elektronika va sxemalar

PPTX 26 pages 1.8 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

powerpoint 演示文稿 study elektronika va sxemalar muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti dasturiy injiniring fakulteti 311-21 guruhi talabasi g’ulomov ahmadalining fanidan bajargan 2-mustaqil ishi reja kirish mustaqil ishimizga kirish qismi 1 turli holatlarda p-n o’tish bu rejada muvozanat va nomuvozat holatdagi p-n o’tishni muhokama qilamiz 2 p-n o’tishni tafsiflash metall-yarim o’tkazgichlar bu rejada p-n o’tishning volt-apre xarakteristikasi ,teshilish turlari,elektr parametrlari,metal yarim o’tkazgichlarda o’tishlar haqida gaplashamiz 3 xulosa mustaqil ishimizning xulosa qismi 4 01 kirish q attiq jism o ‘tk az u v c h a n lik turi bilan farqlanuvchi yoki o'tkazuvchanlik turi bil xil b o ‘lib, solishtirma qarshiligi bilan farqlanuvchi sohalari orasidagi kontakt natijasida hosil bo'ladigan o ‘tkinchi qatlam elektr o'tish deb ataladi. yarimo'tkazgich asboblarda elektron-kovak o'tish yoki p —n o'tish deb ataluvchi elektr o'tishdan keng foydalaniladi.taqiqlangan zonalari kengligi teng, ya’ni kimyoviy jihatdan bir xil yarimo'tkazgich materiallar (masalan, si yoki gaas) asosidagi elektr o'tishlar gom oo'tish, taqiqlangan …

2 / 26

ladi va bu qatlam elektron – kovak o‘tish yoki p-n o‘tish deb ataladi. ko‘p sonli yarim o‘tkazgichli asboblar va integral mikrosxemalar ishlash prinsipining p-n o‘tish xossalariga asoslangan. p-n o‘tish o‘tish hosil bo‘lish mexanizmini ko‘rib chiqamiz. soddalik uchun, n – sohadagi elektronlar va p – sohadagi kovaklar sonini teng olamiz. bundan tashqari, har bir sohada uncha katta bo‘lmagan asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar miqdori mavjud. xona temperaturasida p-turdagi yarim o‘tkazgichda akseptor manfiy ionlarining konsentratsiyasi na kovaklar konsentratsiyasi rrga, n– turdagi yarim o‘tkazgichda donor musbat ionlarining konsentratsiyasi nd elektronlar konsentratsiyasi nn ga teng bo‘ladi. demak, p- va n – sohalar o‘rtasida elektronlar va kovaklar konsentratsiyasida sezilarli farq mavjudligi tufayli, bu sohalar birlashtirilganda elektronlarning p – sohaga, kovaklarning esa n – sohaga diffuziyasi boshlanadi. diffuziya natijasida n– soha chegarasida elektronlar konsentratsiyasi musbat donor ionlari konsentratsiyasidan kam bo‘ladi va bu soha musbat zaryadlana boshlaydi. bir vaqtning o‘zida r- soha chegarasidagi kovaklar konsentratsiyasi kamayib boradi va …

3 / 26

‘lgan, x o‘qi bo‘ylab potensial o‘zgarishi ko‘rsatilgan. bu vaqtda nol potensial sifatida chegaraviy soha potensiali qabul qilingan. p-n o'tishning zonalar energetik diagrammasi fermi-dirak funksiyasi hamda zaryad tashuvchilarning zonalar bo'yicha taqsimlanishi bilan birgalikda 1, d-rasmda ko'rsatilgan.p-n o'tishda voltlarda ifodalangan kontakt potensiallar farq i u(k)=p(n)-p(p) ga teng bo'lgan potensial to'siq yoki kontakt potensiallar farqi hosil bo'lishi 1, b-rasmdan ko'rinib turibdi. u(k) qiymati yarim o'tkazgich taqiqlangan zona kengligi va kiritmalar konsentratsiyasiga bog'liq bo'lib,quyidagi ifoda bilan hisoblanadi: odatda germaniyli p-n o'tishlar uchun kontakt potensiallar farqi £/a~0,35v ni, kremniylilar uchun esa — 0,7v ni tashkil etadi.p-n o'tishni hosil qiluvchi nd va na kiritmalarkonsentratsiyasi texnologik chegarada zinasimon o'zgarsa keskin p-n o'tish yuzaga keladi. uning kengligi l() nafaqat kiritmalar konsentratsiyasiga, balki o'tishdagi konsentratsiyaning o'zgarish qonuniya- tiga bog'liq bo'lib, quyidagi ifoda bo'yicha topiladi: va mikrometrning o'nlarcha ulushidan bir necha mikro metrgacha bo‘lgan qiymatlarni tashkil etadi. demak, tor p-n o'tish hosil qilish uchun yarimo'tkazgichga yuqori konsentratsiyali kiritmalar kiritish, keng …

4 / 26

ali qo'shni sohalarga diffuziyalanish hisobiga p-n o'tishning elektr maydoniga teskari yo'nalishda siljiydilar. natijada diffuziya toki idifhosil bo'ladi. asosiy zaryad tashuvchilarning p-n o'tish orqali diffuziyalanishi bilan bir vaqtda noasosiy zaryad tashuvchilarning p-n o'tish maydoni yo'nalishida siljishi boshlanadi. bu maydon noasosiy zaryad tashuvchilarga tezlatuvchi ta’sir ko'rsatib, dreyf tokini hosil qiladi. p-n o'tishga elektr kuchlanish berilmaganda termodinamik muvozanat yuzaga keladi, ya’ni diffuziya va dreyf toklari absolut qiymatlari teng bo'ladi. diffuziya va dreyf toklari qarama-qarshi tomonlarga yo'nalgan bo'lgani sababli p-n o'tish orqali tok oqmaydi, ya’ni makroskopik zaryad tashish amalga oshmaydi nomuvozanat holatda p-n o ‘tish undan yuqori energiyali zarrachalar soni eksponensial ravishda keskin kamayishi ko'rinib turibdi. bu yerda nn — asosiy zaryad tashuvchilarning konsentratsiyasi. shunga o'xshash ifoda kovaklarni energiyalar bo'yicha taqsimlanishini belgilaydi. p-n o‘tishning to‘g ‘ri ulanishi. agar p-n o ‘tishga tashqi kuchlanish u(0) berilsa muvozanat buziladi va undan tok oqib o ‘ta boshlaydi. kuchlanish manbayining musbat qutbi-p — sohaga, manfiy qutbi esa n …

5 / 26

ataladi. p-n o'tishga berilgan kuchlanish qiymati o'zgarishi bilan diffuziya toki qiymati (2.3)ga muvofiq eksponensial qonun bo'yicha o'zgaradi: i(0) wtok qiymati germaniyli p-n o'tishlarda o ‘nlarcha mikroamperni, kremniylilarda esa — nanoamperlarni tashkil etadi va temperatura ortishi bilan keskin ortadi. germaniyli va kremniyli p-n o ‘tishlar uchun i(0) qiymatining bunday katta farq qilishi, ularning taqiqlangan zonalari kengligidagi farq bilan aniqlanadi. gaas asosidagi p-n o‘tishning tok o ‘qi bo‘yicha turli masshtablarda keltirilgan volt-amper xarakteristikasi (vax) yondagi rasmda keltirilgan. bu yerda: i0~ to'yinish yoki p-n o'tishning teskari toki. t o‘g‘ri siljitilganda potensial to ‘siqning o ‘zgarishi teskari tok qiymatiga ta’sir etmaydi, chunki u vaqt birligi ichida issiqlik harakat natijasida xaotik harakatlanib, p-n o'tish orqali o ‘tayotgan noasosiy zaryad tashuvchilar soni bilan belgilanadi. diffuziya va dreyf toklar qarama-qarshi tomonga yo'nalganligi sababli, p-n o ‘tish orqali oqadigan natijaviy to'g'ri tok, (2.1 )ni e’tiborga olgan holda, quyidagicha topiladi: to'g'ri siljitilgan p-n o‘tishdagi jarayonlar (a) va gaas asosidagi …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektronika va sxemalar"

powerpoint 演示文稿 study elektronika va sxemalar muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti dasturiy injiniring fakulteti 311-21 guruhi talabasi g’ulomov ahmadalining fanidan bajargan 2-mustaqil ishi reja kirish mustaqil ishimizga kirish qismi 1 turli holatlarda p-n o’tish bu rejada muvozanat va nomuvozat holatdagi p-n o’tishni muhokama qilamiz 2 p-n o’tishni tafsiflash metall-yarim o’tkazgichlar bu rejada p-n o’tishning volt-apre xarakteristikasi ,teshilish turlari,elektr parametrlari,metal yarim o’tkazgichlarda o’tishlar haqida gaplashamiz 3 xulosa mustaqil ishimizning xulosa qismi 4 01 kirish q attiq jism o ‘tk az u v c h a n lik turi bilan farqlanuvchi yoki o'tkazuvchanlik turi bil xil b o ‘lib, solishtirma qarshiligi bilan farqlanuvchi sohalari orasidagi ...

This file contains 26 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "elektronika va sxemalar", click the Telegram button on the left.

Tags: elektronika va sxemalar PPTX 26 pages Free download Telegram