elektrod va datchiklar

DOCX 7 pages 168.4 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 168.4 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

tibbiy ma'lumotlarni olishdagi elektrod va datchiklar – tashhis qo’yish apparatlarining asosi sifatida biologik signalni olish uchun elektrodlar. elektrodlar – bu o’lchash zanjirini biologik sistema bilan birlashtiruvchi maxsus shakldagi o’tkazgichlardir [1]. diagnostikada elektrodlardan elektr signallarini olish uchun emas, balki tashqi elektromagnit tasirlarni keltirib berish uchun foydalaniladi, masalan reorgafiyada. tibbiyotda elektrodlardan davolash maqsadida elektromagnit tasir ko’rsatishda va elektr qo’zg’atishda foydalaniladi. elektrodlarga alohida talablar qo’yiladi: ular tez mahkamlanishi va olinishi, elektr kattaliklari yuqori darajada barqaror bo’lish, mustahkam, xalaqit bermaydigan, biologik to’qimalarni qo’zg’atmasligi kerak va hokazo. bioelektrik signallarni olish uchun elektrodlarga tegishli muhim fizik masala, u ham bo’lmasa foydali malumotning yo’qotilishini ayniqsa, elektrod – teri o’tish qarshiligini minimumga yetkazish qo’yiladi. biologik sistema va elektrodlarni o’z ichiga olgan elektr zanjirining ekvivalent elektr sxemasi 2.9 - rasmda tasvirlangan. εbp – biopotentsiallar manbaining e.yu.k., r – biologik sistema ichki to’qimalarining qarshiligi; r – teri va elektrodlarning qarshiligi; rkir – biopotentsiallar kuchaytirgichining kirish qarshiligi. om qonuniga asosan kuchaytirgichning …

2 / 7

dilar, buning uchun fiziologik eritmaga qo’llangan marli sochiqdan yoki elektr o’tkazuvchi pastadan foydalaniladi. bu qarshilikni elektrod – teri kontaktining yuzasini kattalashtirish yo’li bilan ham kamaytirish mumkin, yani elektrodning o’lchamini kattalashtirib, lekin bunda elektrod bir qancha ekvipotentsial sirtlarni 2.9 - rasm. biologik sistema va elektrodlarni o’z ichiga olgan elektr zanjirining ekvivalent elektr sxemasi egallaydi (masalan 2.10- rasmga qarang) va bunda elektr maydonining haqiqiy manzarasi buziladi. vazifasiga ko’ra bioelektrik signalni olish uchun elektrodlar qo’yidagi gruppalarga bo’linadi: 1) funktsional diagnostika xonalarda qisqa muddat ichida, yani masalan, elektrokardiogrammalarni bir marta olish uchun; 2) uzoq muddatda qo’llaniladigan, masalan, uzluksiz terapiya palatalari sharoitlarida og’ir bemorlarni doimiy kuzatib turishda; 3) harakatdagi tekshiruvlarda qo’llaniladigan, masalan, sport yoki kosmik meditsinada; 2.10 - rasm. yurak dipol momenti ryu vektorining vaziyati va dipolmomenti maksimal bo’lgandagi vaqt momenti uchun ekvipotentsial chiziqlarning hosil bo’lishi 4) tezlik bilan qo’llashda, masalan, tez yordam berish sharoitlarida qo’llaniladigan elektrodlar. barcha hollarda elektrodlar qo’llanilishining o’ziga xos xususiyatini namoyon …

3 / 7

gan foydali bioelektrik signalni buzadi. shunday usullar mavjudki, ular shu singari tasirlarni kamaytiradi yoki yo’qotadi, biroq bunday usullar elektroximiyaga aloqador bo’lib, bu kursda uni ko’rib chiqilmaydi. nihoyat, ayrim elektrodlarning tuzilishini ko’rib chiqamiz. elektrokardiogrammani olish uchun elektrodlar, yani tarmoqlar kabellarining uchlari qo’yiladigan va mahkamlanadigan 1-qisqichli metall plastinkalar (2.11 - rasmda) maxsus rezina lentalar bilan oyoq-qo’llarga mahkamlanadi. kabellar elektrodlarni elektrokardiograf bilan ulaydi. bemorning ko’kragiga 2 - ko’krak elektrod o’rnatiladi. u rezina surgich bilan ushlab turiladi. bu elektrod ham tarmoq kabeli kabi klemmaga ega. mikroelektrodli praktikada shishali mikroelektrodlar ishlatiladi. bunday elektrodning profili (yon tomondan ko’rinishi) 2.12 - rasmda tasvirlangan, uning uchi 0,5 mkm diametrga ega. elektrodning korpusi izolyator bo’lib, ichida elektrolitga o’xshash o’tkazgichi bor. mikroelektrodlarni tayyorlash va ular bilan ishlash ma’lum qiyinchiliklar tug’diradi, biroq bunday mikroelektrod membrana hujayrasiga sanchilib hujayralar ichida tekshirishlar olib borishga imkon beradi. 2.11 - rasm. elektrokardiogrammani olish uchun elektrodlar: 1- qisqichli metall plastinkalar, 2- ko’krak elektrodi, 3- tarmoq kabellari …

4 / 7

tuzilma datchik deb aytiladi. o’lchanuvchi kattalik keltirib ulangan, yani o’lchov zanjiridagi birinchi datchik-birlamchi deyiladi. tibbiyot elektronikasi uchun faqat o’lchanuvchi yoki tekshiluvchi noelektrik kattaliklarni elektr signalga aylantiruvchi datchiklar ko’rib chiqiladi. boshqa turdagi signallarga qaraganda elektr signaldan foydalanish eng qulaydir, chunki elektron tuzilmalar uni nisbatan murakkab bo’lmagan holda kuchaytirib berish, masofaga uzatish va qayd qilish imkonini beradi. generatorli va parametrik datchiklar mavjud. o’lchanuvchi signal tasirida bevosita kuchlanishni yoki tokni generatsiyalaydigan datchiklar-generatorli datchiklar deyiladi. bunday datchiklarning bazi turlarini va ular asosidagi hodisalarni ko’rsatamiz. 1) pezoelektrik datchiklar – pezoelektr effekti; 2) termoelektrik datchiklar – termoelektr hodisasi; 3) induktsion datchiklar – elektromagnit induktsiya 4) fotoelektrik datchiklar – fotoeffekt hodisalarga asoslangandir. parametrik datchiklar – shunday datchiklarki, ularda o’lchanuvchi signal tasirida birorta parametr o’zgaradi. bunday datchiklarning bazilarini va ular yordamida o’lchanuvchi parametrni ko’rsatamiz: 1) sig’imli datchik-sig’im; 2) reostatli datchik – omik qarshilik; 3) induktivli datchik – induktivlik yoki o’zaro induktivlikni o’lchaydi. axborotni tashuvchi energiyaga ko’ra datchiklar: mexanik, …

5 / 7

a, fkg-fonokardiogramma, ogg-oksigemografiya, t-temperatura, mib-meda-ichak yo’lidagi bosim. datchik chiqish kattaligi u ni kirish kattaligi x ga funktsional bog’lanishini ifodalaydigan o’zgartiruvchi funktsiya bilan xarakterlanadi, u analitik ifoda u = f(x) bilan yoki grafikda tasvirlanadi. eng soda va qulay hol, u = kx to’g’ri proportsionallik bog’lanish hisoblanadi. kirish kattaligining o’zgarishi chiqish kattaligiga qanchalik tasir etishini – datchikning sezgirligi ko’rsatadi. z = δy/δx u datchikning turiga qarab mm ga om bilan (om/mm), kelvinga millivolt (mv/k) bilan o’lchanadi va hokazo. datchiklar ketma-ket to’plamining sezgirligi, barcha datchiklar sezgirliklarining ko’paytmasiga teng. datchiklarning vaqtiy xarasteristikalari ham ahamiyatga egadir. analitik ravishda, bunday xususiyat datchik sezgirligining – kirish kattaligi tezligiga dx/dt yoki x garmonik qonun bo’yicha o’zgarganda, chastotaga bog’liq bo’lishiga olib keladi. datchiklar bilan ishlashda ularning o’ziga xos bo’lgan xatoliklarini hisobga olish lozim. xatoliklarga olib keluvchi sabablar: 1) o’zgartiruvchi funktsiyaning temperaturaga bog’liqligi; 2) gisterizis – datchikda qaytmas protsesslar natijasida ro’y beradigan kirish kattaligining sekin o’zgarishlari, hamda u va x …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrod va datchiklar"

tibbiy ma'lumotlarni olishdagi elektrod va datchiklar – tashhis qo’yish apparatlarining asosi sifatida biologik signalni olish uchun elektrodlar. elektrodlar – bu o’lchash zanjirini biologik sistema bilan birlashtiruvchi maxsus shakldagi o’tkazgichlardir [1]. diagnostikada elektrodlardan elektr signallarini olish uchun emas, balki tashqi elektromagnit tasirlarni keltirib berish uchun foydalaniladi, masalan reorgafiyada. tibbiyotda elektrodlardan davolash maqsadida elektromagnit tasir ko’rsatishda va elektr qo’zg’atishda foydalaniladi. elektrodlarga alohida talablar qo’yiladi: ular tez mahkamlanishi va olinishi, elektr kattaliklari yuqori darajada barqaror bo’lish, mustahkam, xalaqit bermaydigan, biologik to’qimalarni qo’zg’atmasligi kerak va hokazo. bioelektrik signallarni olish uchun elek...

This file contains 7 pages in DOCX format (168.4 KB). To download "elektrod va datchiklar", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrod va datchiklar DOCX 7 pages Free download Telegram