asaka tumani toponimikasi

DOCX 25 pages 83.0 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.0 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

asaka tumani toponimikasi mundarija: kirish ……………………………………………………………...2 asosiy qism i bob. asaka tumani ma’muriy va iqtisodiy tuzilishi 1.asaka tumani toponimikasi………………………………………3 2. asaka tumani tabiati va xo’jaligi………………………………..5 3.asaka tumani ma’muriy tuzilishi va axolisi……………………..12 ii bob.asaka tumani tarixiy madaniy obyektlari 1.uz auto motors korxonasi……………………………………….16 2. asaka cho’ntak choyxonasi……………………………………..22 3. asakadagi xolid ibn valid jome masjidi………………………23 xulosa…………………………………………………………….25 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………...27 kirish hozirgi raqamli axborot tizimlari davrida ma’lumotlar soni kundan kunga ko’payib bormoqda. bu ma’lumotlardan foydalanish usullari ham yanada rivojlanib bormoqda. bu holatning koʻplab afzalliklari mavjud boʻlishiga qaramay, bir qancha salbiy jihatlari ham mavjud. shu jihatlardan biri bu juda ko’p ma’lumotlarning tartibsiz va turli tuman mavzularga oid ekanligidir. men hozir yoitmqchi boʻlgan asaka tumani haqidagi maʼlumotlar ham tarqoq va u qadar koʻp emas. shu sababli asaka tumaniga oid maʼlumotlarni qoʻlimdan kelgancha jamlab, ularni bir tartibda yoritib bermoqchiman. birinchi prezidentimiz i.a.karimovning takidlaganlaridek, oʻz tarixini bilmagan, kechadi kunini unitgan millatning kelajagi yoʻq. asakaning qadimgi tarixi farg’ona vodiysining axsi, …

2 / 25

il leksikasining bir qismi sifatida boshqa hamma so‘zlar singari til qonuniyatlariga bo‘ysunadi, lekin o‘zining paydo bo‘lishi va ba’zi ichki xususiyatlari jihatidan jamiyatning kundalik moddiy va ma’naviy holati, iqtisodiy turmushi, orzu va intilishlariga aloqador bo‘lib, ma’lum darajada boshqa guruh so‘zlardan farq qiladi. shu bilan birga, toponimlarda milliy tilimizga xos bo‘lgan qadimiy fonetik, leksik va morfologik elementlar ko‘proq saklangan bo‘ladi. joyning tabiiy geografik sharoiti (relyef), aholining etnik tarkibi, kishilarning kasbi va mashg‘uloti, qazilma. boyliklar, tarixiy shaxslar va voqealar toponimlar vujudga kelishining asosiy manbalari hisoblanadi. toponimikani o’rganish til tarixi va nazariyasi uchun katta ahamiyatga ega. ko’pgina joy nomlari juda qadimiydir. ibtidoiy yozma yodgorliklarda qayd qilingan geografik nomlami keyinroq uchraydigan shakllari va hozirgi talaffuzi bilan solishtirib, tilning lug’at tarkibida,so’zlaming dastlabki shaklida ro‘y bergan o’zgarishlami bilib olishimiz mumkintoponimika ayniqsa, geografiya uchun katta ahamiyatga ega. toponim — geografik obyektning aniq manzilidir. nomlar joyning geografik o‘mini aniqlash uchun ham, geografik tushunchalami ifodaetish uchun ham zarur. geografik xaritada …

3 / 25

lekin geografik joy nomlari saqlanib qolaveradi. o‘simlik yoki hayvon yo‘q bo‘lib ketgan bo’lsa ham, nom yashayveradi.asaka — ko’chmanchi o’zbeklar orasida tilga olingan urug’lardan biri. qirg‘izlaming sayaq qabilasi tarkibida ham asaka degan urug qayd qilingan bo‘lib joy nomlari shaklida uchraydi. masalan, asaka shahri (andijon viloyati). oltinko‘1 tumanidagi asakalik qishlog‘i ham shu urug’ nomi bilan atalgan bo‘isa keraklik qo‘shimchasi toponimlar tarkibida, jumladan, etnonimlar oxirida shunday funksiyani bajaradi. boyliq — «boylar», xo‘jaliq — «xo‘jalar», taqachilik —«taqachilar», asakalik — «asaka urug’i vakillari» yashaydigan qishloqni anglatadi. qoraqalpog’iston respublikasida asakaovdon degan botiq bor. geologlar fikricha, bu yerda yuqori to’rtlamchi davrda katta ko‘l bo’lgan (ovdon, to‘g‘risi obdon «suv havzasi», «suv ombori»)respublikamizning asaka, qibray, zangiota, navoiy, qorako‘l,denov tumanlarida arg‘in qishloqlari bor. arg‘in, arg‘un — o’zbek, qozoq, boshqirdlar tarkibida uchraydigan urug‘. bu urug‘ 0 ‘rta osiyoda qadimdan yashab kelgan va mahmud koshg‘ariyning “devonu lug’otit turk” asarida qayd qilingan argu qabilasining davomi bo’lishi kerak. “ boburnom a”da, o’zbek urug’larining dastlabki …

4 / 25

ki bu qabila ba’zi joylarda „assakenlar“ nomi bilan ham yuri-tilgan. ularda „asvaka“ — ot, „assaka“ — otliqlar ma’nosini bildirgan. arxeolog b. matboboyev yuqoridagi fikrni vodiyning sharqiy qismida topilgan toshlardagi otlar tasviri bilan asoslashga harakat qilgan va shu joylarda nasldor otlar yetishtirilgan degan fikrni ilgari surgan. toponomist olim s. qorayev asaka tumanidagi „axtachi“ qishlog‘i nomi mo‘g‘ulcha bo‘lib, ot tabibi (sinchi), otboqar degan ma’noni bildirishini ta’kidlab, yuqoridagi mulohazalarni birmuncha tasdiqlaydi. shularga asosla-nib asaka shahrining 60 yilligi (1997) mu- nosabati bilan katta yo‘l yoqasidan shaharga kiraverishdagi maydonda tulpor otning ramziy haykalchasi qo‘yildi. asaka shahrining qadimgi davr tarixi bilan bog‘liq arxeologik tadqiqotlar olib borilmagan. umuman asakaning qadimgi tarixi farg‘ona vodiysining axsi, quva, andijon kabi qadimgi shaharlari atrofidagi qishloqlari tarixi bilan bevosita bog‘liq. asaka 19-asr tarixchisi avaz muhammad attorning „tarixi jahonnoma“ va „tarixi xo‘qand“ asarlarida tilga olingan.uning yozishicha, asaka shahri hududida xudoyorxon qal’a qurdirgan va bu yerda xonning dala hovlisi ham bo‘lgan. asaka tumani — …

5 / 25

. tumanning shimoliy va shimoli-sharqidan katta fargʻona kanali, shahrixonsoy, janubidan oqboʻyra va aravonsoylar oqib oʻtadi. asaka tashlamasi va obihayot sugʻorish mashi-na kanali bor. tuproqlari, asosan, boʻz tuproq, adirlari arziq tuproq boʻlib, sugʻorib dehqonchilik qilinadi. yovvoyi oʻsimliklardan shuvoq, shoʻra va boshqa oʻsadi. yovvoyi hayvonlardan tulki, boʻri, chiyaboʻri, quyon yashaydi. aholisi, asosan, oʻzbeklardan ibo-rat. tojik, rus, tatar, qirgʻiz, uygʻur va boshqa millat vakillari ham yashaydi. 1 km² oʻrtacha 679 kishi toʻgʻri keladi (2000). xo`jaligi asaka tumanida motor taʼmirlash zavodi, asaka don mahsulotlari aksiyadorlik jamiyati, neft mahsulotlari taʼminoti korxonasi, paxta tozalash zavodi, meva va sabzavotlarni qayta ishlash, yogʻochsozlik „turon“ xususiy korxonasi, 3 parrandachilik fabrikasi bor. shuningdek, xususiy tadbirkorlik ham rivojlangan. tumanda 431 kichik korxona faoliyat koʻrsatadi (2000). asaka tumani dagi jami ekin maydoni 11070 ga. shundan 5995 ga yerga paxta, 3902 ga yerga bugʻdoy, 47 ga yerga sabzavot ekiladi; yem-xashak ekinlari 1114 ga, meva va tokzorlar qariyb 2000 ga yerni ishgʻol qiladi (2000). …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asaka tumani toponimikasi"

asaka tumani toponimikasi mundarija: kirish ……………………………………………………………...2 asosiy qism i bob. asaka tumani ma’muriy va iqtisodiy tuzilishi 1.asaka tumani toponimikasi………………………………………3 2. asaka tumani tabiati va xo’jaligi………………………………..5 3.asaka tumani ma’muriy tuzilishi va axolisi……………………..12 ii bob.asaka tumani tarixiy madaniy obyektlari 1.uz auto motors korxonasi……………………………………….16 2. asaka cho’ntak choyxonasi……………………………………..22 3. asakadagi xolid ibn valid jome masjidi………………………23 xulosa…………………………………………………………….25 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………...27 kirish hozirgi raqamli axborot tizimlari davrida ma’lumotlar soni kundan kunga ko’payib bormoqda. bu ma’lumotlardan foydalanish usullari ham yanada rivojlanib bormoqda. bu holatning koʻplab afzalliklari mavjud boʻlishiga qaramay, bir qancha ...

This file contains 25 pages in DOCX format (83.0 KB). To download "asaka tumani toponimikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: asaka tumani toponimikasi DOCX 25 pages Free download Telegram