mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi fanining predmeti va mazmuni

DOC 106.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1451832058_62942.doc mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi fanining predmeti va mazmuni reja: 1. «mehnat» xaqida tushuncha va uning jamiyatni rivojlanishdagi o‘rni. 2. «mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi» fanining predmeti, 3. maqsadi, vazifalari va mazmuni ijtimoiy hayot maroqli, ayni paytda murakkabdir. inson jamiyatda yashar ekan o‘ziga xos va mos turmush tarzini yaratadi. u hayot kechirish uchun oziq-ovqat topishi, uy-joy qurishga, kiyim-bosh tikib olishi va atrof muhitning noqulay ta’sirlaridan himoyalanishi kerak, buning uchun o‘ziga zarur bo‘ltan barcha narsalarni tabiatdan qidiradi va topgan materiallaridan foydalanadi. ayni bir paytda tabiatdan topgan materiallar ham insonga yashash uchun ancha qulay shart-sharoitlar yaratish imkonini beradi. inson tabiatdan topgan mazkur materiallarni o‘z foydasi yo‘lida o‘zgartiradi. bunday jarayon davomida inson tomonidai jamiyat ehtiyojlarini qondirish uchun zarur bo‘ladigan moddiy va ma’naviy ne’matlar yaratish sohasidagi “mehnat” deb ataladigan maqsadga muvofiq faoliyat amalta oshiriladi. binobarin, mehnat mavjud tabiiy, moddiy, aqliy zaxiralarni shaxsiy va ijtimoiy ehtiyojlar uchun kerakgti mahsulotga aytantirishda faqat insongagina xos faoliyatdir. mehnat tushunchasi …

ot yoki mashina bajaradigan ish tushunchasidan ajratib turadi. maqsadga ega bo‘lgan inson tabiat in’omi — bug‘doy yoki javdar, yog‘och yoki loy, paxta tolasi, jun yoki teridan foydalanib, yangi mahsulot yaratadi, ya’ni o‘z organizmining jismoniy va aqliy quvvatidan foydalanib, mehnat harakatlarini ongli ravishda va izchillik bilan bajaradi. inson o‘z mehnatining maqsadi, usuli va natijasini aniqlash davomida, qanday mahsulotlar qancha miqdorda va qachon ishlab chiqarilishi kerak, bu mahsulotlarni qandan resurslardan, qay tarzda, qanday texnologiya yordamida ishlab chiqarish kerak, bu mahsulotlar kim uchun ishlab chiqarilishi kerak degan uchta muhim masalani hal qiladi. binobarin, birinchi masalada mehnat ongli faoliyat, ikkinchisida — ishchi kuchini takror ishlab chiqarish, uchinchidan — ijtimoiy foydali faoliyat sifatida namoyon bo‘ladi. ijtimoiy-iqtisodiy turmushda mehnat tushunchasi bilan bir qatorda ish tushunchasidan ham keng foydalaniladi. ish deganda tabiat va inson tomonidan birlashgan xarakterlarining ob’ektiv natijasi tushuniladi. mexanik tarzda bu natija ma’lum bir qarshilikni engish uchun sarflanayotgan energiya miqdori bilan o‘lchanadi. mehnat va ishning …

nson mehnatining mahsuli bo‘lganligi uchun mehnatga nisbatan tor va chegaralangan faoliyatdir. mehnat va ish tushunchasi bir-biri bilan solishtirilganda, ish mehnatning mahsuli degan xulosaga kelamiz. shu bois uning son va sifat ko‘rsatkichlarini tahlil qilish mumkin. hatto mehnat va ish so‘zlari ingliz tilida ham o‘z mazmuni bilan har xil ma’noni bildiradi. masalan, ish so‘zi (inglizcha wogk) kishining intilishi va harakati ma’nosini emas, balki muayyan natija sifatida tushuniladi. mehnat deyilganda esa (inglizcha “job”) konkret natijadan qatiy nazar insonning xarakati, intilishi va energiya sarflashi kabi faoliyatlari tushuniladi. inson kuch-quvvatining sarflanish darajasi faoliyat turiga va ishlatiladigan mehnat vositalariga bog‘liq bo‘ladi. shunday qilib, agar mehnat jarayonini tasvirlaydigan bo‘lsak, u uchta asosiy tarkibiy qismni o‘z ichiga oladi: · xomashyo materiali (mehnat predmetlari); · mehnat vositalari; · jonli mehnat sarflari. ana shu uchta tarkibiy qismning o‘zaro ta’sir ko‘rsatish natijasi mehnat mahsuloti —tabiatning yangi mahsuloti bo‘lib, u inson ehtiyojlariga moslashgan bo‘ladi. bular: yig‘ib-terib olingan paxta hosili; parvarish qilingan chorva …

va uning mehnat faoliyatidir. mehnat jarayonida inson mehnat faoliyatidan ko‘zda tutilgan maqsadga erishish uchun mehnat vositalari yordamida mehnat predmetidan foydalanib, jonli mehnat sarfi bilan o‘zaro muloqotga kirishadi va bu bilan hayot uchun zarur bo‘lgan yangi mahsulot yaratadi. bunday mahsulotni ishlab chiqarish jarayonining barcha uch jihati: xomashyo va materiallar, mehnat vositalari, qurollari va jonli mehnat sarflari birlashib mehnat mahsuloti yaratadi. mehnat ijtimoiy-iqtisodiy, texnologik, aqliy-hissiy, fizikaviy-kimyoviy, biologik va boshqa qonuniy hodisalarning uyg‘unlashuvi natijasi — majmui jarayonidir. mehnat predmetlariga er osti qazilmalari, tabiiy va sun’iy xomashyo va materiallar, yarim fabrikatlar va komplektlashtiriladigan jihozlar; energiyaviy, moddiy va axborot oqimlari kiradi. ishchi kuchi mehnat predmetlarini mehnat vositalari orqali o‘zgartiradi. mehnat vositalariga mashinalar, uskuna va qurilmalar; ish qurollari va boshqa texnologik ishlanma turlari; dasturiy-ta’minot vositalari; ish joyining tashkiliy ta’minoti va boshqalar kiradi. mehnat — boylik manbaidir. u inson faoliyatining birinchi va zarur sharti hisoblanadi. inson va jamiyat taraqqiyotining tarixi bu jarayonda mehnatning hal qiluvchi ahamiyatga ega …

ot va san’at asarlari, ilmiy kashfiyotlar yaratishga qaratilgan. o‘rta osiyo sharkda, ilg‘or tafakkur markazlariga aylanib, forobiy, ibn sino, beruniy, yusuf xos hojib, nizom ul mulk, al buxoriy, amir temur va boshqa vatandoshlarimizning ilmiy qarashlari faxrlidir. o‘zbek davlatchiligining poydevorini vujudga keltirgan amir temur ham o‘z davrida insonning yashashi, hayot kechirishi uchun tabiiy resurslarni tayyor mahsulotga aylantirishda mehnatning roliga katta baho berar edi. „temur tuzuklari"da ko‘rsatilganidek, „dehqonlar va raiyatdan qaysi birining dehqonchilik qilishga qurbi etmasa, kerakli uskunalarni etkazib unga yordam berilsin", — deb ko‘rsatma berar ekan, mehnat qurolisiz boylik yaratish mumkin emasligini u yaxshi bilar edi. fan-texnika tarakqiyoti ta’siri bilan shunday jarayonlar, chunonchi ishlab chiqarishni kompleks mexanizatsiyalash, avtomatlashtirish, axborotlar texnologiyasini keng joriy etish va uni tashkil etishni tubdan takomillashtirish natijasida jismoniy mehnat mazmuning muntazam o‘zgarishi sodir bo‘lmoqda. jamiyat ishlab chiqaruvchi kuchlari rivojining qudratli omili fandir, aniqrog‘i fanning ishlab chiqarish bilan uzviy birikib ketishidir, chunki fan-texnika taraqqiyogi faqat yanga energiya turlari, yashi materiallar, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi fanining predmeti va mazmuni"

1451832058_62942.doc mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi fanining predmeti va mazmuni reja: 1. «mehnat» xaqida tushuncha va uning jamiyatni rivojlanishdagi o‘rni. 2. «mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi» fanining predmeti, 3. maqsadi, vazifalari va mazmuni ijtimoiy hayot maroqli, ayni paytda murakkabdir. inson jamiyatda yashar ekan o‘ziga xos va mos turmush tarzini yaratadi. u hayot kechirish uchun oziq-ovqat topishi, uy-joy qurishga, kiyim-bosh tikib olishi va atrof muhitning noqulay ta’sirlaridan himoyalanishi kerak, buning uchun o‘ziga zarur bo‘ltan barcha narsalarni tabiatdan qidiradi va topgan materiallaridan foydalanadi. ayni bir paytda tabiatdan topgan materiallar ham insonga yashash uchun ancha qulay shart-sharoitlar yaratish imkonini beradi. inson tabiatdan topgan mazkur mater...

DOC format, 106.5 KB. To download "mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi fanining predmeti va mazmuni", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat iqtisodiyoti va sotsiolo… DOC Free download Telegram