zeeyman effekti

DOCX 25 pages 474.7 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 474.7 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

ózbekstan respublikasi jоqari hám оrta arnawli bilim ministrligi berdaq atindaǵi qaraqalpaq mámleketlik universiteti fizika fakulteti fizika kafedrasi fizika fakultetiniń 2a-kurs studenti jan’abaev azamattıń kurslıq jumısı magnit maydaninda spektrlardin’ bo’liniwi. zeeyman effekti qabılladı: prof. b.abdikamalov no’kis 2020 mazmuni kirisiw 1.1 zeeyman effekti 1.2 zeeyman effektinin’ elementar nazariyasi tiykarg’i bo’lim 2.1 magnit maydaninda spektrlardin’ bo’liniwi paydalanilg’an a’debiyatlar ha’m internet saytlar kirisiw spektr sızıqlardıń sırtqı maydan tásirinde ajırasıwı ıdırawı multiplari ónim bolıw hádiysesi (zeeyman effekti, shtark effekti ) kvant mexanika jaratılmastán aldın tájiriybede anıqlanǵan edi. 1896 -jılı zeeyman kuzatgan spektr sızıqlarınıń magnit maydanında ajırasıw hádiysesi zeeyman effekti dep ataladı. hár bir spektr sızıqdıń magnit maydanında 3 dane spektr sızıqlarına (tripletka) ajırasıw hádiysesin normal zeeyman effekti dep ataladı. ápiwayı zeeyman effekti klassik fizika tiykarında túsindiriw múmkin. bul effekt kúshli magnit maydan bolǵan halda hám elektronlardıń ulıwma spinlari nolga teń bolǵanda ushraydı. spektr sızıqlarında úshewden artıq ajırasıwlar bolǵan hallar anomal zeeyman effekti dep ataladı. quramalı …

2 / 25

. onıń ohirgi tájiriybelerinen biri (1862 y.) elektromagnit polyusı arasıǵa qoyılǵan natriy puw lari spektrini maydan berilgen hám joǵatılǵan payıtlarda baqlawdan ibarat edi. bunda hesh qanday hádiyse júz bermegen bunday bolıwına faradey isletgen texnikalıq qurallardıń rawajlanıwlashmaganligi (spektral apparattıń ajrata alıw qábileti tómen hám isletilingen magnit maydanları kúshsiz bolǵanlıǵı ) sebep bolǵan. faradeyning birinshi magnito-optikalıq jańa ashılıwlarıdan rosa yarım ásir ótkennen, zeeyman (1896 y.) sırtqı magnit maydanı tásirinde spektral sızıqlar chastotasınıń hálsiz ózgeriwin taptı. zeeyman apparatınıń prinsipial sxeması faradeyning sońǵı tájiriybesidegi apparatqa uyqas kelar edi. biraq bunnan keyingi tájiriybelerde zeeyman za’ru’rli qosımsha kirgizdi: zeeyman spektral sızıqlar chastotasınıń ózgeriwin baqlawdan tısqarı, lorents ko'rsat málerine muwapıq bul sızıqlar qutplanıwınıń xarakterine da dıqqat jalb etdi; ekenin aytıw kerek, sol waqıtta lorents optikalıq hádiyselerdiń elektron teoriyasını da rawajlantirayotgan edi. zeeyman tájiriybeleriniń sxeması hám kadmiyning júdá ensiz jasıl -kók chizigi ushın ámelge asırıw múmkin bolǵan eń ápiwayı haldaǵı nátiyjeleri tómendegiden ibarat. bir jınslı 10 000- ls …

3 / 25

larning quramalı túrlerin baqlaw ushın kúshlilew (40 ooo e ga jaqın ) magnit maydanları hám kúshlilew spektral apparatlar (ajrata alıw kúshi 300 000- 400 000 shamasıda ) isletiwge tuwrı keledi. geyde tájiriybe bir neshe saat dawam etkeni ushın magnit waqıt ótiwi menen magnit maydanın mudamǵı etip turıwı kerek, ajrata alıw kúshi úlken bolǵan spektral apparat isletiw ushın temperatura derlik bir dárejede turıwı kerek. eń ápiwayı spektral sızıqlarǵa, mısalı, n, v 2n, cd larning birpara sızıqlarigaoid nátiyjeler 31. 2-súwret. zeeymanning ápiwayı (normal ) effekttiń sxematik suwreti. a- maydan bolmaǵan halda sızıq qutblanmagan; b - maydan tásir jetip atırǵan halda kese effekt v- maydan tásir jetip atırǵan halda bóylama effekt. tómendegiden ibarat. magnit maydanı bolmaǵan waqıtta chastotası v bulgan chizik; magnit maydanında maydan boylap baqlawda chastotaları v+ v hám v v- v bolǵan dublet formasında kórinedi bundaǵı birinshi sızıq shep sheńber boylap, ekinshisi oń sheńber boylap qutblanadi; maydanǵa kese baqlawda bul sızıq …

4 / 25

rsetilgen, bunda sızıqlardıń bálentligi spektral sızıqlardıń intensivligi sızıqlı masshtabda kórsetedi. 1.2 zeeyman effektinin’ elementar nazariyasi zeeyman hádiysesi teoriyasınıń tiykarların lorentsyaratgan;. ol zeeyman izertlewlerinen xabarlı bolıp, bul jumıslardıń barıwına jol-joba kórsetip turǵan. lorentsning elektron qıyallarınan kelip shıǵıs dispersiya teoriyası atomdagi optikalıq protsesslarga elektronlardıń háreketi sebep bolsa kerek, dep boljaw etiwingizga múmkinshilik beredi. bunda monoromatik jarıqlıq nurların elektronnıń ápiwayı garmonik nızam boyınsha etetuǵın, yaǵnıy kvazielastik kúsh tásiri astında etetuǵın háreketiniń nátiyjesi dep, magnit maydanı tásiri astında nurlardıń ózgeriwin bolsa elektron háreketiniń háreketdegi elektr zaryadına magnit maydanı kórsetip atırǵan qosımsha kúsh sebepli ózgeris nátiyjesi dep qaraw kerek. bul qo'shimcha kúsh (lorents kúshi) f == evhsin (v, h) (171. 1) kóriniste ańlatpalanadı hám (v, h) tegislikka perpendikulyar bolǵan sızıq boylap qandayda bir tárepke yo'naladi, onıń qaysı tárepke baǵdarı e dıń belgisine hám v menen h baǵdarları arasındaǵı munasábetke baylanıslı ; bul jerde e - zaryad úlkenligi, v - zaryad, tezligi, h - magnit maydanınıń …

5 / 25

eris jaǵıǵa yo'naladi (31. 3-súwret, keri zaryad ). sonday eken, maydan boylap etiletuǵın tebranma háreket ózgermay, hamon dáslepki v chastota menen dawam etaveradi. magnit maydanı zaryadqa tásir etiwshi mar kazga intilma kúshnı arttırıwı (c. 31. 3-a súwret) yamasa kemeytiwine (k. 31. 3-6 súwret) baylanıslı túrde maydan tásirinde bolatuǵın dóńgelek háreketler úlken (v + ∆v) yamasa kishi (v - ∆v) chastotaǵa iye boladı. soǵan muwapıq túrde bunday quramalılasqan háreket etiwshi zaryadnıń nurlanıwı da talay quramalı bolıp qaladı : ol ni tiyisli spektral apparat járdeminde ajıratıw múmkin bolǵan tu rli v - ∆v, v, v - ∆v chastotalı ucht ta monoxromatik nur kompleksitarzida súwretlew múmkin.spektral apparat magnit maydanına perpendikulyar jóneliste zaryadnıń sırtqı magnit maydanına parallel bolatuǵın tebrani shiga sáykes keletuǵın dáslepki v chastotanı, yaǵnıy π- komponentadan ibarat nurlanıwdı tabadı ; v +∆v hám v - ∆v chastotalı qalǵan eki nurlanıw (π- komponentalar) zaryadlardıń sırtqı magnit maydanına perpendikulyar bolatuǵın shayqalıwıǵa sáykes keledi. kese …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zeeyman effekti"

ózbekstan respublikasi jоqari hám оrta arnawli bilim ministrligi berdaq atindaǵi qaraqalpaq mámleketlik universiteti fizika fakulteti fizika kafedrasi fizika fakultetiniń 2a-kurs studenti jan’abaev azamattıń kurslıq jumısı magnit maydaninda spektrlardin’ bo’liniwi. zeeyman effekti qabılladı: prof. b.abdikamalov no’kis 2020 mazmuni kirisiw 1.1 zeeyman effekti 1.2 zeeyman effektinin’ elementar nazariyasi tiykarg’i bo’lim 2.1 magnit maydaninda spektrlardin’ bo’liniwi paydalanilg’an a’debiyatlar ha’m internet saytlar kirisiw spektr sızıqlardıń sırtqı maydan tásirinde ajırasıwı ıdırawı multiplari ónim bolıw hádiysesi (zeeyman effekti, shtark effekti ) kvant mexanika jaratılmastán aldın tájiriybede anıqlanǵan edi. 1896 -jılı zeeyman kuzatgan spektr sızıqlarınıń magnit maydanında ajırasıw hádiyse...

This file contains 25 pages in DOCX format (474.7 KB). To download "zeeyman effekti", click the Telegram button on the left.

Tags: zeeyman effekti DOCX 25 pages Free download Telegram