o'zbekiston shaharlari toponimikasi

PPTX 25 pages 2.5 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dots. v.b., t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: toponimika “tarix” kafedrasi reja 1 . qoraqalpog'iston respublikasi toponimikasi. 2. xorazm viloyati shaharlari toponimikasi. mavzu: o'zbekiston shaharlari toponimikasi refleksiya xorazm toponimlarui urganch - yurtimizdagi qadimiy va navqiron shaharlardan biri hisoblanadi. urganch (gurganch) shahri qadimda joylashgan hudud hozirgi turkmaniston (toshhovuz viloyati) tarkibida bo'lib, hozir ko’hna urganch nomi bilan ataladi. ko'hna urganch shahriga asos solinganiga 2000 yildan ortiq vaqt bo'ldi. o'zbekiston hududidagi urganch shahriga 1646-yilda xiva xoni abdulg‘oziy bahodirxon tomonidan asos solingan. xvi asr ikkinchi yarmida amudaryo o'z o'zanini o'zgartirib, orol dengiziga oqa boshlaganidan so'ng gurganch shahri (hozirgi ko'hna urganch) suvsiz qolgan. abdulg‘oziy bahodirxon gurganch, vazir qal'alarida va ularning atroflarida tarqoq holda yashagan aholini ko'chirib amudaryoning janubiy qismlarida joylashtirgan va aholi o'rnashgan hudud atrofini qal'a devori bilan mustahkamlab, unga “toza urganch”. ya’ni “yangi urganch” deb nom bergan. shundan so'ng, gurganch shahrining nomi ko'hna urganch bo'lib qoldi. urganch …

2 / 25

gan. xiv asrga oid ycvropa manbalarida urganch - vrgant shaklida tilga olinadi. hazorasp. hazorasp x - xi asrlardagi arab geograflari istahriy. ibn havqal, muqaddasiy asarlarida "mustahkam qal'a” deb tilga olingan. “hazorasp” toponimining kelib chiqishi yuzasidan ham turlicha qarashlar mavjud. tarixchi, tilshunos va toponomist olimlar yahyo g'ulomov, s. t. tolstov. f. abdullayev, o. madrahimov va boshqalaming ta'kidlashlaricha. “hazorasp” qadimgi xorazmiy tilida "ming ot”, ya'ni “hazor” - “ming”, “asp”- "ot” yoki ming otliq degan ma'noni bildiradi. o 'tm ishda olimlar bu shaharni "q al'ai sulaymon" deb ham ataganlar. tarixchi olim m. ishoqov taxminiga ko'ra, “xozorasp” atamasi “aturaspend” - "muqaddas olov manzili”, “otashdosh” ma'nolarini bildiradi. “xazorasp” toponomiyasiga oid afsona va rivoyatlar ham mavjud. ma'lumotlarga ko'ra, xazorasp xorazmning chekkasidagi himoya istehkomi bo'lib, bu yerda mingga yaqin otliq qo'shin xorazmga sharqdan kelishi ehtimolda tutilgan dushmanlardan muxofaza etgan. boshqa bir rivoyatga ko'ra. qal’ani bahaybat dev qurgan ekan. dev bu yerga suv ichgani keladigan 1000 ta qanotli …

3 / 25

n deb hisoblasalar, boshqa bir tarixchilar as orxon-yenisey yodgorliklarida tilga olingan az (as) xalqi nomining in’ikosi bolishi mumkin deb biladi. boshqird etnografi, tarix fanlari doktori r. g. kuzeyev har ikkala holda ham azlar (aslar) viii - ix asrlarda turkiy qabilalar bo‘lgan deydi. image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png jizzax — o‘zbekistonning qadimiy va navqiron shaharlaridan _ biri hisoblanadi. jizzax shahri hozirda shu nomdagi vilovat va tuman markazi hamdir. “jizzax” toponimi haqida turli xil malumotlar mavjud. ma lumotlarga ko‘ra, yunon solnomachilari qayd etgan, aleksandr makedonskiy yurishlari davridagi kiropol va gazo shaharlaridan biri aynan jizzax shahriga to’g‘ri keladi. yurtimiz arxcologlari gazo shahrini o’rnini aniq tayin etmasalar-da. tarixiy manbalarda uni samarqand va toshkent oralig‘ida joylashganligini inobatga olib, qadimgi jizzax bo'lsa kerak deb taxmin qiladilar. shahar ilk bor arab geograf olimlari va sayyohlari abulqosim ibn mhavqal va _ al-mugaddasiylarning asarlarida ustrushonaning faknon viloyatidagi shahar deb tilga …

4 / 25

n qator qal’a, qo’rg‘on, shaharcha va yirik qishloq nomlari uchraydi. aksariyat hollarda “diz” o*zagiga — a — affiksi qo‘shilib, yangi so‘z yasalgan. “diz” — “diza’” atamasi ishtirokida nomlangan maskanlar ma’nosi turar joylarning o‘ziga xos xususiyatini ifodalagan. jumladan, kuhandiz — shahar qal‘asi, navdiz — yangi qo'rg‘on. qoraqalpog‘iston respublikasi va xorazm viloyati shaharlari toponimikasi. qoraqalpog‘iston respublikasi va xorazm viloyati hududlarida yurtimizning ko‘plap qadimiy va navgiron shaharlari mavjud. bu hududlarda shaharlar farg‘ona vodiysi, toshkent. zarafshon, qashqadaryo va surxondaryo vohalariga nisbatan kamroq bo'lsa-da, 0'ziga xos suronli tarixga ega. shuningdek, bu shaharlarni har birining toponomikasida o*ziga xosliklar mavjud. xususan, nukus shahri qoraqalpog*iston respublikasining poytahti, muhim siyosiy va iqtisodiy markaz hisoblanadi. nukus toponomiyasi haqida aniq ma’jumotlar uchramaydi. xususan., e’tibor beradigan bolsak, nekuz degan urug‘ bo‘lgan. rivoyatlarga ko*ra, nukus (no‘kis) urug‘i surgun qilingan to*qqizta qizning o‘g‘illaridan tarqalgan kishilarning avlodi bo‘lib, “to‘qqiz kishi” demakdir (tojikcha “no‘h” — ~to-qqiz”, “kas” — “kishi’). bu rivoyat, xolos. loponimning etimologiyasi hamon noma’ …

5 / 25

digan bo‘lsak, shahar qa’tiy plan asosida to‘rtburchak (to'rt gul — kvadrat) shaklda qurilganligi uchun shunday nom olgan. shuningdek, mahalliy rivoyatlarning birida shahar nomi “durgil” bo‘lib, forsiyda “durri gil” — “serhosil, oltin tuproq™ ma*nosida ham talqin etiladi. ao jayli, “xo jayli” atamas! xvii asr oxirt — xviii asr boshlarida poydo bo lgan. xix asr 70-yillarida o‘ria osiyoda bo‘lgan rus olimi a. l. kunning ma’lumotlariga ko‘ra, xo‘jayli qal‘asini turkiston shahridan ko‘chib kelgan eshon alamin xo‘ja qurdirgan. shuningdek, mahalliy aholi orasida shaharga so'fiylarning yassaviylik oqimiga mansub xo‘jalar tomonidan asos solingan degan rivoyat ham bor. shahar atorofida miloddan avvalgi 1v—ii! asrlarda aholi yashaganligini arxeologik qazishmalar tasdiqlaydi. qo'ng iret. qo’ng'irot arxeologik ma‘lumotlarga ko’ra, 2500-2600 yillik tarixga ega. qoraqalpog‘istondagi beshta tarixiy qal‘aning biridir. qo’ng‘irot haqida akademik v. v. bartol’d. ya. g‘ulomov, venger olimi g. vamberi va boshqalar yozib qoldirganlar. qo‘ng‘irot toponimi esa o’zbek xalqi tarkibidagi gabilalardan birining nomi. ma lumki, ilk o'rta asrlarda oltoy, mo’ g‘ulistonning …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston shaharlari toponimikasi"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dots. v.b., t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: toponimika “tarix” kafedrasi reja 1 . qoraqalpog'iston respublikasi toponimikasi. 2. xorazm viloyati shaharlari toponimikasi. mavzu: o'zbekiston shaharlari toponimikasi refleksiya xorazm toponimlarui urganch - yurtimizdagi qadimiy va navqiron shaharlardan biri hisoblanadi. urganch (gurganch) shahri qadimda joylashgan hudud hozirgi turkmaniston (toshhovuz viloyati) tarkibida bo'lib, hozir ko’hna urganch nomi bilan ataladi. ko'hna urganch shahriga asos solinganiga 2000 yildan ortiq vaqt bo'ldi. o'zbekiston hududidagi urganch shahriga 1646-yilda xiva xoni abdulg‘oziy bahodirxon tomonidan asos solingan. xvi asr ikkinchi yarmida amudaryo o'z o'zanini o'zgartirib...

This file contains 25 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "o'zbekiston shaharlari toponimikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston shaharlari toponimi… PPTX 25 pages Free download Telegram