geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi

PPT 33 pages 4.8 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPT

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o'zbekiston respublikasi qishloq va suv xo'jaligi vazirligi toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti “toshkent irrigatsiya va qishloq xo'jaligini mexanizasiyalash muhandislari instituti” mtu “er resurlarini boshqarish” fakulteti “geodeziya va geoinformatika” kafedrasi “geodeziya” fanidan 3-mavzu. “geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi” * reja 1. geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar sistemasi 2. zonali yassi to'g'ri burchakli koordinatalar sistemasi 3. absolyut, nisbiy va shartli balandliklar foydalanilgan adabiyotlar rÿyxati 1. nurmatov e., o'tanov o'. geodeziya.t, o'zbekiston, 2002 2. muborakovx.m., oxunov z.d., parmonov m.x. injenerlik geodeziyasi. t, o'zgiporzem, 1990 3. oxunov z.d. er tuzishda geodezik ishlar. t., yangi asr avlodi, 2002 4. internet ma’lumotlari 5 geodeziya darslik 2021 yil x.muborakov., x.xayitov yangi asr avlodi https://moodle.tiiame.uz/ geografik to'g'ri burchakli geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar sistemasi zonali to'g'ri burchakli qutbli geografik koordinatalar deb – nuqtalarning er ellipsoididagi joylashuv o'rnini ekvator va bosh meridianga nisbatan belgilaydigan birlikka aytiladi. geografik koordinatalar ikki turga – astronomik va geodezik koordinatalarga bo'linadi. geografik kenglik – er yuzasidagi ma'lum …

2 / 33

uqtalarning geografik uzoqligi – g'arbiy uzoqlik, sharqda joylashganlari esa – sharqiy uzoklik deyiladi. geografik koordinatalar geografik kenglik deb eq ekvator tekisligi bilan m nuqtadan tushirilgan shovun chizig'i orasidagi burchakka aytiladi. uning qiymati ekvatordan shimolga va janubga 00 dan 900 gacha o'zgaradi. bosh (grinvich) meridian tekisligi bilan m nuqtadan o'tkazilgan meridian tekisligi orasidagi ikki qirrali burchakka geografik uzoqlik deyiladi. uning qiymati grinvich meridianidan sharqga va g'arbga 00 dan 1800 gacha o'zgaradi. kenglik va uzoqliklarning qiymatlari astronomik kuzatishlar va geodezik o'lchashlar natijasida topiladi. astronomik koordinatalar – bu joylashuv o'rni osmon jismlarini kuzatish yo'li bilan aniqlangan koordinatalardir. ularning aniqligi juda yuqori bo'ladi. astronomik koordinatalar astronomik kenglik (φ) va astoronomik uzoqlik (λ) dan tarkib topgan. astoronomik kenglik – bu nuqtaning joylashgan o'rni tekisligi va yerning tortish kuchi markazidan kesishtirib o'tkazilgan ekvator tekisligi orasidagi burchakdir. bu kenglik ekvatordan qutblarga tomon bo'lgan tartibda 0° dan 90° gacha bo'lgan kattalikda o'lchanadi. ekvatordan shimolga tomon bo'lgan kengliklar shimoliy …

3 / 33

geodezik koordinatalar barcha geodezik o'lchashlar uchun asos sifatida qabul qilingan referens-ellipsoid asosida o'lchanadi. referens-ellipsoid esa o'z geometrik markaziga ega bo'ladi. nuqta joylashgan o'rindan mana shu markazga normal (urinma) tushiriladi. ekvator, shunday qilib ikkala koordinata tizimi orasidagi asosiy farq shovun chizig'i va normalning bir biriga o'zaro to'g'ri kelmasligidan kelib chiqadi. ularning o'rtacha farqi 3-4 mm ni tashkil qiladi. astronomik koordinatalar astronomiyaning texnik vositalari yordamida o'lchash yo'li bilan aniqlanadi; astronomik koordinatalar astronomiyaning texnik vositalari yordamida o'lchash yo'li bilan aniqlanadi; geodezik koordinatalar geodezik o'lchashlarni oliy geodeziyaning bir tarmog'i bo'lmish sferoid geodeziyasi formulalari asosida xisobl.ash yo'li bilan aniqlanadi grinvich meridiani nuqtaning kengligi va meridiani tekisliklari referens-ellipsoidning geometrik markazini kesib o'tadi; astronomik koordinatalar astronomiyaning texnik vositalari yordamida o'lchash yo'li bilan aniqlanadi; geodezik koordinatalar geodezik o'lchashlarni oliy geodeziyaning bir tarmog'i bo'lmish sferoid geodeziyasi formulalari asosida xisoblash yo'li bilan aniqlanadi. shunday qilib ikkala koordinata tizimi orasidagi asosiy farq shovun chizig'i va normalning bir biriga o'zaro to'g'ri kelmasligidan …

4 / 33

meridiani va bosh meridian tekisliklari orasidagi burchakdir. bu ko'rsatkich bosh meridianidan sharq va g'arb tomonlarga bo'lgan tartibda 0° dan 180° gacha bo'lgan kattalikda o'lchanadi. bosh meridiandan sharqga tomon bo'lgan uzoqliklar sharqiy uzoqlik, g'arbga tomon esa g'arbiy uzoqlik deb yuritiladi. bu sistema kichik joylarning planini tuzishda qo'llaniladi. bunda abtsissa o'qi x sifatida meridian yo'nalishi qabul qilinib, koordinataning qiymati o'qidan sharqga qarab musbat, o'qdan g'arbga qarab manfiy ishorada olinadi. x o'qga perpendikulyar ekvator yo'nalishi u ordinata o'qi bo'lib, abtsissa qiymatlari to'g'ri burchakli koordinatalar sistemasi to'g'ri burchakli koordinatalar tizimidan bitta nuqta olamiz va qutbli koordinatalar tizimiga o'zgartiramiz. (3,4) r  siz r va  qanday qilib topishni bilasizmi? 4 3 r = 5 (5, 0.93) qutbli koordinatalar: hozir boshqa yo'ldan boramiz, qutbli koordinatalar tizimidan to'g'ri burchakli koordinatalar tizimiga o'tamiz. siz x va u qanday qilib topishni bilasizmi? to'g'ri burchakli koordinatalar: 4 y x qutbiy koordinata sistemasi agar to'g'ri burchakli koordinata tizimidagi o'zoro perpendikulyar …

5 / 33

r orasidagi burchaklar ( n or  tide gage maregraf ellipsoid hrs /quasigeoid geoid p(b,l,h) n h z hnorm hort * agar joyning a va v nuqtalaridan sathiy sirtlar o'tkazilgan deb faraz qilinsa, unda balandliklar farqi aa-vb=h nicbiy balandlik (orttirma) deyiladi. bir nuqta-ning ikkinchi nuqtadan nisbiy balandligini va nuqtalardan birining balandligini bilgan holda boshqa nuqtaning balandligini topish mumkin. er egriligi ta'sirini gorizontal masofalarni va balandliklarni o'lchashda hisobga olish er sirtini o'rganishda uning hamma nuqtalari oldindan qabul qilingan yagona geoid sirtidan deyarli farq qilmaydigan ellipsoid sirtiga normal bo'lgan chiziqlar bilan loyihalanishi va er tabiiy sirtining har bir nuqtasi yoki konturiga loyihalash sirtida nuqta yoki kontur mos kelishi ko'rsatilgan edi. (3) (4) av sfera sirti kesimini o'nga urinma av1 bilan almashtirish mutlaq xatoligiga teng bo'ladi. d =rtgα, s = rα bo'lganligi va α radian-da ifodalangani uchun ularning qiymatni (3) formulaga qo'ysak δs = r(tgα – α) (5) tgα ni qatorga yoyib va …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi"

o'zbekiston respublikasi qishloq va suv xo'jaligi vazirligi toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti “toshkent irrigatsiya va qishloq xo'jaligini mexanizasiyalash muhandislari instituti” mtu “er resurlarini boshqarish” fakulteti “geodeziya va geoinformatika” kafedrasi “geodeziya” fanidan 3-mavzu. “geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi” * reja 1. geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar sistemasi 2. zonali yassi to'g'ri burchakli koordinatalar sistemasi 3. absolyut, nisbiy va shartli balandliklar foydalanilgan adabiyotlar rÿyxati 1. nurmatov e., o'tanov o'. geodeziya.t, o'zbekiston, 2002 2. muborakovx.m., oxunov z.d., parmonov m.x. injenerlik geodeziyasi. t, o'zgiporzem, 1990 3. oxunov z.d. er tuzishda geodezik ishlar. t., yangi asr avlodi, 2002 4. internet...

This file contains 33 pages in PPT format (4.8 MB). To download "geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: geodeziyada qo'llaniladigan koo… PPT 33 pages Free download Telegram

geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi"

Similar files