odam anatomiyasi

DOC 1 стр. 5,1 МБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,1 МБ

Тип файла DOC

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

d o’zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi o’zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti safarova d. d. odam anatomiyasi darslik, i tom toshkent – 2010 muallif: safarova dilbar djamalovna – biologiya fanlari nomzodi, professor. taqrizchilar: mirsharapov o’.m. – tibbiyot fanlari doktori, professor, yuldashev a.yu. – tibbiyot fanlari doktori, professor. mazkur darslik jismoniy tarbiya institutlari va pedagogika universitetlarining jismoniy tarbiya fakultetlari talabalari uchun mo’ljallangan. mazkur darslik o’zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligining ilmiy-uslubiy kengashi tomonidan nashr etishga tavsiya etilgan. © o’zdjti nashriyot-matbaa bo’limi, 2010 y. kirish mazkur darslikdan nafaqat o’zbekiston davlat jismoniy tarbiya institutida o’qiyotgan talabalar, balki pedagogika univer-sitetlarining talabalari ham foydalana olishlari mumkin. shu davrga qadar respublikamizning uzoq qishloqlardan jismoniy tarbiya institutiga o’qishga kelgan yoshlar anatomiya va sport morfologiya fanini o’zlashtirishda ancha qiyinchi-liklarga uchraydilar. bunga sabab, mavjud bo’lgan darsliklar tibbiyot institutlarining normal anatomiya fani dasturiga muvofiq tuzilgan bo’lib, o’zining katta hajmliligi, murakkabligi va lotincha atamalar yuritilishi bilan ifodalanishidir. mazkur darslik …

2 / 1

k asoslari haqida ma’lumotlar berilgan. tavsiya etilgan darslikda alohida ajratilgan bobda odam organizmi individual taraqqiyotining davrlariga ko’ra o’sish va rivojlanish xususiyatlari, yoshga qarab o’zgarishi va jinsga xos bo’lgan xususiyatlarning taraqqiyoti haqida bilimlar kiritilgan. limfa tizimi kengaytirilib, “immun tizimi a’zolari” degan yangi bo’lim birinchi marotaba o’zbek tilida bayon etilgan. har bir tizimga xos a’zolarni kelib chiqishi, makroanatomik tuzilishi bilan bir qatorda, a’zo funksiyalarining bajarilishini ta’minlab beruvchi mikroskopik va ultramikroskopik strukturalarni tuzi-lishi ko’rsatilgan. «qon aylanish tizimi»ning ta’rifidan tashqari qon tomirlarining hosil bo’lishi, topografiyasi, shoxlanishi, qonni yig’ish yoki qon bilan ta’minlash sohalari bo’yicha ma’lumotlar maxsus jadvallarda berilgan. darslikni o’rganish mobaynida talabalar nafaqat bilimga ega bo’lmasdan, balki ma’lum ko’nik-malarni ham orttirishi kerak. shu bilan birga talabalar tekshirish va kuzatish uslublarini o’zlashtirishlari zarur. bunday uslublar qatoriga sport amaliyotida keng qo’llanadigan quyidagi usullar tavsiya etiladi: antropometrik, somatotipologik, somatoskopik, tana proporsiyalarini aniqlash, dermatoglifik, plangtografik va sportchining turli holati va harakatlarni bajarishda tayanch-harakat apparatini anatomik tahlil qilish usuli. …

3 / 1

rning o’zaro munosabatlarini, organizmning bir butunligini hisobga olmasdan, faqat dalillarni to’plash bilan chegaralangan. hozirgi zamon anatomiyasi organizmning yagona sistema ekanligini, uning tashqi muhit bilan chambar-chas bog’liqligini, a’zolarning shakli bilan funksiyasining bir-biriga bevosita aloqador ekanligini nazarda tutadi. anatomiya fani o’z oldiga qo’ygan maqsadlariga ko’ra bir necha bo’limlarga bo’linadi. odam organizmi tuzilishi, rivoj-lanish xususiyatlarini evolyutsion nuqtai nazardan – filogeneziga taqqoslagan holda hamda odam holatiga o’tish jarayoni – antropogenezini solishtirma anatomiya o’rganadi. organizmning paydo bo’lishini, tug’ilguncha ona qornida o’sib, rivojlanib, toki tug’ilguncha bo’lgan davrni embriologiya fani o’rgansa, tug’ilgandan boshlab to hayotining oxirigacha bo’lgan davrni «yoshga qarab» anatomiya shug’ullanadi. anatomiya shu bilan birga a’zolarning joylashish xususi-yatlarini, ularning o’zaro munosabatlarini, chegaralarini, proek-siyasini topografik anatomiya o’rganadi. organizmning shaklla-nishi va rivojlanishiga, shuningdek, odamlar yashab turgan mu-hitning iqlimiy-geografik sharoiti, ijtimoiy tuzum kabi omil-larning ta’sirini o’rganishi bilan antropologiya shug’ullanadi. odam organizmi a’zolarining tuzilishi ularning bajara-digan vazifasiga bog’liq holda tekshirish fuksional anatomiya fanining vazifasidir. a’zolarning ichki tuzilishini, ularni tashkil qilgan …

4 / 1

ki sekret bezlar qismi – endokrinologiya, sezgi a’zolari – esteziologiya va nihoyat, nerv sistemasi – nevrologiya bo’limlaridan iborat. har bir tizimga tegishli a’zolarning tuzilishi, shakli, bajaradigan funksiyasi, ularning o’zaro munosabatlari alohida ko’rib chiqiladi. shunday qilib, anatomiya fani odam organizmining tuzilishi va funksiyalarini ularning evolyutsion rivojlanish asoslariga bog’lab, atrof-muhit ta’sirida shakllanish qonuniyat-lari bilan birgalikda o’rganiladi. bulardan tashqari, anatomiya mayib-majruh bo’lib tug’il-gan bolalar, nogironlar organizmining tuzilishini bola tug’ilgan-dan boshlab, qarilik davrigacha bo’lgan vaqtdagi organizmdagi morfologik yoshga qarab o’zgarishlarni o’rganadi. sport morfologiyasi – anatomiyaning maxsus bo’limi bo’lib, sportchilarda jismoniy ish ta’sirida turli tizimlar va a’zolardagi morfofunksional o’zgarishlarni va adaptatsiya jarayonlarini o’rgatadi. sport morfologiyasi quyidagi ma’lumot-larni o’z ichiga kiritadi: – sportchilar organizmida jismoniy ish ta’sirida adaptatsiya etishning tibbiy-biologik asoslarini; – haddan tashqari bo’lgan jismoniy ish ta’sirida va noto’g’ri tashkil etilgan trenirovka rejimi natijasida a’zolar va tizimlarda sodir bo’ladigan patomorfologik o’zgarishlar; – sportchilarning tanlangan sport turiga xos bo’lgan tayanch-harakat apparatidagi adaptatsion o’zgarishlar; – statik va …

5 / 1

ini aniqlash, tanlangan sport mutaxassisligida sport natijalarini oldindan bashorat qila bilish, «sport talantiga» ega bo’lgan o’smirlarni selektiv tanlashni o’z vaqtida o’tkazish, to’g’ri trenirovka jarayonini tashkil etish, turli harakatlar texnikasi samaradorligini oshirish va boshqa jismoniy tarbiya va sportning muammolarini hal etishda yordam beradi. anatom iyani o’rganish usullari anatomiya fani o’zining tarixiy rivojlanish davrida odam tanasining tuzilishini o’rganishda turli xil usullarni ishlab chiqqan. har bir usul ma’lum bir tarixiy davrda ishlab chiqilgan bo’lib, o’sha davrga xos bo’lgan fanning taraqqiyot darajasiga muvofiqdir. hozirgi zamon morfologik usullarni 2 guruhga bo’lish mumkin. birinchi guruh usullaridan murda ustida o’rganilganda foydalaniladi. ikkinchi guruh usullar texnika vositalaridan foydalangan holda tirik odam organizmini o’rga-nishda qo’llaniladi. birinchi guruh usullari quyidagilar: 1. kesib ochish usuli – qadimiy usullardan biri bo’lib, birinchi marta gerofil va erazistrat tomonlaridan qo’llanilgan. bu usulni andre vezaliy yuqori darajada rivojlantirgan. kesib ochish usulining asosiy vositalari – bu pichoq, skalpel va arra bo’lishi mumkin. kesib ochish usuli yordamida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "odam anatomiyasi"

d o’zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi o’zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti safarova d. d. odam anatomiyasi darslik, i tom toshkent – 2010 muallif: safarova dilbar djamalovna – biologiya fanlari nomzodi, professor. taqrizchilar: mirsharapov o’.m. – tibbiyot fanlari doktori, professor, yuldashev a.yu. – tibbiyot fanlari doktori, professor. mazkur darslik jismoniy tarbiya institutlari va pedagogika universitetlarining jismoniy tarbiya fakultetlari talabalari uchun mo’ljallangan. mazkur darslik o’zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligining ilmiy-uslubiy kengashi tomonidan nashr etishga tavsiya etilgan. © o’zdjti nashriyot-matbaa bo’limi, 2010 y. kirish mazkur darslikdan nafaqat o’zbekiston davlat jismoniy tarbiya institutida o’qiyotgan tal...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOC (5,1 МБ). Чтобы скачать "odam anatomiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: odam anatomiyasi DOC 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram