biosfera

PPTX 43 pages 857.5 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 857.5 KB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

boshlang’ich ta’limda tabiiy fanlar boshlang’ich ta’limda tabiiy fanlar mavzu: biosfera. o‘simliklar anatomiyasi, fiziologiyasi. tiriklik belgilari. o‘simliklarning asosiy bo‘limlari va o‘zbekistonning o‘simlik qoplami. reja: biosfera haqida umumiy tushuncha. biosferaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi. v.i.vernadskiyning ta’limoti hujayraning oziqlanishi, rivojlanishi va ko‘payishi. o‘simliklarning organlari. 3 hujayra nazariyasi - barcha organizmlarning tuzilishi, rivojlanishi va kelib chiqishidagi umumiylikni koʻrsatuvchi yirik biologik nazariyalardan biri boʻlib, unga binoan hujayra bakteriyalar, zamburugʻlar, oʻsimliklar va hayvonlarning eng kichik tuzilish birligi. oʻsimlik hujayrasi tuzilishini dastlab tirik oʻsimlik poyasi va poʻkaklardan tayyorlangan kesmada ingliz olimi robert guk oʻzi yasagan mikroskop orqali kuzatgan va tadqiqot xulosalarini "mikrografiya" nomli asa-rida bayon etgan (1665). ingliz bota-nigi n.gryu hujayra qobigʻi xuddi mato (gazlama)ga oʻxshash tolalardan tashkil topganligini taxmin qilgan.18-asrda falsafiy gʻoyalar taʼsirida fanda tirik tabiatning birligi haqidagi fikrlar paydo boʻla boshladi. hujayra (lotincha: — „katakcha“ uycha,,) barcha hayot organizmlarning tuzilish, tarkibiy va funksional birligidir (viruslar bundan mustasno). hujayra organizmning yashayotgan eng kichik boʻlagi, deb belgilanadi. …

2 / 43

isobiga hosil bo’ladigan cho’kindi moddalar. masalan, tuproq tabiiy suvlar va x.k. yer yuzida tarqalgan o’simliklarni o’rganish bilan fitologiya fani shug’ullanadi. fitologiya ikkita yirik botanika va geobotanika bo’limlaridan iborat. botanika grekcha «botane» so’zidan olingan bo’lib, o’zbek tilida ko’kat, sabzavot, o’t, o’simlik degan ma’noni bildiradi. oʻsimliklar o‘simliklar fiziologiyasi botanika, biokimyo, bioflzika, molekulyar biologiya, mikrobiologiya, hayvonlar fiziologiyasi, kimyo, fizika kabi fanlar bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ulaming yutuqlaridan foydalaniladi va o‘z navbatida ularga ta’sir etadi. o’simliklardan foydalanish xarakteri bo’yicha bir necha guruhga bo’linadi. bunda eng muhimi inson uchun oziq hisoblangan o’simliklardir. bularga bug’doy, sholi va makkajo’xori kabi qimmatli o’simliklar kiradi. o’simliklarning ikkinchi guruhini sanoatda foydalaniladigan turlar tashkil etadi. ular moyli, efir moyli, tolali, oshlovchi, bo’yoq va kauchuk beruvchi o’simliklardir. uchinchi guruhga dorivor o’simliklar kirib, ular turli kasalliklarni davolashda ishlatiradi. qishloq xo’jaligida yem-xashak o’simliklarni tashkil etuvchi iv guruh ham katta ahamiyatga ega. beshinchi guruhni tuban o’simliklar, ayniqsa bakteriyalar va zamburug’lar tashkil etib, ular inson tomonidan …

3 / 43

bo’lgan qismlari bo’lib, o’simliklarning suv va minerallarni o’zlashtirishiga yordam beradi. ildizlar, shuningdek, o’simlikning tuproq bilan o’zaro ta’sirini ta’minlaydi, o’simlikni mahkamlash va qo’llab-quvvatlaydi. poya — bu o’simliklarning ildizdan yuqoriga cho’zilgan va o’simlik organlarini olib yuradigan tuzilmalari. poyalar o’simlikning o’sishi va fotosintez orqali ozuqa moddalarini ishlab chiqarishiga yordam beradi. shuningdek, u o’simliklarning barglari va gullari kabi boshqa organlarni olib yuradigan asosiy tuzilishdir. barglar — bu quyosh nurini ushlaydigan va fotosintez orqali energiya ishlab chiqaradigan o’simliklarning qismlari. fotosintez — bu o’simliklar energiya manbai bo’lgan quyosh nurini uglevodlarga aylantirishning asosiy jarayonidir. barglar o’simliklarning nafas olishi va gaz almashinuvida ham muhim rol o’ynaydi. gullar. o’simliklarning gul tuzilishi o’simliklarning ko’payish organlari va changlatish mexanizmlarini o’z ichiga oladi. gullar o’simliklarning changlanish orqali ko’payishiga va meva hosil bo’lishiga yordam beradi. tabiatda koʻpchilik oʻsimliklar kleystogamli gullar hosil qilsa (yopiq gullaydigan gullar), ayrimlari xaziogamli (ochiq gullovchi) gullar hosil qiladi. masalan: yeryongʻoqda tuproq yuzasidan yuqori qismida xaziogamli gul hosil qilsa, tuproq …

4 / 43

i. chang yuzasining gʻadir-budur va yopishqoqlik xususiyati ularga yopishib boshqa gulga borganda changlanish jarayonini amalga oshiradi. meva va urugʻ. urugʻ deb, oʻsimliklaming tarqalishiga, koʻpayishiga xizmat qiluvchi generativ organga aytiladi. generativ organlaming vazifasi oʻsimliklarni koʻpayishiga xizmat qilishdir. gul yuksak oʻsimliklar uchun xos bo’lib evolyutsion taraqqiyotning soʻnggi bosqichida vujudga kelgan. gul - shakli oʻzgargan, oʻsishi hosil qilishga xizmat qiladigan organ hisoblanadi. gulning taraqqiyoti natijasida changlanish jarayonidan keyin otalanish natijasida tuxum hujayrasi rivojlanib urugʻ va meva hosil bo’ladi. gul kelib chiqishiga koʻra oʻzgargan novda bo’lganidan barg va poya kelib chiqish xususiyatiga egadir. poya qismiga gul bandi va gul o‘rni kirsa barg kelib chiqishiga ega bo’lgan qismlariga gulkosabarg gultojibarg, urugʻchi va changchilar kiradi. yuqoridagi qismlar oʻziga xos vazifani. bajarish xususiyatiga ega. gul bandi poyaning davomi bo’lib, ayrim oʻsimliklarda oʻz rivojlanishini tezda toʻxtatsa (olma, oʻrik, shaftoli) koʻpchilik oʻsimliklarda meva pishgungacha oʻsishni davom ettiradi. gultojibarglar - gulning ikkinchi qoplamini hosil qiladi. ulaming rangi xromoplastalar va hujayra …

5 / 43

yilda bir necha marta koʻpaysa, ayrimlari ikki yilda, ayrim koʻp yillik oʻsimliklar - bambuk, agovalar hayotida bir marta koʻpayadi. hujayra nazariyasi - barcha organizmlarning tuzilishi, rivojlanishi va kelib chiqishidagi umumiylikni koʻrsatuvchi yirik biologik nazariyalardan biri boʻlib, unga binoan hujayra bakteriyalar, zamburugʻlar, oʻsimliklar va hayvonlarning eng kichik tuzilish birligi. hujayra nazariyasiga tiriklik olamining birligi va uning tarixiy rivojlanishi haqidagi evolyutsion tasavvurni tasdiqlaydi. hujayra nazariyasi ch.darvinning evolyutsion taʼlimoti va energiyaning oʻzgarishi qonuni bilan bir qatorda 19-asrda tabiatshunoslik sohasida qilingan 3 buyuk kashfiyotdan biridir.hujayralarning kashf etilishi va hujayra nazariyasining yaratilishi tarixan bir davrga toʻgʻri kelmaydi. oʻsimlik hujayrasi tuzilishini dastlab tirik oʻsimlik poyasi va poʻkaklardan tayyorlangan kesmada ingliz olimi robert guk oʻzi yasagan mikroskop orqali kuzatgan va tadqiqot xulosalarini "mikrografiya" nomli asa-rida bayon etgan (1665). ingliz bota-nigi n.gryu hujayra qobigʻi xuddi mato (gazlama)ga oʻxshash tolalardan tashkil topganligini taxmin qilgan.18-asrda falsafiy gʻoyalar taʼsirida fanda tirik tabiatning birligi haqidagi fikrlar paydo boʻla boshladi. k.volf oʻsimlik va …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biosfera"

boshlang’ich ta’limda tabiiy fanlar boshlang’ich ta’limda tabiiy fanlar mavzu: biosfera. o‘simliklar anatomiyasi, fiziologiyasi. tiriklik belgilari. o‘simliklarning asosiy bo‘limlari va o‘zbekistonning o‘simlik qoplami. reja: biosfera haqida umumiy tushuncha. biosferaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi. v.i.vernadskiyning ta’limoti hujayraning oziqlanishi, rivojlanishi va ko‘payishi. o‘simliklarning organlari. 3 hujayra nazariyasi - barcha organizmlarning tuzilishi, rivojlanishi va kelib chiqishidagi umumiylikni koʻrsatuvchi yirik biologik nazariyalardan biri boʻlib, unga binoan hujayra bakteriyalar, zamburugʻlar, oʻsimliklar va hayvonlarning eng kichik tuzilish birligi. oʻsimlik hujayrasi tuzilishini dastlab tirik oʻsimlik poyasi va poʻkaklardan tayyorlangan kesmada ingliz olimi robert gu...

This file contains 43 pages in PPTX format (857.5 KB). To download "biosfera", click the Telegram button on the left.

Tags: biosfera PPTX 43 pages Free download Telegram