bul hádiyse dáslepki bar xix ásirdiń aqırlarında baqlanǵan bolıp, keyinirek elektronika rawajlandiriwdiń tiykarǵı baǵdarına aylandı. vakumda elektr tokınıń bar ekenligi, áwele, elektron emissiyasi - yaǵnıy qızdırılǵan yamasa sırtqı tásirge dus kelgen metall turalı elektronlardıń ajralıp shıǵıwına tiykarlanadı. bul process richardson-dushman hám langmuir sıyaqlı fizikalıq ilimpazlar tárepinen matematikalıq tárzde kórsetilgen. usı nızamlar házirgi kúnde de elektron-optikalıq sistemalar, rentgen nurları dárekleri hám mikroto'lqin generatorlarında qollanilib kelip atır. temanıń aktuallıǵı: zamanagóy texnologiyalıq qurılmalar - elektron lampalar, vakuum diodlari, kúsheytgish trubkalari, rentgen dárekleri hám hátte ayırım keńislikdegi detektorlar iskerliginiń orayında tiykarinan …

2 / 17

údá kem bolǵan keńislik ańlatıladı. ideal jaǵdayda vakumda hesh qanday bólekshe bolmaydı, yaǵnıy basım tolıq nolge teń dep qaraladı. biraq ámeliy tárepten absolyut vakum joq, sebebi hátte eń aldıńǵı laboratoriyalarda da tolıq bóleksiz ortalıqtı jaratıp bolmaydı. sol sebepli pande “texnikalıq vakum” yamasa “tolıq emes boslıq” túsinigi qollanıladı. vakum túsiniginiń qáliplesiwi áyyemgi zamanlarǵa barıp taqaladı. arastu hám basqa áyyemgi filosoflar tábiyaat “boslıqtı unatpaydi” degen qarawǵa iye bolǵan. xvii asirge shekem boslıq bar ekenligine kópshilik isenbegen. tek ǵana 1643-jılda italiyalıq alım evangelista torricelli sınaplı barometr járdeminde tájiriybe ótkerip, sınap ústindegi bos bólekte hawa joq ekenligin tastıyıqladı. sol kúnden baslap ilimde vakum bar ekenligi qabıllandı. xviii-xix ásirlerde vakum qurılmaları rawajlana basladi, otto fon gerike hawa nasosların jarattı hám ataqlı “magdeburg yarım sharlari” tájiriybesin ótkerdi. xx asrge kelip bolsa vakum texnologiyası elektronika, metallurgiya, optikalıqa hám keńislikdegi izertlewlerdiń ajıralmaytuǵın bólegine aylandı. 1.2. vakumning ólshew birlikleri vakum dárejesi ádetde basım menen ańlatıladı. tiykarǵı ólshew birlikleri: ólshem …

3 / 17

sı azayadı. bul bolsa elektronlardıń erkin háreketleniwi ushın qolay sharayat jaratadı, yaǵnıy vakumda elektr tokı ótiwi ushın tiykarǵı shárt orınlanadı. 1. 4. vakum payda etiw usılları vakum alıw ushın hár qıylı nasoslar (pompalar) qollanıladı. olardı jumısqa principine kóre úsh gruppaǵa ajıratıw múmkin: 1.4.1. mexanik nasoslar (tómen hám orta vakum ushın ) bul nasoslar hawa molekulaların qózǵaw arqalı basımdı pasaytiradi. porshenli nasoslar (pistonli): piston joqarıǵa kóterilganda kameraǵa hawa kiredi, tómenge túskende bolsa hawa sirtqa shiǵarıladı. rotatsion (qanatli) nasoslar : aylanıwshı rotorda jaylasqan qanatshalar járdeminde gaz qisiladi hám shıǵarıp jiberiledi. abzallıǵı: arzan, ápiwayı. kemshiligi: 10⁻¹ pa den tómen vakumga tusira almaydı. 1.4.2. molekulyar hám diffuzion nasoslar (joqarı vakum ushın ) bul túrdegi nasoslar gaz molekulalarına kinetik kush beriw arqalı olardı tısqarına shıǵaradı. diffuzion nasos: tereńligin puw jaǵdaydaǵı may yamasa sınap aǵımı beriledi, bul aǵıs molekulalardı tómen basımlı tárepke urıp shıǵarıp taslaydı. turbomolekulyar nasos: joqarı tezlikte aylanıwshı pıshaqlar járdeminde molekulalar “chilar” arqalı shiǵarıladı. …

4 / 17

- molekulanıń ortasha erkin jolı (metrde), k - boltsman turaqlısı, t - temperatura (kelvinda), d - molekulanıń diametri, p - basım (pascalda). basım azayǵan tárepke λ artadı, yaǵnıy molekulalar bir-biri menen toqnaspay háreketlane baslaydı. bul jaǵday elektronlardıń erkin háreketleniwi ushın júdá qolay. usınıń sebepinen vakum - elektr tokınıń eń “sof” ótiw ortalıǵı esaplanadı. 1.6. vakumning ámeliy áhmiyeti vakum tek teoriyalıq ortalıq emes, bálki zamanagóy sanaat hám ilim ushın zárúr qural bolıp tabıladı. taraw qollanılıwı elektronika elektron lampalar, diodlar, triodlar keńislikdegi texnika jasalma joldas detektorları metallurgiya metalllardı basim arqali oraw (vakuumlı qatlam ) medicina rentgen apparatları, sterilizatsiya optika ayna hám linzalarga alyuminiy búrkiw búgingi kúnde hátte smartfon ekranlarında da sımlı qatlam vakum astında jiynaladi. yaǵnıy, siz paydalanıp atırǵan kópshilik elektron qurılmalar ishinde vakum texnologiyasınıń izi bar. vakumda elektr tokınıń payda bolıw mexanizmleri 2.1. elektr tokı - bul zaryadlanǵan bólekshelerdiń tártipli háreketi bolıp, ol hár qanday ortalıqta júz beriwi múmkin. metallarda tok …

5 / 17

lgen elektronlar elektr maydanı tásirinde anod tárep tártipli háreketlenedi hám elektr tokı payda boladı. solay etip, vakumda tok payda boliwinin tiykarǵı dáregi - emissiya procesi bolıp tabıladı. 2.3. termoelektron emissiya: termoelektron emissiyada katod joqarı temperaturaǵa shekem qızdırıladı. metalldıń ishindegi elektronlar ıssılıq energiyasın qabıl etip, pánjere sırtınan shıǵıp ketedi. bul process rixardson-dushpan teńlemesi menen ańlatıladı: bul jerde j - sirt birliginen shıǵıs elektronlar tıǵızlıǵı, t - temperatura, φ - shıǵıw jumısı, a - rixardson turaqlısı, k bolsa boltsman turaqlısı bolıp tabıladı. temperatura asıwı menen emissiya eksponensial túrde kúshayadi. usınıń sebepinen elektron lampalar, katod-nurları trubkalari hám rentgen nayshalari ıssılıq járdeminde isleydi. ámeliyatda termoemissiya ushın volfram katod, bariy oralǵan katod sıyaqlı materiallar qollanıladı. 2.4. fotoelektrik emissiya: eger katod maydanına jaqtılıq yamasa ultrafioletoviy nurlanıw jiberilse, fotonlar elektronlarǵa energiya beredi hám olardı sirt tısqarısına shıǵaradı. bul process enshteyn tárepinen tómendegi formula arqalı tusindirme bergen: bul jerde hν - foton energiyası, φ - shıǵıw jumısı, ek …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vakuumda elektr toki"

vakuumda elektr tokı joba: 1. vakuum jáne onıń ózgeshelikleri 2. vakuumda elektr tokınıń payda bolıw mexanizmleri 3. vakuumda elektr tokınıń qollanıw tarawları kirisiw elektr tokı payda bolıwı ushın zaryadlanǵan bólekshelerdiń ortalıq ishinde málim jóneliste háreketleniwi talap etiledi. ádetde bul ortalıq retinde metall, elektrolit yamasa yarım ótkeriwshiler qaraladı. biraq, ayırım sharayatlarda elektr tokı hátte gaz bolmaǵan, derlik boslıq bolǵan - vakumda da aǵıwı múmkin. bul hádiyse dáslepki bar xix ásirdiń aqırlarında baqlanǵan bolıp, keyinirek elektronika rawajlandiriwdiń tiykarǵı baǵdarına aylandı. vakumda elektr tokınıń bar ekenligi, áwele, elektron emissiyasi - yaǵnıy qızdırılǵan yamasa sırtqı tásirge dus kelgen metall turalı elektronlardıń ajralıp shıǵıwına tiykarlanadı. bul proce...

This file contains 17 pages in DOCX format (97.1 KB). To download "vakuumda elektr toki", click the Telegram button on the left.

Tags: vakuumda elektr toki DOCX 17 pages Free download Telegram