diff va diff komandalari

DOCX 14 pages 99.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 99.8 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

10- mavzu: matlabda differensiallash, integrallash va differensial tenglamalarni yechish. matlabda dasturlash elementlari. reja 1. differensiallash komandasi. 2. integrallash komandasi. 3. differensial tenglamalarni simvolik yechish. 4. odt larning sonli yechish (koshi masalasi). 5. m-file da dasturlash. 6. ikki o’lchovli grafika 7. uch o’lchovli grafika. tayanch iboralar: diff, int, dsolve, ode45, plot, shartli operatorli, if…end, sikl operatorlari, for…end, tanlash operatori, ikki va uch o’lchovli grafika. 1. differensiallash komandasi matlab tizimida bir o’zgaruvchili yoki ko’p o’zgaruvchili analitik ifodalarning oddiy va xususiy hosilalarini hisoblash uchun diff() yoki diff() komandalari mavjud. diff() differensiallashning passiv komandasi hisoblanib, ifodaning hosilasini hisoblamasdan, uni matematik talqindagi yozuvini hosil qilish uchun qo’llaniladi. bu komandaning natijasini birorta o’zgaruvchiga ta’minlash mumkin va ehtiyoj tug’ilganda value() komandasi yordamida qiymatini hisoblash mumkin. diff() komandasi differensiallash jarayoni bilan bog’liq ifodaning qanday hosil bo’lganligini namoyish qilishda juda qo’l keladi. differensiallash komandasining umumiy ko’rinish quyidagicha: diff(f,`v`,n); diff(f,n,`v`); yoki diff(f,v,n); diff(f,n,v). bu yerda f- differensiallanishi kerak bo’lgan funksiya, …

2 / 14

z alfavitida oxirrog’ida joylashganini tanlab olib, shu o’zgaruvchi bo’yicha differensiallashni amalga oshiradi. misol uchun differensiallash d bo’yicha bajaradi. chunki ingiliz alfavitida ifodadagi mavjud 4 ta harflarning ichidan d harfi boshqalariga nisbatan oxirida turadi. hosila xisoblangach uni iloji boricha soddalashtirish kerak bo’ladi bening uchun simplify factor yoki expand komandalaridan foydalanamiz. 2. integrallash komandasi matlabda bir o’zgaruvchining funksiyalarini integrallash buyruqlari quydagicha: int(f,v)-f funksiyadan v o’zgaruvchi bo’yicha aniqmas integralni hisoblaydi. int(f,v,a,b)- f funksiyadan v o’zgaruvchi bo’yicha [a,b] oraliqda aniq integralni hisoblaydi. misollar ko’ramiz: >> syms x y >> int(x^3*cos(x),x) ans = >> int(1/sqrt(1-x^2),x) ans = asin(x) >> int(1/sqrt(1+y^2),y,1,2) ans = >> int(int(x^2 + y^2,y,0,sin(x)),0,pi) ans = 6.314048846 3. differensial tenglamalarni simvolli yechish matlabda oddiy differensial tenglamalarni simvolik yechish uchun dsolve buyru’gi ishlatiladi. bu buyruqning tarkibida d,d1,d2 vs h.k. ifodalar mos ravshda birinchi, ikkinchi, uchunchi tartibli hosilani belgilaydi. undan keyin keladigan ifoda esa erkli o’zgaruvchini belgilaydi. agar erkli o’zgaruvchi aniq aytilmasa, matlab uni x …

3 / 14

hart_1’,’shart_2’,…,’shart_n’,’erkli_uzgaruvchi’)- bu buyruq ham mos boshlang’ich shartlarga asosan odts ni yechadi. 5. dsolve(‘tenglama_1,tenglama_2,…, tenglama_n’, ‘shart_1’, ’shart_2’,…,’ shart_n’, ’erkli_uzgaruvchi’)- bu buyruq ham mos boshlang’ich shartlarga asosan berilgan dts ni yechadi. quyidagi differensial tenglamalarni yechamiz: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. , . >> dsolve('dy=sin(y-x)') ans = >> dsolve('d2y*(exp(x)+1)+dy=0') ans = >> dsolve('x*dy+y=y^2','y(1)=0.5','x') ans = >>dsolve('d3y-4*d2y+3*dy=x^2+x*exp(x)','y(0)=1,dy(0)=-1, d2y(0)=0','x') >>dsolve('d4y+d2y=2*cos(x)','y(0)=-2','dy(0)=1','d2y(0)=0','d3y(0)=0','x') ans = 4. odt larning sonli yechimlarini toppish ayrim hollarda odt larni simvolik yechib bo’lmay qoladi. bunday holatda ularni sonli usulda yechish, grafigini qurish kerak bo’ladi. buning uchun matlab tizimida ko’pgina tayyor funksiyalar qurilgan bo’lib, ular differensial tenglamaning turiga qarab ishlatiladi. bu tayyor funksiyalar m-funksiyalardan iborat bo’lib, ular odt yechuvchilari diyiladi. ular quydagilardan iborat: 1. ode45-bir qadamli oshkor 4 – va 5- tartibli runge –kutta usuli. 2. ode113- o’zgaruvchi tartibi ko’p qadamli adamas-bashvort-multon usuli. bu usul yechimni yuqori aniqlikda izlash uchun qo’llaniladi. 3. ode15s- o’zgaruvchi tartibi ko’p qadamli usul. bu usul ayrim murakkab …

4 / 14

dy=koshi_masalasi(t,y) dy=2*y+cos(t); end bu kodni kerakli joyga yozib saqlaganimizdan kiyin ishga tushurishimiz mumkin. misol uchun >> koshi_masalasi(2,5) ans= 9.5839 >>koshi_masalasi(0,0) ans= 1 >>koshi_masalasi(-5,4) ans= 8.2837 endi ode45 matlab funksiyasidan foydalanib koshi masalasini yechimini [15,20] oraliqda sonli qiymatlarini hisoblaymiz va uning grafigini quramiz. ode45 funksiyasi bizga ikki o’lchovli vector qiymat qaytaradi. ulardan birinchisi t ning qiymati, ikkinchisi y ni qiymati. ode45 funksiyasining yozilishi quydagicha [t,y]=ode45(@m-fayl_nomi,[boshlang’ich_vaqt, oraliq_vaqt],boshlag’ich_qiymat) bir o’zgaruvchili koshi masalasi uchun quydagicha yoziladi [t,y]=ode45(@koshi_masalasi,[15,20],2) yoki [t,y]=ode45(‘koshi_masalasi’,[15,20],2) endi grafikni tasvirlaymiz. buning uchun plot(t,y) buyrug’ini berish kerak >>plot(t,y) 5. m-file da dasturlash. shartli operator matlabda dasturlash komandalar rejimida amalga oshiriladi. bu tizim shunday tuzilganki, hisoblash uchun ishlatiladigan o’zgaruvchilarni qiymati berilmagan bo’lsa, ularni ustida har qanday amalni bajarish mumkin bo’lmay qoladi. tayinlash operatori sifatida o’zgaruvchilarga qiymat berish komandasi bo’lgan oddiy “=” tenglik belgisi ishlatiladi. demak, tayinlash operatori qiymat o’zlashtiruvchi har bir o’zgaruvchi va funksiyalarning qiymatlarini aniqlashda ishlatiladi. matlabda har bir foydalanuvchi uchun dastur tuzish …

5 / 14

if { operator1} elseif { operator2} else { operator3} end ko’rinishida bo’ladi. agar 1-shart “rost” bo’lsa, boshqarish {operator1}ni bajarishga uzatiladi. aks holda, ya’ni 1-shart “yolg’on” bo’lsa, u holda boshqarish 2-shartni tekshirishga uzatiladi. agar y “rost” bo’lsa boshqarish {operator2}ni bajarishga uzatiladi, aks holda boshqarish {operator3}ni bajarishga uzatiladi. yuqoridagi formatda shartlar sifatida algebraik ifodalar, mantiqiy va solishtirish amallari bo’lgan >=, , ~=, == kabilar ishlatilishi mumkin. masalan, if i==j a(i,j)=i+j+2; elseif abs(i-j)==1 a(i,j)=-1; else a(i,j)=1; end. shartli operatorning qisqa formatlarida ham foydalanish mumkin: a) if {operatorlar} end b) if {operatorlar1} else {operatorlar2} end. tanlov operatorlari dasturni bajarish yo’lini ko’rsatib beruvchi vositalardan biri tanlov operatorlar switch hisoblanadi. uning formati quyidagicha bo’ladi: switch case operator, operator,…; case {1- qiymat,2- qiymat,…} operator, operator,…; otherwise, operator, operator,… ; end bu operatorlar formatidagi -skalyar ifoda yoki qator(simvolli) bo’lishi mumkin. operator quyidagicha ishlaydi: case ostidagi ga teng bo’lsa, unda ko’rsatilgan operatorlar bajariladi, aks holda otherwise dan keyingi operatorlar …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diff va diff komandalari"

10- mavzu: matlabda differensiallash, integrallash va differensial tenglamalarni yechish. matlabda dasturlash elementlari. reja 1. differensiallash komandasi. 2. integrallash komandasi. 3. differensial tenglamalarni simvolik yechish. 4. odt larning sonli yechish (koshi masalasi). 5. m-file da dasturlash. 6. ikki o’lchovli grafika 7. uch o’lchovli grafika. tayanch iboralar: diff, int, dsolve, ode45, plot, shartli operatorli, if…end, sikl operatorlari, for…end, tanlash operatori, ikki va uch o’lchovli grafika. 1. differensiallash komandasi matlab tizimida bir o’zgaruvchili yoki ko’p o’zgaruvchili analitik ifodalarning oddiy va xususiy hosilalarini hisoblash uchun diff() yoki diff() komandalari mavjud. diff() differensiallashning passiv komandasi hisoblanib, ifodaning hosilasini hisoblamasdan...

This file contains 14 pages in DOCX format (99.8 KB). To download "diff va diff komandalari", click the Telegram button on the left.

Tags: diff va diff komandalari DOCX 14 pages Free download Telegram