chetdan urug‘lanuvchi organizmlar genetik strukturasining tushunchasi

DOCX 22 pages 422.6 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 422.6 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

chetdan urug‘lanuvchi organizmlar populyasiyasining genetik strukturasi. tabiatdagi chetdan urug‘lanuvchi organizmlar populyasiyasi har xil genotipli individlarning erkin chatishishi tufayli ya’ni panmiksiya asosida shakllanadi. panmiktik populyasiyaning strukturasini tushunish uchun amerikalik genetik olimlar d.djons va e.ist tomonidan sun’iy yaratilgan duragay populyasiyasi bilan qilingan tajribalarini ko‘rib chiqamiz. ular tamakining gultoj barglari qisqa va uzun bo‘lgan ikki tur xilini o‘zaro chatishtirganlar. olingan f1 duragaylari o‘zaro chatishtirilib f2 duragaylari olingan. f2 duragaylari ichidan ushbu belgi bo‘yicha o‘xshash o‘zgaruvchanlikka ega bo‘lgan a va v liniyalari ajratilgan.ma’lumki, gultoj barglar uzunligi poligen xarakterga ega, shu sababli f2 da bu belgi 52 mm dan 88 mm gacha tebranadi. 5 avlod davomida liniyalar ichida, xususan, a liniyasi doirasida qisqa gultoj barglar, v liniyasi doirasida uzun gultoj barglar belgisi bo‘yicha tanlov olib borilgan. har bir avlodda har ikki liniya doirasida, ya’ni a liniyasi doirasida kalta gultoj bargli o‘simliklar; v liniyasi doirasida uzun gultoj bargli o‘sim-liklar o‘zaro chatishtirilib borilgan. beshinchi (f5) avlodga kelib …

2 / 22

nish sonlari yoki chastotalari) gultoj barglar uzunligi (mm) liniyalardagi f2 dagi ajralish liniyalarda o‘tkazilgan tanlashdan so‘ng f5 dagi ajralish a v a v 34 — — 3 — 37 — — 6 — 40 — — 48 — 43 — — 90 — 46 — — 14 — 49 — — — — 52 2 1 — — 55 4 5 — — 58 2 16 — — 61 24 23 — — 64 37 18 — — 67 31 62 — — 70 38 37 — — 73 35 25 — 2 76 27 16 — 3 79 21 4 — 8 82 5 2 — 14 85 6 2 — 20 88 1 — — 25 91 — — — 25 94 — — — 20 97 — — — 8 populyasiyadagi irsiyat populyasion genetika metodologiyasining odatdagi genetik tahlil metodologiyasidan asosiy farqi shundaki, u sof liniyalar va individual …

3 / 22

hosil bo‘lishi mumkin. ♂ ♀ 0,5 a 0,5 a 0,5 a 0,25 aa 0,25 aa 0,5 a 0,25 aa 0,25 aa birinchi avlodda (f1) dominant gomozigotalar – aa 0,25; geterozigotalar –aa 0,50 va retsessiv gomozigotalar 0,25 chastota bilan takrorlanishini qayd qi-lish mumkin. keyingi avlodda har xil tipdagi gametalarning teng ehtimolli paydo bo‘lish sharti bilan ularning takrorlanish chastotasi quyidagicha bo‘la-di. dominant a allelli gametalar - 0,5 (0,25 dominant gomozigotali aa orga-nizmdan + 0,25 geterozigotali aa organizmdan) chastota bilan; retsessiv a allelli gametalar -0,5 (0,25 retsessiv gomozigotali aa organizmdan + 0,25 geterozigotali aa organizmdan) chastota bilan takrorlanadilar. shuning uchun erkin chatisha oladigan populyasiyada har xil genotiplar hosil bo‘lishining nisbiy takrorlanish soni yana 0,25aa + 0,50aa + 0,25aa bo‘ladi. har avlodda genning dominant va retsessiv allellari bilan bo‘lgan gameta-larining nisbiy takrorlanish soni bir xil: 0,5a va 0,5a holatda saqlanadi. tabiatda biz bevosita genotip yoki genlarni emas, balki fenotiplarni kuzatamiz. genofond o‘zgaruvchanligi yo genlar, …

4 / 22

likdan 96tasi tukli (64 ta gomozigotali va 32 ta geterozigotali) va 4 tasi (retsessiv gomozigotali) tuksiz bo‘ladi. keyingi avlodda nimani kutish mumkin? dominant a allelli gametalar – 0,8 (0,64 aa organizmdan + 0,16 aa organizmdan) chastota bilan; a alleli gametalar – 0,2 (0,04 aa organizmdan + 0,16 aa organizmdan) chastota bilan paydo bo‘ladi. bu erdan shuni ta’kidlash kerakki, mazkur populyasiyada genlarning boshqa nisbatlari bilan birga bir qator avlodlar davomida genlarning aynan shu (0,8a : 0,2a) nisbatdagi takrorlanish soni saqlanib qoladi. shunga ko‘ra poyasi tukli o‘simliklar doimo 96% ni, tuksiz poyalilar 4% ni tashkil etadilar. xardi-vaynberg qonuni.populyasiyalarning genetik geterogenligi 1908 yili ingliz matematigi g.xardi va nemis vrachi v.vaynberg bir-birlaridan mustaqil holda bir juft allel genlar bilan farqlanuvchi erkin chatishuvchi populyasiyada genotipik sinflar chastotalarining taqsimlanishini aks ettiruvchi formulani taklif qildilar. keyinchalik bu formula xardi-vaynberg qonuni deb ataldi. bu qonun quyidagi shartlarga javob beruvchi populyasiyalar uchun ishlab chiqilgan: 1) erkin chatishuv mavjud bo‘lganda; …

5 / 22

r gen allellarining uchrash chastotasining yig‘indisi doimiy ko‘rsatkich hisoblanib quyidagi formula bilan yoziladi: p+q =1, bunda p – dominant a allelining soni, q - retsessiv a allelining soni. har ikki kattalik birliklarda, kam holda foizlarda (p+q=100) ifodalanadi. masalan, populyasiyada dominant a alleli 60% ni, retsessiv a alleli 40% ni tashkil etadi. u holda dominant a alleli – a=p=60% yoki 0,6; retsessiv a alleli – a=q=40% yoki 0,4 birlikda namoyon bo‘ladi. populyasiyada u yoki bu gen allellarining uchrash chastotasi mazkur allellar boshqaradigan belgilarning adaptiv qiymatiga bog‘liq bo‘ladi. binobarin, ma’lum gen allellar juftining chastotalari qator avlodlar davomida tabiiy tanlanish orqali belgilanadi. qonunning ikkinchi qoidasi quyidagicha ifodalanadi: mazkur populyasiyada bir allel bo‘yicha genotiplar uchrash chastotalarining yig‘indisi doimiy ko‘rsatkich hisoblanib, ularning bo‘linishi ikkinchi darajali nyuton binomining koeffitsientiga mos keladi. genotiplarning uchrash chastotalarini hisoblash uchun p2+2pq+q2=1 formulasidan foydalaniladi. formulaga muvofiq p2 - dominant allel bo‘yicha gomozigotali individlar soni (aa genotip), 2pq – geterozigotalar soni (aa …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chetdan urug‘lanuvchi organizmlar genetik strukturasining tushunchasi"

chetdan urug‘lanuvchi organizmlar populyasiyasining genetik strukturasi. tabiatdagi chetdan urug‘lanuvchi organizmlar populyasiyasi har xil genotipli individlarning erkin chatishishi tufayli ya’ni panmiksiya asosida shakllanadi. panmiktik populyasiyaning strukturasini tushunish uchun amerikalik genetik olimlar d.djons va e.ist tomonidan sun’iy yaratilgan duragay populyasiyasi bilan qilingan tajribalarini ko‘rib chiqamiz. ular tamakining gultoj barglari qisqa va uzun bo‘lgan ikki tur xilini o‘zaro chatishtirganlar. olingan f1 duragaylari o‘zaro chatishtirilib f2 duragaylari olingan. f2 duragaylari ichidan ushbu belgi bo‘yicha o‘xshash o‘zgaruvchanlikka ega bo‘lgan a va v liniyalari ajratilgan.ma’lumki, gultoj barglar uzunligi poligen xarakterga ega, shu sababli f2 da bu belgi 52 mm dan 88 m...

This file contains 22 pages in DOCX format (422.6 KB). To download "chetdan urug‘lanuvchi organizmlar genetik strukturasining tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: chetdan urug‘lanuvchi organizml… DOCX 22 pages Free download Telegram

chetdan urug‘lanuvchi organizmlar genetik strukturasining tushunchasi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "chetdan urug‘lanuvchi organizmlar genetik strukturasining tushunchasi"

Similar files