arterial bosimni aniqlashning fizik asoslari. puls to‘lqini

DOCX 12 pages 25.7 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.7 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi toshkent tibbiyot akademiyasi biotibbiyot muhandisligi, informatika va biofizika kafedrasi 1-sonli davolash fakulteti, 1-kurs, 108-,,a” guruhi izzatillayeva yulduzxon firuzbek qizi biofizika fanidan "arterial bosimni aniqlashning fizik asoslari. puls to‘lqini" mavzusida mustaqil ish bajardi: izzatillayeva yulduzxon qabul qildi: majlimov farrux mundarija 1. kirish 2. arterial bosim tushunchasi 3. arterial bosimni o‘lchash usullari 4. puls va puls to‘lqini haqida 5. arterial bosimni aniqlashning fizik asoslari 6. arterial bosim va puls to‘lqinining diagnostik ahamiyati 7. tahlil 8. xulosa 9. glossary 10. foydalanilgan adabiyotlar 11. mavzuga oid savollar va javoblar kirish inson organizmida qon aylanishi doimiy bosim ostida amalga oshadi. ushbu bosim — arterial bosim deb ataladi. u yurakning sistola va diastola fazalarida turlicha bo‘lib, qonning arteriyalar orqali harakatlanishini ta'minlaydi. arterial bosim yurak faoliyati, qon tomirlar holati va qon tarkibiga bog‘liq muhim fiziologik ko‘rsatkichdir. arterial bosimni aniqlash nafaqat fiziologik jarayonni baholashda, balki turli kasalliklarni aniqlashda ham katta ahamiyatga ega. bunda …

2 / 12

anish tizimining samaradorligini ifodalaydi. arterial bosimni o‘lchash usullari arterial bosimni aniqlashda ikki asosiy usul qo‘llaniladi: 1. invaziv usul — arteriyaga maxsus kateter kiritilib, to‘g‘ridan-to‘g‘ri bosim o‘lchanadi. bu aniq va uzluksiz natijalar beradi, ammo faqat operatsiya yoki og‘ir klinik holatlarda ishlatiladi. 2. noinvaziv usul — keng tarqalgan va amaliyotda ko‘p qo‘llaniladi: riva-rocci usuli (auskultator usul): maxsus manjet va fonendoskop yordamida aniqlanadi. korotkov tovushlari bosimni aniqlashga asos bo‘ladi. palpator usul: puls sezilar-sezilmas bo‘lishi asosida bajariladi (diastolik bosimni aniqlab bo‘lmaydi). avtomatik tonometrlar: osiloskopik printsip asosida ishlaydi, ya’ni pulsatsiyalarni matematik algoritm bilan qayta ishlaydi. puls va puls to‘lqini haqida puls — bu yurak qisqarishlarining arterial tomirlar devoridagi ritmik tebranishlaridir. u yurakning har bir sistolasi bilan bog‘liq bo‘lib, qonning arteriyalar orqali siljishini ifodalaydi. puls quyidagi xossalarga ega: · chastotasi (tezligi) — minutiga necha marta uradi. · to‘lishi — qon miqdori. · kuchi — yurak urish kuchi. · ritm — doimiylik darajasi. puls to‘lqini — bu …

3 / 12

n oqimi paytida yuzaga keladigan tebranishlarni sezadi va qayd etadi. shuningdek, arteriyalar devorining elastikligi va qonning viskozligi ham bosimga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. arterial gipertenziyani erta aniqlashda qon bosimini o‘lchash, ya’ni tonometriya usuli – eng oddiy, amaliy va keng qo‘llaniladigan biofizik metodlardan biri hisoblanadi. oddiy klinik muolajalarda sistolik va diastolik bosimni bir martalik o‘lchash orqali ham gipertenziya borligi taxmin qilinadi, biroq bu har doim ishonchli natija bermasligi mumkin. shu sababli, zamonaviy amaliyotda 24 soatlik ambulator qon bosimi monitoringi (abpm) usuli keng qo‘llaniladi. bu metod yordamida bemorning kun davomida va tunda qon bosimi holati qayd etilib, gipertenziya holatining yanada chuqurroq tahlil qilinishi ta’minlanadi. ayniqsa, yashirin gipertenziya (ya’ni, klinikada normal bosim, biroq kundalik hayotda yuqori bosim) va “oq xalat sindromi” (ya’ni, shifokor oldida qon bosimning vaqtinchalik ko‘tarilishi) kabi holatlarni aniqlashda abpm alohida diagnostik ahamiyatga ega. ambulator monitoring natijalariga asoslanib, bemor bosimining sutkalik o‘zgarish ritmi – ya’ni “dipper”, “non-dipper” yoki “night-peaker” kabi turlari aniqlanadi. …

4 / 12

abablari orasida yurak-qon tomir kasalliklari birinchi o‘rinda turadi. ularning asosiy omillaridan biri — arterial gipertenziya bo‘lib, jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (who) ma'lumotlariga ko‘ra, 2021 yilda taxminan 1,28 milliard kishi gipertenziyadan aziyat chekmoqda, ularning yarmi bu haqda xabardor emas. gipertenziya ko‘pincha yashirin kechadi va yurak, miya, buyrak kabi hayotiy muhim organlarga zarar yetkazadi. shu sababli, erta tashxis va doimiy monitoring ayni paytda tibbiyotda eng dolzarb masalalardan biridir. so‘nggi yillarda gipertenziya yoshlar orasida ham keng tarqalmoqda. 2022 yilda journal of hypertension jurnalida chop etilgan tadqiqotga ko‘ra, 18–30 yoshli aholi orasida arterial gipertenziya holatlari 14% ni tashkil etgan, bu esa sog‘lom yosh avlod shakllanishiga xavf solmoqda. shuningdek, gipertenziya nafaqat yurak infarkti va insult xavfini oshiradi, balki covid-19 kabi infeksion kasalliklarda og‘ir asoratlar rivojlanishining mustaqil xavf omili sifatida ham e’tirof etilgan. gipertenziyasi bor bemorlarda covid-19 natijasida o‘lim xavfi 2 barobar yuqori bo‘lgan. muammo tavsifi qon bosimi yurak chiqaradigan qon hajmi va qon tomirlari qarshiligi …

5 / 12

tganda u ishemik yoki gemorragik insultga sabab bo‘ladi. • miya kapillyarlarining shikastlanishi xotira zaiflashuvi, kognitiv funksiyalarning pasayishi va demensiyaga olib keladi. 3. buyraklarga ta’siri • gipertenziya buyrak tomirlariga bosimni oshirib, gipertenziyal nefropatiya rivojlanishiga sabab bo‘ladi. • natijada, proteinuriya (siydikda oqsil) paydo bo‘ladi va buyrak yetishmovchiligiga olib keladi. 4. ko‘zga ta’siri • retina (ko‘z to‘r pardasi) tomirlarining zararlanishi natijasida gipertenziyal retinopatiya rivojlanadi. • bu holat ko‘rishning pasayishi yoki yo‘qolishiga olib kelishi mumkin. 5. metabolik sindrom bilan bog‘liqligi • arterial gipertenziya ko‘pincha semizlik va dislipidemiya bilan kechadigan metabolik sindrom bilan bog‘liq bo‘ladi. • bu holat yurak-qon tomir kasalliklari xavfini yanada oshiradi. muammoni hal qilish yo‘llari: muntazam ravishda mashq qiling: haftada kamida uch kun mashq qiling qon bosimingizni nazorat qilish uchun. aerobik mashqlar, masalan, yugurish, yurish, suzish hatto raqs ham qon bosimini nazorat ostida ushlab turish uchun yaxshi. belingizni kuzatib boring: bel atrofida juda ko'p vaznga ega bo'lish yuqori qon bosimi xavfini oshiradi. …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arterial bosimni aniqlashning fizik asoslari. puls to‘lqini"

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi toshkent tibbiyot akademiyasi biotibbiyot muhandisligi, informatika va biofizika kafedrasi 1-sonli davolash fakulteti, 1-kurs, 108-,,a” guruhi izzatillayeva yulduzxon firuzbek qizi biofizika fanidan "arterial bosimni aniqlashning fizik asoslari. puls to‘lqini" mavzusida mustaqil ish bajardi: izzatillayeva yulduzxon qabul qildi: majlimov farrux mundarija 1. kirish 2. arterial bosim tushunchasi 3. arterial bosimni o‘lchash usullari 4. puls va puls to‘lqini haqida 5. arterial bosimni aniqlashning fizik asoslari 6. arterial bosim va puls to‘lqinining diagnostik ahamiyati 7. tahlil 8. xulosa 9. glossary 10. foydalanilgan adabiyotlar 11. mavzuga oid savollar va javoblar kirish inson organizmida qon aylanishi doimiy bosim ostida amalga oshadi. ...

This file contains 12 pages in DOCX format (25.7 KB). To download "arterial bosimni aniqlashning fizik asoslari. puls to‘lqini", click the Telegram button on the left.

Tags: arterial bosimni aniqlashning f… DOCX 12 pages Free download Telegram